Sutra 3
Devanagari script
स्वयं हि राजा शूरो बलवानरोगः कृतास्त्रो दण्डद्वितीयोऽपि शक्तः प्रभाववन्तं राजानं जेतुम् ॥ कZ_०९.१.०३ ॥
Transliteration
svayaṃ hi rājā śūro balavān arogaḥ kṛtāstro daṇḍadvitīyo'pi śaktaḥ prabhāvavantaṃ rājānaṃ jetum
Translation
அரசன் தானே வீரனாகவும், வலிமையுடனும், நோயற்றவனாகவும், ஆயுதப் பயிற்சி பெற்றவனாகவும் இருந்து, தண்டம் (அடக்க அதிகாரம்) என்பதை இரண்டாம் கருவியாகக் கொண்டு செயலாற்ற வல்லவனானால், பொருளாதார வலிமை மிகுந்த அரசனையும் வெல்ல முடியும்.
Word by Word
स्वयम्personally; oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्यय; अर्थे—स्वतः/स्वयमेव
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात; हेतौ/निश्चये/खलु-अर्थे
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
शूरःvaliant; brave
शूरः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootशूर
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (राज्ञः)
बलवान्strong; powerful
बलवान्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (राज्ञः)
अरोगःfree from disease; healthy
अरोगः:
TypeAdjective
Rootअरोग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; नञ्-पूर्वक-विशेषणम् (राज्ञः)
कृतास्त्रःtrained/armed; skilled in weapons
कृतास्त्रः:
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कृत + अस्त्र; विशेषणम् (राज्ञः)
दण्डद्वितीयःhaving punishment/force as his second (support); backed by coercive power
दण्डद्वितीयः:
TypeAdjective
Rootदण्डद्वितीय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; दण्डः द्वितीयः यस्य (बहुव्रीहि-भावार्थे प्रयोगः) / दण्डेन सह (सहाय-भाव)
अपिalso; even
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात; अपि—‘also/even’
शक्तःcapable; able
शक्तः:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootशक्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कृदन्त (क्त); ‘समर्थः’
प्रभाववन्तम्influential; mighty; possessing power
प्रभाववन्तम्:
TypeAdjective
Rootप्रभाववत्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (राजानम्)
राजानम्a king (the opposing king)
राजानम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मपदम्
जेतुम्to conquer; to defeat
जेतुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootजि
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययभावः; धातु: जि (जय); अर्थः—कर्तुं शक्यते
Entities Mentioned
R
rājā (king)D
daṇḍa (coercive authority)P
prabhāva (material power)FAQs
The ruler’s initiative must be backed by a functioning enforcement and military apparatus; resolve without coercive capacity is insufficient.