Adhyaya 18
Book 2 operationalizes the Vijigīṣu’s power by converting administrative knowledge into repeatable production and control systems. Chapter 2.18 focuses on the armoury as a hinge between Kośa and Daṇḍa: weapons are not merely crafted but governed—through quantified labor, time-bound wages, and verifiable outputs, then preserved by disciplined storage protocols. Kautilya’s placement is strategic: before war-making, the state must ensure reliability of matériel, because defective weapons collapse deterrence and invite internal corruption. The chapter’s long taxonomic lists are not ornament; they are procurement categories enabling inventory, inspection, and accountability. By prescribing frequent relocation and ventilation/sun exposure of stores, and re-siting items harmed by heat, moisture, or worms, the text treats decay as a security risk. The Vijigīṣu thus gains readiness (ātatāyitva-prevention), fiscal efficiency (less spoilage), and coercive credibility—the practical basis of sovereignty.
Sutras
Sutra 1
कृतकर्मप्रमाणकालवेतनफलनिष्पत्तिभिः कारयेत्स्वभूमिषु च स्थापयेत् ॥ कZ_०२.१८.०१ ॥
முடிக்கப்பட்ட வேலை, அளவு/மாப்பு, காலம், கூலி, இறுதி விளைவு ஆகியவற்றின் பதிவுகளுடன் வேலை செய்யச் செய்து; அரசுநிலத்தில் (அவற்றை/அவர்களை) நிறுவ/நியமிக்க வேண்டும்.
Sutra 2
स्थानपरिवर्तनमातपप्रवातप्रदानं च बहुशः कुर्यात् ॥ कZ_०२.१८.०२ ॥
அவர் (சேமிப்பு) இடத்தை அடிக்கடி மாற்றி, வெயிலும் காற்றோட்டமும் ஏற்படுத்த வேண்டும்.
Sutra 3
ऊष्मोपस्नेहक्रिमिभिरुपहन्यमानमन्यथा स्थापयेत् ॥ कZ_०२.१८.०३ ॥
அது வெப்பம், ஈரப்பதம்/எண்ணெய்ப்பசை அல்லது புழுக்கள் காரணமாக சேதமடைகிறதெனில், அதை வேறு முறையில் (அதாவது வேறு இடம்/முறையில்) சேமிக்க வேண்டும்.
Sutra 4
जातिरूपलक्षणप्रमाणागममूल्यनिक्षेपैश्चोपलभेत ॥ कZ_०२.१८.०४ ॥
அவன் பொருட்களை அவற்றின் வகை/இனம், வடிவு, அடையாளக் குறிகள், அளவு, பெறப்பட்ட மூலம், மதிப்பு, மற்றும் நிக்ஷேபம்/பதிவு (பதிவேடு) ஆகியவற்றால் அறிந்து உறுதிப்படுத்த வேண்டும்.
Sutra 5
सर्वतोभद्रजामदग्न्यबहुमुखविश्वासघातिसंघाटीयानकपर्जन्यकबाहूर्ध्वबाह्वर्धबाहूनि स्थितयन्त्राणि ॥ कZ_०२.१८.०५ ॥
பின்வருவன நிலையான (நிறுவப்பட்ட) இயந்திரங்கள்: சர்வதோபத்ர, ஜாமதக்ன்ய, அபஹுமுக, விஸ்வாசகாதி, சங்காடீ, யானக, பர்ஜன்யக, பாஹூர்த்வ, பாஹ்வ, மற்றும் அர்தபாஹு.
Sutra 6
पाञ्चालिकदेवदण्डसूकरिकामुसलयष्टिहस्तिवारकतालवृन्तमुद्गरगदास्पृक्तलाकुद्दालास्फाटिमोत्पाटिमोद्घाटिमशतघ्नित्रिशूलचक्राणि चलयन्त्राणि ॥ कZ_०२.१८.०६ ॥
பின்வருவன நகரும் (இயங்கும்) இயந்திரங்கள்: பாஞ்சாலிக, தேவதண்ட, சூகரிகா, முசல, யஷ்டி, ஹஸ்திவாரக, தாலவ்ருந்த, முத்கர, கதா, ஸ்ப்ருக்தலா, குட்டாலா, ஸ்பாடிம், உத்பாடிம், உத்காடிம், அஷதக்னீ, திரிசூல, மற்றும் சக்கரம்.
Sutra 7
शक्तिप्रासकुन्तहाटकभिण्डिपालशूलतोमरवराहकर्णकणयकर्पणत्रासिकादीनि च हुलमुखानि ॥ कZ_०२.१८.०७ ॥
மேலும் ஹுலமுக ஆயுதங்களில்: சக்தி, பிராச, குந்த, ஹாடக, பிண்டிபால, சூல, தோமர, வராஹகர்ண, கணய, கர்ப்பண, த்ராசிகா முதலியன அடங்கும்.
Sutra 8
तालचापदारवशार्ङ्गाणि कार्मुककोदण्डद्रूणा धनूंषि ॥ कZ_०२.१८.०८ ॥
வில் வகைகள்—தால, சாபதாரு, தாரவ, ஶார்ங்க; மேலும் கார்முக, கோதண்ட, த்ரூண எனப்படும் வகைகளும் உள்ளன।
Sutra 9
मूर्वार्कशनगवेधुवेणुस्नायूनि ज्याः ॥ कZ_०२.१८.०९ ॥
வில் நாண் (ஜ்யா) மூர்வா, அர்க, சண, கவேது, மூங்கில் மற்றும் நரம்பு (ச்நாயு) ஆகியவற்றால் செய்யப்படுகிறது.
Sutra 10
वेणुशरशलाकादण्डासननाराचाश्चेषवः ॥ कZ_०२.१८.१० ॥
எறியப்படும் ஆயுதங்கள் (இஷவ) என்பவற்றில் மூங்கில் அம்புகள், நாணல்/தண்டு-உடைய அம்புகள், ஆணி போன்ற ஈட்டிகள், தண்டு-தண்டுகள், மற்றும் இரும்பு முனையுள்ள அம்புகள் (நாராச) அடங்கும்.
Sutra 11
तेषां मुखानि छेदनभेदनताडनान्यायसास्थिदारवाणि ॥ कZ_०२.१८.११ ॥
அவற்றின் முனைகள்/முகங்கள் வெட்ட, துளைக்க, அடிக்க பயன்படும்; அவை இரும்பு, எலும்பு அல்லது மரத்தால் செய்யப்பட்டவை.
Sutra 12
निस्त्रिंशमण्डलाग्रासियष्टयः खड्गाः ॥ कZ_०२.१८.१२ ॥
வாள்கள் (கட்க) நிஸ்த்ரிஂஶ, மண்டலாக்ர, அசி, யஷ்டி ஆகிய வகைகளாகும்.
Sutra 13
खड्गमहिषवारणविषाणदारुवेणुमूलानि त्सरवः ॥ कZ_०२.१८.१३ ॥
உறை/மடிப்பு (த்ஸரவ) வாள் பொருத்துகள், எருமை கொம்பு, யானை தந்தம், மரம் மற்றும் மூங்கில் வேர் ஆகியவற்றால் செய்யப்படுகிறது.
Sutra 14
परशुकुठारपट्टसखनित्रकुद्दालक्रकचकाण्डच्छेदनाः क्षुरकल्पाः ॥ कZ_०२.१८.१४ ॥
க்ஷுர-வகை கூர்மையான கருவிகள் (க்ஷுரகல்பாஃ) என்பவற்றில் பரசு (கோடரி), குார (சிறுகோடரி/டாங்கி), பட்டச (பலகை-கத்தி/வெட்டுக் கத்தி), கநித்ர (தோண்டும் கருவி/மண் வெட்டிக் கருவி), குத்தால (குத்தாலி), க்ரக (அரிவாள்), சக (அரிவாள்/சா) மற்றும் காண்டச்சேதன (கிளை வெட்டும் கருவி) அடங்கும்.
Sutra 15
यन्त्रगोष्पणमुष्टिपाषाणरोचनीदृषदश्चाश्मायुधानि ॥ कZ_०२.१८.१५ ॥
கல் ஆயுதங்கள் (அஷ்மாயுதானி) என்பவற்றில் இயந்திரத்தால் எறியப்படும் கற்கள், கயிற்றுக் கல்லெறி (கோஃபன்) கற்கள், கைமுத்திக் கற்கள், மேலும் ரோசனீ-த்ருஷத் போன்ற தட்டையான/அரைக்கும் கல் போன்ற எறிகற்கள் அடங்கும்.
Sutra 16
लोहजालिकापट्टकवचसूत्रकङ्कटशिंशुमारकखड्गिधेनुकहस्तिगोचर्मखुरशृङ्गसंघातं वर्माणि ॥ कZ_०२.१८.१६ ॥
கவசங்கள் (வர்மாணி) என்பவற்றில் இரும்புக் கண்ணி, அடுக்குக் கவசம் (பட்டககவச), நூல்/கயிற்றால் தைத்து கட்டிய கவசம் (ஸூத்ரகங்கட), மேலும் தோலால் செய்யப்பட்ட கவசங்கள்—முதலை (ஶிஂஶுமார), காண்டாமிருகம் (கட்கீ), மாடு (தேனுகா), யானைத் தோல்—அத்துடன் குளம்பு மற்றும் கொம்புத் துண்டுகளை இணைத்து செய்த கவசமும் அடங்கும்.
Sutra 17
शिरस्त्राणकण्ठत्राणकूर्पासकञ्चुकवारवाणपट्टनागोदरिकाः पेटीचर्महस्तिकर्णतालमूलधमनिकाकपाटकिटिकाप्रतिहतबलाहकान्ताश्चावरणाणि ॥ कZ_०२.१८.१७ ॥
பாதுகாப்பு மூடிகள்/கவச உறைகள் (ஆவரணாணி) என்பவற்றில் சிரஸ்த்ராணம் (தலைக் காவல்), கண்டத்ராணம் (கழுத்துக் காவல்), கூர்பாசம் (கிராஸ்/மார்கவசம்), கஞ்சுகம் (அங்கரக்கா/துணிக் கவசம்), வாரவாண, பட்டநாகோதரிகா, பேட்டி, தோல் உறைகள்—யானைக் காது தோல் போன்றவை—பனைவேர் நார் மூடிகள், தமனிகா (மூத்திரப்பை/தோல் பை), கபாட-கிடிகா (வலுப்படுத்திய பலகை/பலகைத் தகடு), மற்றும் பிரதிஹதபலாஹகாந்தா போன்ற உறுதியான பாதுகாப்புப் பட்டைகள் அடங்கும்.
Sutra 18
हस्तिरथवाजिनां योग्याभाण्डमालंकारिकं सम्नाहकल्पनाश्चोपकरणानि ॥ कZ_०२.१८.१८ ॥
யானைகள், ரதங்கள், குதிரைகள் ஆகியவற்றிற்கான தகுந்த உபகரணங்கள், கையிருப்பு, அலங்காரங்கள், கட்டுப்பாடு/ஹார்னஸ் அமைப்புகள் மற்றும் துணை கருவிகள் (மேற்பார்வை).
Sutra 19
ऐन्द्रजालिकमौपनिषदिकं च कर्म ॥ कZ_०२.१८.१९ ॥
அவன் ஐந்திரஜாலிக (மாயாஜால/மந்திரக் கலை) மற்றும் ஔபநிஷதிக (மறை/சடங்கு-தொழில்நுட்ப) செயல்களையும் கண்காணிக்க வேண்டும்.
Sutra 20
क्षयव्ययौ च जानीयात्कुप्यानामायुधेश्वरः ॥ कZ_०२.१८.२०च्द् ॥
ஆயுதசாலை கண்காணிப்பாளர் (ஆயுதேஸ்வரன்) குப்ய (நகர்த்தக்க கையிருப்பு) பொருட்களின் இழப்பு/சிதைவு மற்றும் செலவையும் அறிய வேண்டும்.
Frequently Asked Questions
Higher public safety and stability through reliable defense readiness, fewer accidents from degraded weapons, reduced fiscal leakage via standardized procurement, and sustained deterrence that prevents raids and disorder.
While this unit does not state a numeric fine, Arthashāstric practice implies graded daṇḍa: restitution for loss (damage/spoilage), fines for negligence and misreporting (nikṣepa/inventory fraud), and dismissal or harsher punishment if corruption endangers state security.