Adhyakshaprachara Adhyaya 6 Sutra 11 - Arthashastra | Tamil | Vedapath

Kautilya

Sutra 11

Devanagari script

देवपितृपूजादानार्थं स्वस्तिवाचनमन्तःपुरं महानसम् दूतप्रावर्तिमं कोष्ठागारमायुधागारम् पण्यगृहं कुप्यगृहं कर्मान्तो विष्टिः पत्त्यश्वरथद्विपपरिग्रहो गोमण्डलम् पशुमृगपक्षिव्यालवाटाः काष्ठतृणवाटाश्चेति व्ययशरीरम् ॥ कZ_०२.६.११ ॥

Transliteration

devapitṛpūjādānārthaṃ svastivācanamantaḥpuraṃ mahānasam dūtaprāvartimaṃ koṣṭhāgāramāyudhāgāram paṇyagṛhaṃ kupyagṛhaṃ karmānto viṣṭiḥ pattyaśvarathadvipaparigraho gomaṇḍalam paśumṛgapakṣivyālavāṭāḥ kāṣṭhatṛṇavāṭāśceti vyayaśarīram

Translation

‘செலவு-உடல்’ என்பதில் அடங்கும் செலவுகள்: தேவர்-பித்ரு வழிபாடு மற்றும் தானம்; சுவஸ்திவாசனம்; அந்தப்புரம்; மகாநசம் (அரச சமையலறை); தூதர்/தபால்-செயல்பாடுகள் (தூத-ப்ராவர்த்திமம்); களஞ்சியங்கள் (கோஷ்டாகாரம்); ஆயுதகாரம்; பொருள் களஞ்சியம் (பண்யக்ருஹம்); நீடித்த பொருட்கள் களஞ்சியம் (குப்யக்ருஹம்); அரசு பணிமனைகள் (கர்மாந்தம்); கட்டாய உழைப்பு (விஷ்டி); காலாட்கள், குதிரைகள், ரதங்கள், யானைகள் பராமரிப்பு; மாட்டுத் தளம் (கோமண்டலம்); கால்நடை, வேட்டைமிருகம், பறவைகள், கொடிய விலங்குகளுக்கான வேலிகள்; மற்றும் மரம், புல்/மேய்ச்சல் தீவனக் களஞ்சியங்கள்.

Word by Word

देवपितृपूजादानार्थम्for the purpose of worship of the gods and ancestors and for giving (charitable gifts)

स्वस्तिवाचनम्auspicious recitation; benediction

अन्तःपुरम्inner palace; harem quarters

महानसम्great kitchen; royal kitchen

दूतप्रावर्तिम्operations/maintenance of envoys and messengers

कोष्ठागारम्storehouse; warehouse

आयुधागारम्armoury; weapons storehouse

पण्यगृहम्merchandise-house; trading depot

कुप्यगृहम्storehouse for valuable movables/commodities (kupya)

कर्मान्तःworkshop; manufacturing establishment

विष्टिःcorvée; forced labour

पत्त्यश्वरथद्विपपरिग्रहःthe establishment/maintenance of foot-soldiers, horses, chariots, and elephants

गोमण्डलम्cattle enclosure; cattle establishment

पशुमृगपक्षिव्यालवाटाःenclosures/pens for cattle/animals, deer/game, birds, and wild beasts

काष्ठतृणवाटाःenclosures/yards for wood and grass/fodder

चand

इतिthus; so (marking the end of the list)

व्ययशरीरम्the corpus/structure (lit. ‘body’) of expenditure

Entities Mentioned

Palace administration

Royal kitchen

Diplomatic corps/messengers

Warehousing and granaries

Armoury

State workshops

Labour administration

Army branches (infantry, cavalry, chariots, elephants)

Animal establishments

Timber/fodder depots

FAQs

Why does Kautilya include worship and charity under expenditure?

They function as legitimacy and social-stability spending—publicly visible acts that reinforce authority, cohesion, and compliance.

What is the administrative significance of listing warehouses, armouries, and workshops together?

It frames the state as a production-and-logistics system: procurement, storage, manufacturing, and distribution are core budgetary commitments.