Adhyakshaprachara Adhyaya 12 Sutra 5 - Arthashastra | Tamil | Vedapath

Kautilya

Sutra 5

Devanagari script

पीतकास्ताम्रकास्ताम्रपीतका वा भूमिप्रस्तरधातवो भिन्ना नीलराजीवन्तो मुद्गमाषकृसरवर्णा वा दधिबिन्दुपिण्डचित्रा हरिद्राहरीतकीपद्मपत्त्रशैवलयकृत्प्लीहानवद्यवर्णा भिन्नाश्चुञ्चुवालुकालेखाबिन्दुस्वस्तिकवन्तः सुगुलिका अर्चिष्मन्तस्ताप्यमाना न भिद्यन्ते बहुफेनधूमाश्च सुवर्णधातवः प्रतीवापार्थास्ताम्ररूप्यवेधनाः ॥ कZ_०२.१२.०५ ॥

Transliteration

pītakās tāmrakās tāmrapītakā vā bhūmiprastaradhātavo bhinnā nīlarājīvanto mudgamāṣakṛsaravarṇā vā dadhibindupiṇḍacitrā haridrāharītakīpadmapattraśaivalayakṛtplīhānavadyavarṇā bhinnāś cuñcuvālukālekhābindusvastikavantaḥ sugulikā arciṣmantaḥ tāpyamānā na bhidyante bahuphenadhūmāś ca suvarṇadhātavaḥ pratīvāpārthās tāmrarūpyavedhanāḥ

Translation

மண்/பாறையிலுள்ள தங்கத் தாதுக்கள் மஞ்சளாக, செம்புநிறமாக, அல்லது செம்பு-மஞ்சளாக இருக்கலாம். உடைத்தால் நீலத் தாமரை போன்ற நீலக் கோடுகள், அல்லது பாசிப்பயறு, உளுந்து, அல்லது கிச்சடி போன்ற நிறம்; அல்லது தயிர்த் துளி-கட்டிகள் போல புள்ளிப்புள்ளியாக; அல்லது மஞ்சள், ஹரீதகி, தாமரை இலை, பாசி, செயற்கை பச்சை செம்புக் கறை (வெர்டிகிரிஸ்), மில்தோல் (ப்ளீஹா) நிறம், அல்லது குறையற்ற நிறங்கள் தோன்றலாம். உடைந்த துண்டுகளில் கோடுகள், புள்ளிகள், மணற்போன்ற துகள்கள், ஸ்வஸ்திகம் போன்ற குறிகளும் இருக்கலாம். அவை சிறு உருண்டைத் துகள்கள்போல், ஒளிவீசும்; சூடாக்கினால் பிளவதில்லை; மேலும் அதிக நுரை மற்றும் புகை வெளியிடும். இவையே தங்கத் தாதுக்கள்—கலவை (பிரதீவாப) செய்யத் தகுந்தவை, செம்பு-வெள்ளியை ‘வேத’/பரிசோதிக்கக் கூடியவை.

Word by Word

पीतकाःyellow(-coloured)

ताम्रकाःcoppery/reddish

ताम्रपीतकाःcopper-and-yellowish (mixed hue)

वाor

भूमि-प्रस्तर-धातवःores/minerals in the ground’s rock strata

भिन्नाःbroken/split (when fractured)

नील-राजीवन्तःhaving blue streaks/marks (blue-lotus-like)

मुद्ग-माष-कृसर-वर्णाःof the colour of green gram, black gram, or gruel/rice-porridge

वाor

दधि-बिन्दु-पिण्ड-चित्राःmottled with clots/spots like curd-drops

हरिद्रा-हरीतकी-पद्म-पत्त्र-शैवलयकृत्-प्लीहानवद्य-वर्णाःhaving faultless colour like turmeric, haritaki, lotus-leaf, algae-made (greenish), or spleen (dark-reddish)

भिन्नाःwhen broken (again: on fracture)

चुञ्चु-वालुका-लेखा-बिन्दु-स्वस्तिक-वन्तःbearing lines, dots, and swastika-like marks like (bird-)beak sand-patterns

सुगुलिकाःwell-rounded; pellet-like (in lumps)

अर्चिष्मन्तःlustrous; having flame-like sheen

ताप्यमानाःwhen being heated

नnot

भिद्यन्तेthey split/break

बहु-फेन-धूमाःhaving much froth/scum and smoke

चand

सुवर्ण-धातवःgold-ores

प्रतीवापार्थाःsuitable for admixture/alloying (as an added charge)

ताम्र-रूप्य-वेधनाःable to pierce/assay copper and silver

Entities Mentioned

gold ore

copper

silver

FAQs

Why does the verse include behavior under heating (tāpyamānā na bhidyante)?

Because heat response is a practical authenticity/quality signal relevant to smelting outcomes; it reduces processing losses and guides state acceptance/rejection.