Sutra 42
Devanagari script
अनुग्रहो यो नृप्तेर्निदेशात्तज्ज्ञः परीहार इति व्यवस्येत् ॥ कZ_०२.१०.४२च्द् ॥
Transliteration
anugraho yo nṛpter nideśāt tajjñaḥ parīhāra iti vyavasyet
Translation
அரசனின் ஆணையால் வழங்கப்படும் அருள்/சலுகையை நிபுணர் ‘பரீஹார’—அதாவது முறையாக அங்கீகரிக்கப்பட்ட தளர்வு/விலக்கு—என்று நிர்ணயிக்கிறார்.
Word by Word
अनुग्रहःfavor; royal grace
अनुग्रहः:
TypeNoun
Rootअनु√ग्रह् (ग्रहँ)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
यःwhich; that (relative pronoun)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम् (सम्बन्ध-प्रत्ययः)
नृपतेःof the king
नृपतेः:
TypeNoun
Rootनृपति
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-एकवचनम्
निदेशात्from an order; due to an instruction
निदेशात्:
TypeNoun
Rootनि√दिश् (दिशँ)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-एकवचनम् (अपादान/हेतु-अर्थे)
तत्that; such (as that)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (अत्र विशेषणरूपेण ‘तत्’ = ‘तादृशम्’)
ज्ञःknowing; expert (in that)
ज्ञः:
TypeAdjective
Rootज्ञ (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
परीहारःremission/avoidance (of penalty); exemption
परीहारः:
TypeNoun
Rootपरि√हृ (हृञ्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-एकवचनम्
इतिthus; as (so called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः (उद्धरण/परिभाषा-समाप्त्यर्थः)
व्यवस्येत्should determine/decide; should define
व्यवस्येत्:
TypeVerb
Rootवि+अव+√सो (सोञ्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
N
nṛpati (king)N
nideśa (directive)P
parīhāra (relief/exemption)FAQs
Labeling concessions as a defined category allows the state to grant relief while keeping it rule-bound, recordable, and distinguishable from arbitrary favoritism.