Adhyakshaprachara Adhyaya 14 Sutra 53 - Arthashastra | Tamil | Vedapath

Kautilya

Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 53

Devanagari script

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

Transliteration

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt

Translation

குறைபாடுள்ள கண்ணாடி (காச) என்பதை அறிய வேண்டிய குறிகள்/சோதனைகள்: அவக்ஷேபம் (அடித்தட்டு/அவசேதம்), பிரதிமானக் குறை (தரமான அளவு/எடைக்கு ஒத்துவராமை), அগ্নி-சோதனை எதிர்வினை, கண்டுிகா (கட்டி/முடிச்சு), பண்டுிகா (உடைபடுதல்/சிதறுதல்), அதிகரணி (விளிம்பு/அடிப்பகுதி முறிவு), பிஞ்ச (இறகுபோன்ற கோடுகள்), சூத்திரம் (நூல்போன்ற வரிகள்), செல்லம் (துணிபோன்ற படலம்), போல்லனம் (குமிழிபோன்ற வீக்கம்), சிர (தலைபோன்ற மேடு), உத்ஸங்க (சாய்வு/தாழ்வு), மக்ஷிகா (ஈ-புள்ளிகள்), ஸ்வகாயேக்ஷா (கண்ணால் சுயப் பார்வைச் சோதனை), த்ருதி (குமட்டல்/தோல்போல் உரிதல்), உதகசராவம் (நீர்க் கிண்ணச் சோதனை), மற்றும் அগ্নிஷ்டம் (அக்னிக்குப் பின் மீதமிருக்கும் கழிவு/சிளாக்)—இவற்றால் கண்ணாடியை அடையாளம் காண வேண்டும்।

Word by Word

अवक्षेपःavakṣepa (a specific item/term connected with glass)

प्रतिमानम्standard, measure, model

अग्निःfire

गण्डिकाgaṇḍikā (a technical item; lit. small ball/lump)

भण्डिकाbhaṇḍikā (a technical item/container)

अधिकरणीsupport, base, stand

पिञ्छःfeather; brush-like implement

सूत्रम्thread, string

चेल्लम्cella (a technical item/term)

बोल्लनम्bollana (a technical item/term)

शिरःhead, top

उत्सङ्गःlap, recess, ledge

मक्षिकाfly; a speck/defect termed ‘makṣikā’

स्वकाय-ईक्षा‘seeing one’s own body’ (self-reflection/appearance)

दृतिःleather bag, skin container

उदक-शरावम्water-bowl, dish of water

अग्निष्ठम्placed in fire; fire-set

इतिthus

काचम्glass

विद्यात्one should know/understand

Entities Mentioned

kośa (treasury) [implicit]

state storekeepers/inspectors [implicit]

FAQs

What is the administrative intent of listing so many defect-signs for glass?

To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.

Why are fire and water tests mentioned in a governance text?

Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.