Sutra 5
सम्भूय समुत्थानम् विक्रीतक्रीतानुशयः दत्तस्य अनपाकर्म अस्वामिविक्रयः स्वस्वामिसम्बन्धः साहसम् वाक्पारुष्यम् दण्डपारुष्यम् द्यूतसमाह्वयम् प्रकीर्णकं इति धर्मस्थीयं तृतीयमधिकरणम् ॥ कZ_०१.१.०५ब् ॥
sambhūya samutthānam vikrītakrītānuśayaḥ dattasya anapākarma asvāmivikrayaḥ svasvāmisambandhaḥ sāhasam vākpāruṣyam daṇḍapāruṣyam dyūtasamāhvayam prakīrṇakaṃ iti dharmasthīyaṃ tṛtīyam adhikaraṇam.
‘கூட்டு முயற்சி; விற்கப்பட்ட/வாங்கப்பட்ட பொருளைச் சார்ந்த மறுப்பு/தகராறு (ரத்து/திரும்பப்பெறல்); கொடுத்ததைத் திருப்பித் தராமை; உரிமையில்லாதவர் விற்பனை; உரிமை மற்றும் முதலாளி–பணியாள் உறவுச் சார்ந்த தகராறுகள்; வன்முறைச் செயல்கள்; வாய்வழி அவமதிப்பு/தூஷணம்; உடல் தாக்குதல்; சூதாட்டம் மற்றும் பந்தயம்; மற்றும் பிற கலவை விடயங்கள்’—இவை தர்மஸ்தீய (சிவில்-நீதித்துறை) பிரிவின் மூன்றாம் அதிகாரணம்.
FAQs
To define the state’s judicial scope by enumerating actionable legal categories, enabling predictable adjudication of contracts, property, labor relations, and public-order offenses—thereby protecting economic activity and social stability.
It parallels modern legal codification: clear topic-headings for courts and regulators (contracts, consumer/sale disputes, restitution, title fraud, employment relations, assault, and gambling control) reduce uncertainty, deter wrongdoing, and improve compliance and market confidence.
No single official is named here; the implied duty of the king’s judicial apparatus (courts/judges) is to classify disputes under recognized legal heads and adjudicate them consistently to secure property rights, enforce transactions, and maintain public order.