Adhyaya 20
Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps
சுக்ராசார்யரின் யுக்தி ஆலோசனையால் வாக்குறுதியான தானத்தைத் திரும்பப் பெறச் சொன்னாலும், பலி மகாராஜா நின்று சிந்தித்து, பயனைக் காட்டிலும் சத்தியத்தையே தேர்கிறார். பொய் மிகப் பெரிய பாபம்; மரணத்தில் செல்வம் தவிர்க்க முடியாமல் போய்விடும்; தர்மத்தில் நிலைத்த கீர்த்தியே உண்மையான பாரம்பரியம்—ததீசி, சிபி போன்றோரைக் காட்டுகிறார். வாமனன் விஷ்ணுவே, அசுரர்களின் ‘எதிரி’ என அறிந்தும், பழிவாங்காமல் பிராமணனின் வேண்டுகோளை நிறைவேற்ற உறுதி செய்கிறார். பகவான் ஏற்பாட்டால் தூண்டப்பட்ட சுக்ராசார்யர் பலிக்கு ஐஸ்வர்ய இழப்பு சாபம் அளிக்கிறார்; ஆனாலும் பலி நீர்தானம் செய்து விதிப்படி நிலதானத்தை நிறைவு செய்கிறார், விந்த்யாவளியின் பூஜை உதவியுடன். தேவர்கள் மற்றும் திவ்யர்கள் அவரது நேர்மையான தானத்தைப் போற்றுகின்றனர். பின்னர் வாமனன் விஸ்வரூபமாக விரிந்து, தன் உடலில் எல்லா உலகங்களையும் தத்துவங்களையும் தாங்கி, முதல் அடியால் பூமியையும் இரண்டாம் அடியால் ஸ்வர்கலோகங்களையும் மூடுகிறார்; மூன்றாம் அடிக்கு இடமில்லை—அடுத்த அத்தியாயத்தில் இறுதி அடி எங்கே வைக்கப்படும், பலியின் சரணாகதி எவ்வாறு நிறைவேறும் என்ற பதற்றம் எழுகிறது.
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच बलिरेवं गृहपति: कुलाचार्येण भाषित: । तूष्णीं भूत्वा क्षणं राजन्नुवाचावहितो गुरुम् ॥ १ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்: ஓ அரசன் பரீக்ஷித்! குடும்பப் புரோகிதனும் குருவுமான சுக்ராசார்யர் இவ்வாறு அறிவுறுத்தியபோது, பலி மகாராஜா சிறிது நேரம் மௌனமாயிருந்து, நன்கு சிந்தித்து, தன் குருவிடம் இவ்வாறு பதிலளித்தார்।
Verse 2
श्रीबलिरुवाच सत्यं भगवता प्रोक्तं धर्मोऽयं गृहमेधिनाम् । अर्थं कामं यशो वृत्तिं यो न बाधेत कर्हिचित् ॥ २ ॥
ஸ்ரீபலியார் கூறினார்: பகவான்! நீங்கள் சொன்னதுபோல, இல்லறத்தாரின் உண்மையான தர்மம் அது—அது எப்போதும் பொருள், இன்பம், புகழ், வாழ்வாதாரம் ஆகியவற்றைத் தடுக்காது. இந்த தர்மத் தத்துவமே சரி என நானும் கருதுகிறேன்।
Verse 3
स चाहं वित्तलोभेन प्रत्याचक्षे कथं द्विजम् । प्रतिश्रुत्य ददामीति प्राह्रादि: कितवो यथा ॥ ३ ॥
நான் மகாராஜா பிரஹ்லாதரின் பேரன். பண ஆசையால் ஒரு பிராமணனிடம் கொடுத்த வாக்கை நான் எவ்வாறு திரும்பப் பெற முடியும்? ‘தருவேன்’ என்று உறுதி கூறி இந்த நிலத்தை எவ்வாறு வாபஸ் எடுப்பேன்? குறிப்பாக ஒரு பிராமணனிடம் சாதாரண ஏமாற்றுக்காரனைப் போல நான் எவ்வாறு நடக்க முடியும்?
Verse 4
न ह्यसत्यात् परोऽधर्म इति होवाच भूरियम् । सर्वं सोढुमलं मन्ये ऋतेऽलीकपरं नरम् ॥ ४ ॥
அசத்தியத்தை விடப் பெரிய அதர்மம் இல்லை என்று பூமாதேவி கூறினாள். எல்லாவற்றையும் நான் தாங்குவேன்; ஆனால் பொய்யன் மனிதனை அல்ல.
Verse 5
नाहं बिभेमि निरयान्नाधन्यादसुखार्णवात् । न स्थानच्यवनान्मृत्योर्यथा विप्रप्रलम्भनात् ॥ ५ ॥
நரகம், வறுமை, துயரக் கடல், பதவியிழப்பு அல்லது மரணம்—இவற்றை விட, பிராமணனை ஏமாற்றுவதை நான் அதிகம் அஞ்சுகிறேன்.
Verse 6
यद् यद्धास्यति लोकेऽस्मिन्सम्परेतं धनादिकम् । तस्य त्यागे निमित्तं किं विप्रस्तुष्येन्न तेन चेत् ॥ ६ ॥
என் ஆண்டவனே, மரணத்தில் செல்வம் முதலிய அனைத்தும் உரிமையாளரை விட்டு நீங்கிவிடும் என்பதை நீர் காண்கிறீர். ஆகவே, பிராமண வாமனதேவர் அளித்த தானத்தால் திருப்தியடையாவிட்டால், மரணத்தில் இழக்கவேண்டிய செல்வத்தால் அவரை ஏன் மகிழ்விக்கக் கூடாது?
Verse 7
श्रेय: कुर्वन्ति भूतानां साधवो दुस्त्यजासुभि: । दध्यङ्शिबिप्रभृतय: को विकल्पो धरादिषु ॥ ७ ॥
சாதுக்கள் உயிர்த் தியாகம் கூட கடினமாயினும், உயிர்களின் நலனுக்காகச் செய்கிறார்கள். ததீசி, சிபி முதலியோர் இதற்குச் சான்று; அப்படியிருக்க, இந்த அற்பமான நிலத்தை விட்டுத் தருவதில் என்ன தயக்கம்?
Verse 8
यैरियं बुभुजे ब्रह्मन्दैत्येन्द्रैरनिवर्तिभि: । तेषां कालोऽग्रसील्लोकान् न यशोऽधिगतं भुवि ॥ ८ ॥
ஓ பிராமணச் சிறந்தவரே, போரில் பின்னடையாத மாபெரும் தைத்ய அரசர்கள் இந்த உலகை அனுபவித்தார்கள்; ஆனால் காலம் அவர்களின் அனைத்துலோகங்களையும் விழுங்கிவிட்டது. பூமியில் அவர்களுக்கு எஞ்சியது புகழ் மட்டுமே; ஆகவே நல்ல புகழை அடைவதே முயற்சியாக இருக்க வேண்டும்.
Verse 9
सुलभा युधि विप्रर्षे ह्यनिवृत्तास्तनुत्यज: । न तथा तीर्थ आयाते श्रद्धया ये धनत्यज: ॥ ९ ॥
ஹே சிறந்த பிராமணரே! போர்க்களத்தில் அஞ்சாமல் உயிர் துறப்போர் பலர்; ஆனால் தீர்த்தம் உருவாக்கும் சாதுவிற்கு நம்பிக்கையுடன் சேமித்த செல்வத்தைத் தானம் செய்வது அரிது.
Verse 10
मनस्विन: कारुणिकस्य शोभनं यदर्थिकामोपनयेन दुर्गति: । कुत: पुनर्ब्रह्मविदां भवादृशां ततो वटोरस्य ददामि वाञ्छितम् ॥ १० ॥
தானம் செய்வதால் கருணையும் இரக்கமும் கொண்டவர் மேலும் மங்களமடைகிறார்; குறிப்பாக உம்மைப் போன்ற பிரம்மஞானிக்கு அளித்தால். ஆகவே இந்தச் சிறு பிரம்மச்சாரி விரும்புவதையெல்லாம் நான் அளிப்பேன்.
Verse 11
यजन्ति यज्ञंक्रतुभिर्यमादृता भवन्त आम्नायविधानकोविदा: । स एव विष्णुर्वरदोऽस्तु वा परो दास्याम्यमुष्मै क्षितिमीप्सितां मुने ॥ ११ ॥
ஹே மஹாமுனியே! உம்மைப் போன்ற வேதவிதி நிபுணர்கள் யாகக் கிரியைகளால் எந்நிலையிலும் திருமால் (விஷ்ணு) வழிபடுகின்றனர். ஆகவே அதே விஷ்ணு வரம் அளிக்க வந்தாரோ, பகைவராய் தண்டிக்க வந்தாரோ—அவரின் ஆணையை நிறைவேற்றி கேட்ட நிலப்பகுதியை நான் தயக்கமின்றி அளிப்பேன்.
Verse 12
यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् । तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
அவர் தாமே விஷ்ணுவாயினும், அச்சத்தால் பிராமண வடிவம் கொண்டு பிச்சை கேட்க எனக்கு வந்துள்ளார். ஆகவே பிராமண உடலை ஏற்றதால், அவர் அநீதியாக என்னை கட்டினாலும் கொன்றாலும், அவர் பகைவராயினும் நான் பதிலடி செய்யமாட்டேன்.
Verse 13
एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यश: । हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥
இந்தப் பிராமணர் உண்மையில் வேதஸ்தோத்திரங்களால் போற்றப்படும் உத்தமஷ்லோக விஷ்ணுவே என்றால், அவர் தம் புகழை ஒருபோதும் கைவிடார்; ஆகவே போரில் அவர் என்னைக் கொல்வார், அல்லது என் கையால் கொல்லப்பட்டு வீழ்வார்.
Verse 14
श्रीशुक उवाच एवमश्रद्धितं शिष्यमनादेशकरं गुरु: । शशाप दैवप्रहित: सत्यसन्धं मनस्विनम् ॥ १४ ॥
ஸ்ரீசுகதேவ கோஸ்வாமி கூறினார்—இவ்வாறு குருவின் ஆணையில் நம்பிக்கை இல்லாமல், கட்டளையை மீறிய, சத்தியத்தில் நிலைத்த மகத்தான மனத்தையுடைய பலி மகாராஜனை, பரமபகவானின் தூண்டுதலால் சுக்ராசார்யர் சபித்தார்।
Verse 15
दृढं पण्डितमान्यज्ञ: स्तब्धोऽस्यस्मदुपेक्षया । मच्छासनातिगो यस्त्वमचिराद्भ्रश्यसे श्रिय: ॥ १५ ॥
நீ அறியாமையுள்ளவனாக இருந்தும் உன்னைப் பண்டிதன் என எண்ணி, என்னை அலட்சியப்படுத்தி அகந்தையுடன் நிற்கிறாய். என் ஆணையை மீறியதால், விரைவில் உன் செல்வச் சிறப்புகள் அனைத்தும் நீங்கிவிடும்.
Verse 16
एवं शप्त: स्वगुरुणा सत्यान्न चलितो महान् । वामनाय ददावेनामर्चित्वोदकपूर्वकम् ॥ १६ ॥
தன் குருவால் இவ்வாறு சபிக்கப்பட்டபோதும், மகத்தான பலி மகாராஜன் சத்தியத்திலிருந்து சலிக்கவில்லை. வழக்கப்படி முதலில் வாமனதேவருக்கு நீர் அர்ப்பணித்து வழிபட்டு, பின்னர் வாக்குறுதி அளித்த நிலதானத்தை வழங்கினார்.
Verse 17
विन्ध्यावलिस्तदागत्य पत्नी जालकमालिनी । आनिन्ये कलशं हैममवनेजन्यपां भृतम् ॥ १७ ॥
அப்போது முத்துமாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்ட பலி மகாராஜனின் மனைவி விந்த்யாவலி உடனே வந்து, ஆண்டவரின் திருவடிகளை கழுவி வழிபடுவதற்காக நீர் நிரம்பிய பெரிய பொற்கலசத்தை கொண்டு வரச் செய்தாள்.
Verse 18
यजमान: स्वयं तस्य श्रीमत् पादयुगं मुदा । अवनिज्यावहन्मूर्ध्नि तदपो विश्वपावनी: ॥ १८ ॥
யஜமானனான பலி மகாராஜன் தானே மகிழ்ச்சியுடன் வாமனதேவரின் திருப்பாதங்களை கழுவி, அந்த உலகைத் தூய்மைப்படுத்தும் பாதாமிர்த நீரைத் தன் தலைமேல் ஏற்றுக்கொண்டான்; அது முழு பிரபஞ்சத்தையும் புனிதமாக்கும்.
Verse 19
तदासुरेन्द्रं दिवि देवतागणा गन्धर्वविद्याधरसिद्धचारणा: । तत्कर्म सर्वेऽपि गृणन्त आर्जवं प्रसूनवर्षैर्ववृषुर्मुदान्विता: ॥ १९ ॥
அப்போது மேலுலக வாசிகளான தேவர்கள், கந்தர்வர்கள், வித்யாதரர்கள், சித்தர்கள், சாரணர்கள் ஆகியோர், பலி மகாராஜாவின் எளிமையான கபடமற்ற செயலில் மிக மகிழ்ந்து அவரைப் புகழ்ந்து, எண்ணற்ற மலர்களை மழையாகப் பொழிந்தனர்।
Verse 20
नेदुर्मुहुर्दुन्दुभय: सहस्रशो गन्धर्वकिम्पूरुषकिन्नरा जगु: । मनस्विनानेन कृतं सुदुष्करं विद्वानदाद् यद् रिपवे जगत्त्रयम् ॥ २० ॥
கந்தர்வர், கிம்புருஷர், கின்னரர் மீண்டும் மீண்டும் ஆயிரமாயிரம் துந்துபி, துரியங்களை முழக்கி, பேரானந்தத்தில் பாடினர்—“பலிமகாராஜா எவ்வளவு உயர்ந்தவர்! மிகக் கடினமான காரியத்தைச் செய்தார்; விஷ்ணு பகைவர்பக்கத்தில் இருப்பதை அறிந்தும், அவர் திரிலோகத்தையும் தானமாக அளித்தார்।”
Verse 21
तद् वामनं रूपमवर्धताद्भुतं हरेरनन्तस्य गुणत्रयात्मकम् । भू: खं दिशो द्यौर्विवरा: पयोधय- स्तिर्यङ्नृदेवा ऋषयो यदासत ॥ २१ ॥
பின்னர் வாமன ரூபம் எடுத்த எல்லையற்ற ஹரி, முக்குண சக்தியின் விதிப்படி அதிசயமாக வளர்ந்து விரிந்தார்; பூமி, ஆகாயம், திசைகள், விண்ணுலகம், பிரபஞ்சத்தின் வெற்றிடங்கள், கடல்கள், பறவைகள்-விலங்குகள், மனிதர்கள், தேவர்கள், மகரிஷிகள்—எல்லாம் அவருடைய உடலுக்குள் அடங்கின।
Verse 22
काये बलिस्तस्य महाविभूते: सहर्त्विगाचार्यसदस्य एतत् । ददर्श विश्वं त्रिगुणं गुणात्मके भूतेन्द्रियार्थाशयजीवयुक्तम् ॥ २२ ॥
பலிமகாராஜா, யாகப் புரோகிதர்கள், ஆசாரியர்கள், சபையினருடன் சேர்ந்து, பரமபுருஷனின் மகாவிபூதி நிறைந்த விஸ்வரூபத்தை கண்டார். அந்த உடலில் முக்குண உலகின் அனைத்தும்—பெருந்தத்துவங்கள், இந்திரியங்கள், விஷயங்கள், மனம்-புத்தி-அஹங்காரம், பலவகை ஜீவர்கள், மேலும் கர்மமும் அதன் பலன்களும்—எல்லாம் அடங்கியிருந்தன।
Verse 23
रसामचष्टाङ्घ्रितलेऽथ पादयो- र्महीं महीध्रान्पुरुषस्य जङ्घयो: । पतत्त्रिणो जानुनि विश्वमूर्ते- रूर्वोर्गणं मारुतमिन्द्रसेन: ॥ २३ ॥
பின்னர் இந்திராசனத்தில் இருந்த பலிமகாராஜா, விஸ்வமூர்த்தியின் பாதத் தளங்களில் ரசாதல முதலிய கீழுலகங்களை கண்டார். அவர் பாதங்களில் பூமியின் மேற்பரப்பு, கால்தண்டுகளில் மலைகள், முழங்கால்களில் பலவகை பறவைகள், தொடைகளில் காற்றின் பல்வேறு இயக்கங்களைப் பார்த்தார்।
Verse 24
सन्ध्यां विभोर्वाससि गुह्य ऐक्षत् प्रजापतीञ्जघने आत्ममुख्यान् । नाभ्यां नभ: कुक्षिषु सप्तसिन्धू- नुरुक्रमस्योरसि चर्क्षमालाम् ॥ २४ ॥
அற்புதச் செயல்களை ஆற்றும் ஆண்டவரின் ஆடையின் கீழ் பாலி மகாராஜன் சந்தியைக் கண்டான். அவருடைய மறைஅங்கங்களில் பிரஜாபதிகளை, தொடை-பகுதியில் தன்னைத் தன் நெருங்கிய துணையருடன், நாபியில் ஆகாயத்தை, இடுப்பில் ஏழு சமுத்திரங்களை, மார்பில் நட்சத்திரக் கூட்டங்களைப் பார்த்தான்।
Verse 25
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
அரசே! முராரியின் இதயத்தில் தர்மத்தை, மார்பகங்களில் ருதமும் சத்தியமும், மனத்தில் சந்திரனை; மார்பில் தாமரை-கையாள் ஸ்ரீதேவியை; கழுத்தில் எல்லா வேதங்களையும் ஒலிகளையும்; கரங்களில் இந்திரன் தலைமையிலான தேவர்களை; இரு காதுகளில் திசைகளை; தலைமேல் மேலுலகங்களை; கூந்தலில் மேகங்களை; மூக்கில் காற்றை; கண்களில் சூரியனை; வாயில் அக்னியைப் பாலி கண்டான்।
Verse 26
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
அரசே! அவருடைய வாக்கில் சந்தஸ்களும் வேத மந்திரங்களும், நாவின் ரசத்தில் நீரின் அதிபதி வருணன்; புருவங்களில் நிஷேத-விதி நியமங்கள், இமைகளில் பகலும் இரவும்; நெற்றியில் கோபம், உதடுகளில் பேராசை; தொடுதலில் காமம், விந்துவில் எல்லா நீர்களும்; முதுகில் அதர்மம், அடிகளின் இயக்கத்தில் யாகஅக்னி; நிழலில் மரணம், புன்னகையில் மாயை; உடல் ரோமங்களில் மூலிகை-செடிகள் அனைத்தும் பாலிக்கு தோன்றின।
Verse 27
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
அவன் நாடிகளில் நதிகளை, நகங்களில் கற்களை; புத்தியில் அஜன் பிரம்மா, தேவர்கணங்கள், மகரிஷிகளை; மேலும் பிராணம், இந்திரியங்கள், முழு உடலெங்கும் அசையும்-அசையாத எல்லா உயிர்களையும் கண்டான். இவ்வாறு பாலி, ஆண்டவரின் விராட் உடலில் முழு உலகையும் தரிசித்தான்।
Verse 28
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
இவ்வாறு பாலி மகாராஜன், ஆண்டவரின் விராட் உடலில் இதயத்திலிருந்து இந்திரியங்கள் வரை தர்மாதி தத்துவங்களை, வாக்கில் சந்தஸ்-மந்திரங்களை, நாடிகளில் நதிகளை, புத்தியில் பிரம்மா முதலியவர்களை, மேலும் பிராணத்துடன் கூடிய முழு உடலெங்கும் அசையும்-அசையாத எல்லா உயிர்களையும் ஒருசேரக் கண்டான்—முழு உலகமும் அந்த புருஷோத்தமனில் அடங்கியதுபோல்।
Verse 29
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
ஓ அரசே! பலி மகாராஜன் முராரியின் விராட் உடலில் இதயத்தில் தர்மம், மார்பில் தமும் சத்தியமும், மனத்தில் சந்திரன், உவகையில் தாமரைத் தாங்கிய ஸ்ரீதேவி, கழுத்தில் எல்லா வேத ஒலிகளும், புயங்களில் இந்திரன் முதலான தேவர்கள், இரு காதுகளில் திசைகள், தலைமேல் உயர்லோகங்கள், கூந்தலில் மேகங்கள், நாசியில் காற்று, கண்களில் சூரியன், வாயில் அக்னி ஆகியவற்றைக் கண்டான். அவருடைய வாக்கில் வேதச் சந்தங்கள், நாவுருசியில் வருணன், புருவங்களில் நியம-விதிகள், இமைகளில் பகல்-இரவு, நெற்றியில் கோபம், உதடுகளில் லோபம். ஸ்பரிசத்தில் காமம், வீரியத்தில் எல்லா நீரும், முதுகில் அதர்மம், அடிகளின் இயக்கத்தில் யாகஅக்னி; நிழலில் மரணம், புன்னகையில் மாயை, ரோமங்களில் மூலிகைகள்; நரம்புகளில் நதிகள், நகங்களில் கற்கள், புத்தியில் பிரம்மா-தேவர்கள்-ரிஷிகள், மேலும் உடல்-இந்திரியங்களில் அசையும் அசையாத எல்லா உயிர்களும்—இவ்வாறு பிரபுவின் விராட் ரூபத்தில் அனைத்தையும் பலி கண்டான்.
Verse 30
सर्वात्मनीदं भुवनं निरीक्ष्य सर्वेऽसुरा: कश्मलमापुरङ्ग । सुदर्शनं चक्रमसह्यतेजो धनुश्च शार्ङ्गं स्तनयित्नुघोषम् ॥ ३० ॥
ஓ அரசே! அனைத்தையும் தன்னுள் தாங்கும் பரமபுருஷனின் விராட் ரூபத்தில் இவ்வுலகம் முழுதும் அடங்கியிருப்பதைப் பார்த்து, அவர் கையில் தாங்கமுடியாத தீவிரத் தேஜஸுடன் சுதர்சனச் சக்கரத்தையும், சார்ங்க வில்லின் மேகமுழக்கம் போன்ற பேரொலியையும் கண்டும் கேட்டும், பலியின் அசுரப் பின்தொடர்வோர் அனைவரும் உள்ளத்தில் கலக்கம் மற்றும் துயரத்தை அடைந்தனர்।
Verse 31
पर्जन्यघोषो जलज: पाञ्चजन्य: कौमोदकी विष्णुगदा तरस्विनी । विद्याधरोऽसि: शतचन्द्रयुक्त- स्तूणोत्तमावक्षयसायकौ च ॥ ३१ ॥
மேகமுழக்கம் போன்ற ஒலியுடைய பாஞ்சஜன்ய சங்கம், மிக வலிமைமிக்க விஷ்ணுவின் கௌமோதகி கதா, வித்யாதர எனும் வாள் மற்றும் நூறு சந்திரச் சின்னங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட கேடயம், மேலும் அக்ஷயசாயக எனும் சிறந்த அம்பறை—இவை அனைத்தும் ஒன்றாகத் தோன்றி, ஆண்டவரைத் துதிக்கத் தொடங்கின।
Verse 32
सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥
சுனந்தன் முதலான முதன்மை பர்ஷதர்கள், பல லோகங்களின் லோகபாலர்களுடன் சேர்ந்து, ஈசனின் அருகில் நின்று துதித்தனர். ஆண்டவரின் தலையில் ஒளிவீசும் கிரீடம், புயங்களில் அங்கதங்கள், மீன் போன்ற மின்னும் குண்டலங்கள் இருந்தன. அவரது மார்பில் ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னமும் கௌஸ்துப மணியும் பிரகாசித்தன. அவர் பீதாம்பரம் அணிந்து, மேகலையால் கட்டப்பட்டு, தேனீகள் சூழ்ந்த மலர்மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, உன்னதச் செயல்களுடைய உருக்ரம பகவான் பேரழகுடன் விளங்கினார்।
Verse 33
सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥
ஓ அரசே! இவ்வாறு தெய்வீகமாக ஒளிர்ந்த உருக்ரம பகவான், பலியின் முன்னிலையில் ஒரே அடியால் முழு பூமியையும் அளந்தார்; தமது உடலால் ஆகாயத்தை மூடினார்; தமது புயங்களால் எல்லாத் திசைகளையும் நிரப்பினார்।
Verse 34
पदं द्वितीयं क्रमतस्त्रिविष्टपं न वै तृतीयाय तदीयमण्वपि । उरुक्रमस्याङ्घ्रिरुपर्युपर्यथो महर्जनाभ्यां तपस: परं गत: ॥ ३४ ॥
இறைவன் இரண்டாம் அடியால் விண்ணுலகங்களை முழுதும் மூடினார்; மூன்றாம் அடிக்குத் துகளளவும் இடமில்லை. உருக்ரமனின் திருவடி மேல்மேல் உயர்ந்து மகர், ஜன, தபோ லோகங்களையும் தாண்டி அதற்கும் அப்பால் சென்றது।
Frequently Asked Questions
Bali judged that retracting a pledged gift to a brāhmaṇa would be adharma rooted in greed, violating satya and dāna. In Bhāgavata ethics, a guru’s instruction that contradicts core dharma and devotion is not upheld; Bali accepts personal loss to preserve truthfulness and surrender to Viṣṇu’s arrangement.
The chapter frames material opulence as temporary and detachable at death, while devotion, integrity, and the Lord’s favor are permanent. By giving everything to Vāmana, Bali is purified of possessiveness and positioned for the Lord’s direct guardianship—protection that may appear externally as dispossession.
Devas and higher beings—Gandharvas, Vidyādharas, Siddhas, Cāraṇas, Kinnaras, and Kimpuruṣas—celebrate him because he performs an exceptionally difficult act: gifting the three worlds to Viṣṇu even while knowing the Lord supports Bali’s adversaries, demonstrating rare nonduplicitous dharma.
The viśvarūpa discloses Viṣṇu as the totality of cosmic order (sthāna) and the indwelling basis of all elements, beings, and principles. It transforms a ‘small brāhmaṇa beggar’ into the absolute sovereign, establishing that the transaction is not ordinary charity but a revelation of the Lord’s ownership of all worlds.
The two steps symbolically and literally encompass the entire cosmic domain—earth and heavens—demonstrating the Lord’s complete proprietorship. The narrative then forces the ethical-theological question of surrender: if nothing remains outside God’s claim, the final offering must be the self (or one’s head), which the next chapter develops.