षोडशद्रोणं जाङ्गलानां वर्षप्रमाणमध्यर्धमानूपानां देशवापानामर्धत्रयोदशाश्मकानाम् त्रयोविंशतिरवन्तीनाममितमपरान्तानां हैमन्यानां च कुल्यावापानां च कालतः ॥ कZ_०२.२४.०५ ॥
ṣoḍaśadroṇaṃ jāṅgalānāṃ varṣapramāṇamadhyardhamānūpānāṃ deśavāpānāmardhatrayodaśāśmakānām trayoviṃśatiravantīnām amitam aparāntānāṃ haimanyānāṃ ca kulyāvāpānāṃ ca kālataḥ
மழையின் அளவு (வர்ஷ-ப்ரமாணம்) இதுவாகும்—ஜாங்கல (வறண்ட) பகுதிகளில் 16 த்ரோண, ஆனூப (சதுப்பு) பகுதிகளில் 8½, தேச மற்றும் வாப பகுதிகளில் 12½, அஷ்மகத்தில் 13½, அவந்தியில் 23; அபராந்தத்தில் அது நிர்ணயமில்லை (மாறுபடும்). குளிர்காலப் பயிர்கள் மற்றும் குல்யா (கால்வாய்/குழி) பாசன விதைப்பு (குல்யா-வாப) ஆகியவற்றிற்கு காலம்/துவின்படி மதிப்பிட வேண்டும்।
To calibrate taxation, sowing schedules, irrigation priorities, and famine-risk planning to local ecological realities rather than a single empire-wide norm.
It signals high variability/uncertainty, requiring flexible assessment instead of rigid targets—an administrative cue to rely on observation-based decisions.