निष्पन्नसस्यमन्यविषयं वा सजनपदो यायात्समुद्रसरस्तटाकानि वा संश्रयेत ॥ कZ_०४.३.१९ ॥
niṣpannasasyamanyaviṣayaṃ vā sajanapado yāyātsamudrasarastaṭākāni vā saṃśrayeta
மக்களுடன் சேர்ந்து பயிர் விளைந்துள்ள மற்றொரு நாட்டிற்கு செல்ல வேண்டும்; அல்லது கடல், ஏரிகள் அல்லது குளங்கள்/நீர்த்தேக்கங்களின் கரையில் தஞ்சம் அடைய வேண்டும்।
The ruler’s duty is protective custody of the population; abandonment risks rebellion, depopulation, and revenue collapse.
Water access supports transport, fishing, irrigation, and temporary subsistence when agriculture fails.