Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 14

अर्थोऽर्थानुबन्धः अर्थो निरनुबन्धः अर्थोऽनर्थानुबन्धः अनर्थोऽर्थानुबन्धः अनर्थो निरनुबन्धः अनर्थोऽनर्थानुबन्धः इत्यनुबन्धषड्वर्गः ॥ कZ_०९.७.१४ ॥

artho'rthānubandhaḥ artho niranubandhaḥ artho'narthānubandhaḥ anartho'rthānubandhaḥ anartho niranubandhaḥ anartho'narthānubandhaḥ ity anubandhaṣaḍvargaḥ

விளைவு (அனுபந்தம்) அடிப்படையில் இது ஆறுவகைப் பிரிவு: (1) பயன் தொடர்ந்து மேலும் பயன்; (2) தொடர்விளைவு இல்லாத பயன்; (3) பயன் தொடர்ந்து தீமை; (4) தீமை தொடர்ந்து பயன்; (5) தொடர்விளைவு இல்லாத தீமை; (6) தீமை தொடர்ந்து மேலும் தீமை.

अर्थःbenefit; gain; advantageous outcome
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अर्थ-अनुबन्धःhaving a beneficial sequel/result
अर्थ-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अर्थस्य अनुबन्धः
अर्थःbenefit; gain
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
निर्-अनुबन्धःwithout sequel/result; result-neutral
निर्-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर् (अभाव) + अनुबन्ध
अर्थःbenefit; gain
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अन्-अर्थ-अनुबन्धःbeneficial initially but leading to harm as sequel
अन्-अर्थ-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अनर्थस्य अनुबन्धः
अनर्थःharm; loss; disadvantageous outcome
अनर्थः:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अर्थ-अनुबन्धःharmful initially but leading to benefit as sequel
अर्थ-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अर्थस्य अनुबन्धः
अनर्थःharm; loss
अनर्थः:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
निर्-अनुबन्धःwithout sequel/result; result-neutral
निर्-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर् (अभाव) + अनुबन्ध
अनर्थःharm; loss
अनर्थः:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अन्-अर्थ-अनुबन्धःleading to harm as sequel (harmful and ending in harm)
अन्-अर्थ-अनुबन्धः:
TypeNoun
Rootअनुबन्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अनर्थस्य अनुबन्धः
इतिthus; so (marking the end of enumeration)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्ति-सूचक
अनुबन्ध-षड्वर्गःthe sixfold classification (group of six) of sequels/results
अनुबन्ध-षड्वर्गः:
TypeNoun
Rootषड्वर्ग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अनुबन्धः (विषयः) + षड्वर्गः (छः वर्ग)

FAQs

A 2×3 consequence matrix: initial outcome (benefit/harm) crossed with sequel (benefit/none/harm) to judge overall desirability.

Prioritize actions by downstream effects; apparent gains that generate future losses are strategically inferior.