
Chapter 52: देवीप्रतिमालक्षणं (Devī-pratimā-lakṣaṇa) — Characteristics of Goddess Images
பிரதிமா-லக்ஷணத் தொடரில் இவ்வத்யாயத்தில் பகவான் அக்னி யோகினீ-கணங்களின் முறையான விளக்கத்தை அறிவிக்கிறார்—ஐந்த்ரீக் குழுவில் தொடங்கி, சாந்தா (சமனப்படுத்தும்) குழுவுவரை ‘அஷ்டாஷ்டக’ (எட்டு-எட்டு) வரிசை. பின்னர் பல யோகினீ/தேவி பெயர்கள், சக்தி-பெயர்கள் பட்டியலிடப்பட்டு, ஆயுதங்கள் மற்றும் உருவவியல் விவரங்களில் கைஎழுத்துப் பாடபேத மரபும் சுட்டப்படுகிறது. பெயர்ப்பட்டியலுக்குப் பின் விதி—பரிவார தேவியரை நான்கு அல்லது எட்டு கரங்களுடன், விரும்பிய ஆயுதங்களைத் தாங்கி, சித்திகளை அருள்வோராக வடிக்க வேண்டும். பைரவனின் உருவவியல் விரிவாக—உக்கிரத் தோற்றம், ஜடைகளில் சந்திரச் சின்னம், மேலும் வாள், அங்குசம், பரசு, வில், திரிசூலம், கட்ட்வாங்கம், பாசம் முதலிய ஆயுதங்களுடன் வரதமுத்திரை. தொடர்ந்து அவிலோம முறையில் அக்னிவரை ஒழுங்கமைப்பு, மந்திரப் பிரிவு, ஷடங்க ந்யாசம் கூறப்படுகிறது. இறுதியில் வீரபத்ரர், கௌரி/லலிதா, மற்றும் சிங்கவாஹினி சண்டிகை—திரிசூலத்தால் மகிஷனை வீழ்த்தும் வடிவு—இவற்றின் குறிப்பிட்ட பிரதிமா மாதிரிகள் வழங்கப்பட்டு, தத்துவம், சிற்பம், பிரதிஷ்டா-விதி அனைத்தும் ஒரே ஆகம வடிவில் இணைக்கப்படுகிறது।
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिमालक्षणं नाम एकपञ्चाशो ऽध्यायः अथ द्विपञ्चोशो ऽध्यायः देवीप्रतिमालक्षणं भगवानुवाच योगिन्यष्टाष्टकं वक्ष्ये ऐन्द्रादीशान्ततः क्रमात् हिनीसूत्रवान् शनिरिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः खड्गो इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः मणिविद्याधराश् च खे इति ख, चिहितपुस्तकपाठः विस्तृतानना इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शूलयुता इति ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अक्षोभ्या रूक्षकर्णो च राक्षसी कृपणाक्षया
இவ்வாறு ஆக்னேய ஆதிமகாபுராணத்தில் “பிரதிமாலக்ஷணம்” எனும் ஐம்பத்தொன்றாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது. இப்போது “தேவீ-பிரதிமாலக்ஷணம்” எனும் ஐம்பத்திரண்டாம் அதிகாரம் தொடங்குகிறது. பகவான் உரைத்தார்—ஐந்த்ரீ முதலான கணத்திலிருந்து சாந்தா கணம் வரை வரிசையாக யோகினிகளின் எட்டு-எட்டு குழுக்களை நான் விளக்குவேன். தொடர்ந்து வரும் உரையில் கைப்பிரதி வேறுபாடுகளால் வாள் (கட்கம்) தாரணம், மணிகள் மற்றும் வித்யாதரர் குறிப்பு, விரிந்த முகம், சூலயுக்தம், மேலும் அக்ஷோப்யா, ரூக்ஷகர்ணா, ராக்ஷஸீ, க்ருபணாக்ஷயா போன்ற பெயர்/உபாதிகள் காணப்படுகின்றன।
Verse 2
पिङ्गाक्षी च क्षया क्षेमा इला लीलालया तथा लोला लक्ता बलाकेशी लालसा विमला पुनः
மேலும் அவள் பிங்காக்ஷீ, க்ஷயா, க்ஷேமா, இலா, லீலாலயா; அதுபோல் லோலா, லக்தா, பலாகேஷீ, லாலஸா, மீண்டும் விமலா.
Verse 3
हुताशा च विशालाक्षी हुङ्कारा वडवामुखी महाक्रूरा क्रोधना तु भयङ्करी महानना
அவள் ஹுதாஷா, விசாலாக்ஷீ; அவள் ஹுங்காரா, வடவாமுகீ; மிகக் கொடூரமானவள், நிச்சயமாக க்ரோதனா, பயங்கரீ, மஹானனா.
Verse 4
सर्वज्ञा तरला तारा ऋग्वेदा तु हयानना साराख्या रुद्रशङ्ग्राही सम्बरा तालजङ्घिका
அவள் சர்வஜ்ஞா, அவள் தரலா, அவள் தாரா; அவள் ரிக் வேதத்தின் சாரமாய்; அவள் ஹயானனா; ‘சாரா’ எனப் பெயர்பெற்றவள்; ருத்ரத்தின் சக்தி/சின்னத்தைத் தாங்குபவள்; அவள் சம்பரா, அவள் தாலஜங்கிகா.
Verse 5
रक्ताक्षी सुप्रसिद्धा तु विद्युज्जिह्वा करङ्किणी मेघनादा प्रचण्डोग्रा कालकर्णी वरप्रदा
அவள் ரக்தாக்ஷீ, மிகவும் புகழ்பெற்றவள்; அவள் வித்யுஜ்ஜிஹ்வா, கரங்கிணீ; மேகநாதா, ப்ரசண்டோக்ரா; காலகர்ணீ, வரப்ரதா.
Verse 6
चन्द्रा चन्द्रावली चैव प्रपञ्चा प्रलयान्तिका शिशुवक्त्रा पिशाची च पिशिताशा च लोलुपा
சந்திரா, சந்திராவளி, பிரபஞ்சா, பிரளயாந்திகா, சிசுவக்த்ரா, பிசாசி, பிசிதாசா மற்றும் லோலுபா—இவையும் அவளுடைய பெயர்கள்.
Verse 7
धमनी तापनी चैव रागिणी विकृतानना वायुवेगा वृहत्कुक्षिर्विकृता विश्वरूपिका
தமனி மற்றும் தாபனி; ராகிணி; விக்ருதானனா; வாயுவேகா; வ்ருஹத்குக்ஷி; விக்ருதா; மற்றும் விஷ்வரூபிகா—இவை அவளுடைய பெயர்கள்.
Verse 8
यमजिह्वा जयन्ती च दुर्जया च जयान्तिका विडाली रेवती चैव पूतना विजयान्तिका
யமஜிஹ்வா, ஜயந்தீ, துர்ஜயா, ஜயாந்திகா, விடாலீ, ரேவதீ, பூதனா மற்றும் விஜயாந்திகா—பாதுகாப்பிற்காக உச்சரிக்கப்படும் சக்திப் பெயர்கள் இவை.
Verse 9
अष्टहस्ताश् चतुर्हस्ता इच्छास्त्राः सर्वसिद्धिदाः हः रससङ्ग्राही इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वसुसङ्ग्राही इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कालवर्णी इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः चण्डा चण्दवतीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः वामनी इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भैरवश्चार्कहस्तः स्यात् कूर्परास्यो जटेन्दुभृत्
பரிசாரிகை தேவியரை எட்டுக் கைகள் அல்லது நான்கு கைகள் உடையவர்களாகக் காட்ட வேண்டும்; விரும்பிய ஆயுதங்களைத் தாங்கி, எல்லா சித்திகளையும் அளிப்பவர்களாக இருக்க வேண்டும். பைரவனை கேடயம் கையில், கடுமையாகச் சுருங்கிய முகத்துடன், ஜடாமுடி தரித்து, தலைமுடியில் சந்திரச் சின்னம் கொண்டவனாக வரைய வேண்டும்.
Verse 10
खड्गाङ्कुशकुठारेषुविश्वभयभृदेकतः चापत्रिशूलखट्वाङ्गपाशकार्धवरोद्यतः
ஒருபுறம் அவர் வாள், அங்குசம், கோடரி ஆகியவற்றைத் தாங்கி உலகமெங்கும் அச்சத்தை ஏற்படுத்துவார்; மறுபுறம் வில், திரிசூலம், கட்ட்வாங்கம், பாசம் ஆகியவற்றைத் தாங்கி, ஒரு கை வரத முத்திரையில் உயர்த்தியிருப்பார்.
Verse 11
गजचर्मधरो द्वाभ्यां कृत्तिवासोहिभूषतः प्रेताशनो मातृमध्ये पूज्यः पञ्चाननोथवा
அவரை யானைத்தோல் தரித்தவராக, தோலாடை அணிந்தவராக, பாம்புகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டவராக, பிரேதத்தொடர்பான அசுத்த நிவேதனத்தை உண்ணுபவராக, மாத்ருகைகளின் நடுவில் இருப்பவராகத் தியானித்து வழிபட வேண்டும்; அல்லது பஞ்சானன ரூபமாகவும்।
Verse 12
अविलोमाग्निपर्यन्तं दीर्घाष्टकैकभेदितं तत्षडङ्गानि जात्यन्तैर् अन्वितं च क्रमाद् यजेत्
அவிலோம முறையில் அக்னி வரை முன்னேறி, மந்திரத்தை நீண்ட உயிரெழுத்துகளாலும் அஷ்டகப் பிரிவுகளாலும் பகுத்து, நிர்ணயிக்கப்பட்ட ஜாத்யந்தங்களுடன் அதன் ஷடங்கங்களை இணைத்து வரிசையாக யாகம்/ஆஹுதி செய்ய வேண்டும்।
Verse 13
मन्दिराग्निदलारूढं सुवर्णरसकान्वितं नादविन्द्वन्दुसंयुक्तं मातृनाथाङ्गदीपितं
மந்திராக்னி மண்டலத்தின் இதழ்மீது அமர்ந்தவராக, பொன்னிற சாரத்துடன் கூடியவராக, நாதத்துடனும் பிந்து-சந்திர யுகலத்துடனும் இணைந்தவராக, மாத்ருகைகளும் நாதனும் அவரவர் அங்கங்களால் ஒளிரச் செய்பவராகத் தியானிக்க வேண்டும்।
Verse 14
वीरभद्रो वृषारूढो मात्रग्रे स चतुर्मुखः गौरीं तु द्विभुजा त्र्यक्षा शूलिनी दर्पणान्विता
வீரபத்ரரை காளையின் மீது ஏறியவராக வரைய வேண்டும்; மேலும் மாத்ருகா குழுவில் அவரை நான்முகமாகக் காட்ட வேண்டும். கௌரியை இருகரங்களுடன், மும்முகக் கண்களுடன், திரிசூலதாரிணியாகவும் கண்ணாடியுடன் கூடியவளாகவும் சித்தரிக்க வேண்டும்।
Verse 15
शूलं गलन्तिका कुण्डी वरदा च चतुर्भुजा अब्जस्था ललिता स्कन्दगणादर्शशलाकया
அவள் திரிசூலத்தைத் தரித்தவள்; அவள் கலந்திகா மற்றும் குண்டீ; வரம் அளிப்பவள், நான்கு கரங்களுடையவள்; தாமரையில் அமர்ந்த லலிதை, ஸ்கந்த கணங்களின் கண்ணாடி மற்றும் சலாகையுடன் இணைந்தவள்।
Verse 16
चण्डिका सशहस्ता स्यात् खड्गशूलारिशक्तिधृक् दक्षे वामे नागपाशं चर्माग्कुशकुठारकं धनुः सिंहे च महिषः शूलेन प्रहतोग्रतः
சண்டிகையை ஆறுகைகளுடன் வரைய வேண்டும். அவள் வாள், சூலம், பகைநாசக சக்தி (வேல்) ஆகியவற்றைத் தாங்க வேண்டும். வலது-இடது கைகளில் நாகபாசம், கவசம், அங்குசம், குதாரம், வில் ஆகியன இருக்க; அவள் சிங்கமேல் அமர்ந்து, முன்னே சூலத்தால் வீழ்த்தப்பட்ட மகிஷம் காட்டப்பட வேண்டும்.
It emphasizes iconographic specification (arm-count, weapons, mounts, emblems) alongside ritual technology: aviloma sequencing up to Agni, mantra division (dīrgha/aṣṭaka-bheda), and ṣaḍaṅga application for correct worship and installation contexts.
By treating image-making and worship as disciplined sacred craft: correct forms (pratimā-lakṣaṇa) and correct procedures (mantra/krama) align devotion with cosmic order, supporting both siddhi-oriented protection/auspiciousness and the dharmic purification conducive to liberation.