Adhyaya 14
Manvantara Administration: Appointment of Manus, Indras, and the Restoration of Dharma
முன்னர் அவதாரங்களும் மன்வந்தர அமைப்பும் கூறப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, பரீக்ஷித்—மனு முதலான பிரபஞ்ச நிர்வாகிகள் யாருடைய ஆணையால் தங்கள் கடமைகளைச் செய்கிறார்கள்? என்று கேட்கிறார். சுகதேவர்—பகவான் ஹரி யஜ்ஞன் போன்ற விசேஷ அவதாரங்களின் மூலம் மனுக்கள், அவர்களின் புதல்வர்கள், மகரிஷிகள், இந்திரன், தேவர்கள் ஆகியோரை உலக நிர்வாகத்திற்காக நியமிக்கிறார் என்று விளக்குகிறார். யுகச் சந்திகளில் தர்மம் சிதைந்தால் சாந்தர்கள் தர்மத்தை மீண்டும் நிறுவுவர்; பின்னர் மனுக்கள் ஆண்டவரின் நேரடி உத்தரவால் நான்கு வர்ண-ஆசிரம தர்மத்தை முழுமையாகப் புதுப்பிப்பர். மனுவம்ச அரசர்கள் யாகங்கள் செய்து பலனை தேவர்களுக்கு அர்ப்பணித்து, ஹரியின் ஆணையால் ஒழுங்கை நிலைநிறுத்துவர்; இந்திரன் தெய்வ வரத்தால் வலிமைபெற்று காலத்திற்கேற்ற மழையால் மூன்று உலகங்களையும் காக்கிறான். ஞானம் போதிக்கும் சித்தர்கள், கர்ம உபதேசகர்கள், யோகாசாரியர்கள், பிரஜாபதிகள், அரசாட்சி, காலம்—இவை அனைத்தும் ஹரியின் விபூதிகளே. மாயையால் மயங்கிய தற்கவாதிகள் ஆண்டவரை காணார்; பிரம்மாவின் ஒரு நாளில் பதினான்கு மனுக்கள் உண்டு என்று கூறி அடுத்த மன்வந்தரக் கதைகளுக்குத் தளம் அமைக்கிறது।
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच मन्वन्तरेषु भगवन्यथा मन्वादयस्त्विमे । यस्मिन्कर्मणि ये येन नियुक्तास्तद्वदस्व मे ॥ १ ॥
ஸ்ரீராஜா கூறினார்—ஓ பரம ஐஸ்வர்யமுடைய சுகதேவ கோஸ்வாமி! ஒவ்வொரு மன்வந்தரத்திலும் மனு முதலியோர் தத்தம் கடமைகளில் எவ்வாறு ஈடுபடுகின்றனர்? யாருடைய ஆணையால் அவர்கள் நியமிக்கப்படுகின்றனர்? எனக்கு விளக்கமாக அருளுங்கள்।
Verse 2
श्रीऋषिरुवाच मनवो मनुपुत्राश्च मुनयश्च महीपते । इन्द्रा: सुरगणाश्चैव सर्वे पुरुषशासना: ॥ २ ॥
ஸ்ரீऋஷி கூறினார்—ஓ அரசே! மனுக்கள், மனுவின் புதல்வர்கள், மகாமுனிகள், இந்திரர்கள் மற்றும் எல்லா தேவர்கள்—இவர்கள் அனைவரும் பகவான் புருஷோத்தமனின் ஆட்சிக்கீழ், யஜ்ஞன் முதலிய அவதாரங்களால் நியமிக்கப்படுகின்றனர்।
Verse 3
यज्ञादयो या: कथिता: पौरुष्यस्तनवो नृप । मन्वादयो जगद्यात्रां नयन्त्याभि: प्रचोदिता: ॥ ३ ॥
ஓ அரசே! யஜ்ஞன் முதலிய இறைவனின் அவதாரங்களை நான் முன்பே கூறினேன். அந்த அவதாரங்களின் தூண்டுதலால் மனு முதலியோர் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, அவர்களின் வழிநடத்தலில் உலகச் செயல்கள் நடைபெறுகின்றன।
Verse 4
चतुर्युगान्ते कालेन ग्रस्ताञ्छ्रुतिगणान्यथा । तपसा ऋषयोऽपश्यन्यतो धर्म: सनातन: ॥ ४ ॥
ஒவ்வொரு சதுர்யுக முடிவிலும், காலத்தின் பிடியில் வேதச் ச்ருதி மரபும் சனாதன தர்மத்தின் நடைமுறையும் தவறாகப் பயன்படுத்தப்படுவதைப் பார்த்து, மகரிஷிகள் தவத்தால் உணர்ந்து தர்மக் கொள்கைகளை மீண்டும் நிறுவுகின்றனர்।
Verse 5
ततो धर्मं चतुष्पादं मनवो हरिणोदिता: । युक्ता: सञ्चारयन्त्यद्धा स्वे स्वे काले महीं नृप ॥ ५ ॥
அதன்பின், ஓ அரசே! பகவான் ஹரியின் ஆணையால் தூண்டப்பட்ட மனுக்கள், தத்தம் காலங்களில் முழுமையாக ஈடுபட்டு, நான்கு அங்கங்களுடன் கூடிய தர்மத்தை நேரடியாக மீண்டும் நிலைநாட்டுகின்றனர்।
Verse 6
पालयन्ति प्रजापाला यावदन्तं विभागश: । यज्ञभागभुजो देवा ये च तत्रान्विताश्च तै: ॥ ६ ॥
யாகங்களின் பலனை அனுபவிக்கப் பிரஜாபாலர்கள்—மனுவின் புதல்வர், பேரர் முதலியோர்—மன்வந்தரத்தின் முடிவுவரை பகவானின் ஆணையைப் பிரிவின்படி காக்கின்றனர். அந்த யாகப் பங்கினை அனுபவிக்கும் தேவர்களும் அவர்களுடன் பங்கைப் பெறுகின்றனர்.
Verse 7
इन्द्रो भगवता दत्तां त्रैलोक्यश्रियमूर्जिताम् । भुञ्जान: पाति लोकांस्त्रीन् कामं लोके प्रवर्षति ॥ ७ ॥
பகவான் அளித்த மும்முலகச் செல்வத்தை அனுபவிக்கும் தேவராஜன் இந்திரன் மூன்று உலகங்களையும் காக்கிறான்; எல்லா உலகங்களிலும் வேண்டிய அளவு மழையைப் பொழியச் செய்கிறான்.
Verse 8
ज्ञानं चानुयुगं ब्रूते हरि: सिद्धस्वरूपधृक् । ऋषिरूपधर: कर्म योगं योगेशरूपधृक् ॥ ८ ॥
ஒவ்வொரு யுகத்திலும் பரமபுருஷன் ஹரி, சித்தர்களின் (சனகன் முதலியோர்) ரூபம் கொண்டு தெய்வீக ஞானத்தைப் போதிக்கிறார்; மகரிஷிகளின் (யாஜ்ஞவல்க்யர் முதலியோர்) ரூபம் கொண்டு கர்ம மார்க்கத்தைச் சொல்லுகிறார்; மேலும் யோகீஸ்வரரின் (தத்தாத்திரேயர் முதலியோர்) ரூபம் கொண்டு யோக முறையை வெளிப்படுத்துகிறார்.
Verse 9
सर्गं प्रजेशरूपेण दस्यून्हन्यात् स्वराड्वपु: । कालरूपेण सर्वेषामभावाय पृथग्गुण: ॥ ९ ॥
பிரஜாபதி மரீசி முதலிய ரூபத்தில் பகவான் சந்ததியை உருவாக்குகிறார்; அரசனாகி திருடர், கொள்ளையர்களை அழிக்கிறார்; கால ரூபத்தில் அனைத்தையும் லயப்படுத்துகிறார். பொருட் இருப்பின் பல்வேறு குணங்களும் பகவானின் குணங்களே என அறிய வேண்டும்.
Verse 10
स्तूयमानो जनैरेभिर्मायया नामरूपया । विमोहितात्मभिर्नानादर्शनैर्न च दृश्यते ॥ १० ॥
நாம-ரூப மாயையால் மயங்கியவர்கள் பல்வேறு தத்துவங்களாலும் ஆராய்ச்சிகளாலும் புகழ்ந்தாலும், பகவானை அவர்கள் காண இயலாது.
Verse 11
एतत् कल्पविकल्पस्य प्रमाणं परिकीर्तितम् । यत्र मन्वन्तराण्याहुश्चतुर्दश पुराविद: ॥ ११ ॥
அரசே, ஒரு கல்பம் எனப்படும் பிரம்மாவின் ஒரு நாளில் ‘விகல்ப’ம் என்று சொல்லப்படும் பல மாற்றங்கள் நிகழ்கின்றன; அவற்றின் ஆதாரத்தை நான் முன்பே கூறினேன். புராண அறிஞர்கள் பிரம்மாவின் ஒரு நாளில் பதினான்கு மன்வந்தரங்கள் உள்ளன என்று உறுதி செய்துள்ளனர்.
Frequently Asked Questions
Śukadeva states that the Supreme Personality of Godhead appoints them through His incarnations (such as Yajña). Under the Lord’s direction, Manus, Indras, sages, and devas administer universal affairs, making cosmic governance ultimately a delegated function of Hari.
At yuga transitions, saintly authorities reestablish religious principles; then the Manus, acting fully under the Lord’s instructions, restore occupational duty in its complete fourfold form. This presents dharma not as a merely social convention but as a divinely supervised system meant to guide human life toward purification and devotion.
Indra’s rains represent a key administrative service: empowered by the Lord’s benedictions, Indra maintains living beings across the three worlds by providing sufficient rainfall. The text links ecological stability and prosperity to divine order mediated through appointed devas.
It attributes their institutional teaching to the Lord’s functional manifestations: Hari appears as siddhas (e.g., Sanaka) to teach transcendental knowledge, as sages (e.g., Yājñavalkya) to teach karma, and as great yogīs (e.g., Dattātreya) to teach mystic yoga—integrating diverse disciplines under one supreme source.
The chapter states that the Lord, as time, annihilates everything; similarly, as king He punishes rogues, and as prajāpati He generates progeny. This frames creation, governance, and destruction as coordinated divine functions rather than independent material forces.
Because people are bewildered by māyā (illusory energy). The verse implies that purely speculative or empirical approaches, lacking divine grace and proper devotional orientation, fail to reveal the personal Absolute Truth who stands behind cosmic functions and administrators.
There are fourteen Manus in one kalpa (one day of Brahmā). This anchors manvantara history within Purāṇic cosmology, explaining how repeated administrative cycles occur within a larger temporal framework and preparing the reader for subsequent manvantara-specific accounts.