
Chapter 327 — छन्दःसारः (Chandas-sāra: The Essence of Metres)
இந்த அதிகாரம் கோவில்-மந்திர நடைமுறைகளிலிருந்து விலகி, வெளிப்பாட்டை (ஸ்ருதி) காக்கும் மொழியியல் அறிவான சந்தஸ் (யாப்பியல்) சாரத்தை எடுத்துரைக்கிறது. அக்னி, பிங்கல மரபை ஒட்டி, மாத்திரை, லகு-குரு அமைப்பு, மற்றும் கண முறை (மூன்றெழுத்துக் குழுக்கள்) மூலம் யாப்பு கட்டமைப்பை வரையறைக்கிறார். வேத-சாஸ்திர பாராயணத்தின் துல்லியத்திற்கான விதிவிலக்குகளும் கூறப்படுகின்றன—பாத முடிவில் லகுவை குருவாகக் கொள்ளுதல், மெய்யெழுத்துக் கூட்டங்கள், விசர்கம், அனுஸ்வாரம், மேலும் ஜிஹ்வாமூலீய-உபத்மானீய ஒலிகளால் குருத்தன்மை ஏற்படுதல். ஒலி யாப்புச் சூழலில் நடக்கும் விதத்தை முறையாக்கி, தொழில்நுட்ப சாஸ்திரங்களும் புனித ஆதாரங்கள்; சரியான உச்சரிப்பு-ஜபம் மந்திர பலன், பாடநம்பகத்தன்மை, மற்றும் யாக-அறிவு பரம்பரையை காக்கும் என வலியுறுத்துகிறது।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे देवालयमाहत्म्यादिर्नाम षड्विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः छन्दःसारः अग्निर् उवाच छन्दो वक्ष्ये मूलजैस्तैः पिङ्गलोक्तं यथाक्रमम् सर्वादिमध्यान्तगणौ म्लौ द्वौ जौ स्तौ त्रिकौ गणाः
இவ்வாறு ஆக்நேய மஹாபுராணத்தில் ‘தேவாலய மாஹாத்ம்யம் முதலியவை’ எனப்படும் 326ஆம் அத்தியாயம் நிறைவு பெற்றது. இப்போது 327ஆம் அத்தியாயம் ‘சந்தஸ்ஸாரம்’ தொடங்குகிறது. அக்னி கூறினார்—பிங்கலர் போதித்த வரிசைப்படி அடிப்படை அசை‑அலகுகளால் யாப்பியலை விளக்குவேன். கணங்கள்: ம, ல; ஜ‑வின் இரண்டு வகைகள்; ச, த; மேலும் க‑வின் மூன்று வகைகள்।
Verse 2
धनस्यान्नाथमेकन्त्विति ख ह्रस्वो गुरुर्वा पादान्ते पूर्वो योगाद् विसर्गतः अनुस्वाराद्व्यञ्जनात् स्थात् जिह्वामूलीयतस् तथा
‘தனஸ்யான் நாதம்’, ‘ஏகந்த்விதி‑க’ போன்ற இடங்களில் பாதத்தின் முடிவில் குறில் எழுத்தும் விருப்பப்படி நீள (குரு) எனக் கொள்ளலாம். முன் எழுத்து சேர்மெய், விசர்கம் (ஃ), அனுஸ்வாரம் (ம்), மெய்யெழுத்து, மேலும் ஜிஹ்வாமூலீயம் காரணமாகவும் குருவாகும்।
Verse 3
उपाध्मानीयतो दीर्घो गुरुर्ग्लौ नौ गणाविह वसवोष्टौ च चत्वारो वेदादित्यादिलोपतः
உபத்மானீயம் (உதடொலி முன் வரும் சிறப்பு விசர்கம்) காரணமாக நீண்ட உயிரெழுத்து குரு (கனமான அசை) எனக் கொள்ளப்படும். இங்கு கணங்கள் ‘க்லௌ’ ‘நௌ’ எனப் பெயரிடப்பட்டுள்ளன. வசுக்கள் எட்டு, உதடுகள் இரண்டு, திசைகள் நான்கு—‘வேத’, ‘ஆதித்ய’ முதலிய சொற்களில் முதலெழுத்தை நீக்கி இது குறிக்கப்படுகிறது.
A Piṅgala-style prosody framework: gaṇa classification and operational rules that convert syllable weight via pāda-end position, consonant clusters, visarga/anusvāra, and special visarga allophones.
By ensuring metrical and phonetic correctness, it protects the integrity of mantra and śāstra recitation—supporting ritual efficacy, accurate transmission of Agneya Vidya, and disciplined speech as a dharmic practice.