Adhyaya 362
KoshaAdhyaya 36278 Verses

Adhyaya 362

Bhūmi–Vana–Auṣadhi–Ādi Vargāḥ (भूमिवनौषध्यादिवर्गाः) — Lexical Groups on Earth, Settlements, Architecture, Forests, Materia Medica, and Fauna

பகவான் அக்னி, வசிஷ்டருக்கு கோச-முறையில் பல்வேறு பர்யாயக் குழுக்கள் (வர்கங்கள்) கூறுகிறார். தொடக்கத்தில் பூமி, மண் தொடர்பான சொற்கள்; பின்னர் உலகம், திசை-இடம், பாதை/வழி போன்ற விண்வெளி-இடவியல் சொற்கள் வருகின்றன. அடுத்து நகர-நிகம-ஸ்தானீய நிர்வாகம் மற்றும் வாஸ்து சாஸ்திர விளக்கத்திற்கு உதவும் பெயர்ச்சொற்கள்—நகரம், சந்தை, தெரு, வாயில், மதில், சுவர், மண்டபம், வீடு, அரண்மனை, கதவு-உபகரணங்கள், படிக்கட்டு, சுத்தம் செய்யும் சொற்கள்—விரிவாகத் தரப்படுகின்றன. பின்னர் மலை, காடு, தோட்டம் போன்ற இயற்கை வகைகள்; நீண்ட ஆயுர்வேத நிகண்ட்டு ஓட்டத்தில் மரம், கொடி, மூலிகை, மருந்துப் பொருள் பர்யாயங்கள் நிறம்/வடிவ வேறுபாடுகளுடன் கூறப்படுகின்றன. இறுதியில் புலி, காட்டுப்பன்றி, ஓநாய், சிலந்தி, பறவைகள், தேனீ போன்ற உயிரின-பறவைச் சொற்களும், குவியல், கூட்டம், கொத்து போன்ற தொகுப்புச் சொற்களும் சேர்க்கப்படுகின்றன. மொழித் துல்லியம் தர்மப் பயன்பாடாக இருந்து மருத்துவம், கட்டிடவியல், உலக ஒழுங்கு ஆகியவை ஆன்மிக ஒழுக்கத்துடன் இணைவதை இவ்வத்தியாயம் காட்டுகிறது।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानार्थवर्गा नमैकषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः भूमिवनौषध्यादिवर्गाः अग्निर् उवाच वक्ष्ये भूपुराद्रिवनौषधिसिंहादिनर्गकान् भूरनन्ता कक्षमा धात्री क्ष्माप्याकुः स्याद्धरित्र्यपि

இவ்வாறு ஆக்னேய மகாபுராணத்தில் ‘நானார்த்தவர்க’ எனும் முந்நூற்று அறுபத்தொன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இப்போது முந்நூற்று அறுபத்திரண்டாம் அத்தியாயம் தொடங்குகிறது—பூமி, வனம், மூலிகை முதலியவற்றின் சொல்வர்கங்கள். அக்னி கூறினார்: பூமி, நகரம், மலை, வனம், மருந்துச் செடிகள், சிங்கம் முதலிய வகைச் சொற்களின் பரியாயங்களை நான் உரைப்பேன். ‘பூ’ (பூமி) என்பதற்கு அனந்தா, கக்ஷமா, தாத்ரீ, க்ஷ்மா, ஆகு, மேலும் ஹரித்ரீ என்றும் பெயர்கள் உண்டு.

Verse 2

मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका जगत्त्रपिष्टपं लोकं भुवनं जगती समा

களிமண் ‘ம்ரின்’ என்றும்; ‘ம்ருத்திகா’ என்பதற்கு ‘ப்ரஶஸ்தா’, ‘ம்ருத்ஸா’, ‘ம்ருத்ஸ்நா’ என்றும் பெயர்கள் உண்டு. ‘ஜகத்’ என்பதற்கு ‘த்ரபீஷ்டபம்’, ‘லோக’, ‘புவனம்’, ‘ஜகதீ’, ‘ஸமா’ ஆகியவை பரியாயங்கள்.

Verse 3

अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः सरणिः पद्धत्तिः पद्या वर्तन्येकपदीति च

‘அயனம்’, ‘வர்த்ம’, ‘மார்க’, ‘அத்வா’, ‘பந்தா’, ‘பதவீ’, ‘ஸ்ருதி’, ‘ஸரணி’, ‘பத்ததி’, ‘பத்யா’, ‘வர்தனி’, ‘ஏகபதீ’—இவை அனைத்தும் ‘பாதை/வழி’ என்ற பொருளைத் தருகின்றன.

Verse 4

पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पात्तनं पुटभेदनम् स्थानीयं निगमो ऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम्

‘பூः’ என்ற சொல் பெண்பால்; அதே ‘புரீ’ அல்லது ‘நகரீ’ என்றும் கூறப்படும். குடியிருப்பு ‘பாட்டணம்’ என்றும், ‘புடபேதனம்’ என்றும் அழைக்கப்படும். உள்ளூர் நிர்வாகத் தலைமையிடம் ‘ஸ்தாநீயம்’; மற்றொரு வகை ‘நிகமம்’; ஆனால் மூலநகரிலிருந்து தோன்றியதோ அல்லது அதனைச் சார்ந்ததோ ஆன நகரம் ‘புரம்’ எனப்படும்.

Verse 5

तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका

துணை நகரம் ‘சாகாநகரம்’ எனப்படும். ‘வேச’ என்பது வेश्यையர் வாழும் பகுதி. ‘ஆபண’ என்பது அமர்ந்து வாணிகம் செய்யும் கடை/இடம்; ‘விபணி’ என்பது சந்தை; ‘பண்யவீதிகா’ என்பது பொருட்கள் விற்கும் தெரு—பஜார் வழி.

Verse 6

रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियां प्राकारो वरणः शालः प्राचीरं प्रान्ततो वृतिः

‘ரத்யா’ என்பது ரதங்கள் செல்லும் பெருவழி; ‘ப்ரதோலீ’ என்பது தோரணமுடைய வாயில்-மாளிகை; ‘விசிகா’ என்பது பக்கவழி/சந்து. ‘சய’ என்பது குவிக்கப்பட்ட மேடு/அணை; ‘வப்ர’ என்பது உயர்த்தப்பட்ட மண் அரண். பெண்பால் வழக்கில் ‘ப்ராகார’ம் ‘வரண’ ‘சால’ என்றும் கூறப்படும்; ‘ப்ராசீர’ம் என்பது குடியிருப்பின் வெளிப்புற எல்லையில் உள்ள வேலி/சுற்றுப்புறம்.

Verse 7

भित्तिः स्त्री कुह्यमेडूकं यदन्तर्नस्तकीकसं वासः कूटो द्वयोः शाला सभा सञ्जवनन्त्विदम्

‘பித்தி’ என்பது சுவர். ‘ஸ்த்ரீ’ என்பது பெண். ‘குஹ்ய’ என்பதற்கு தவளையும் பொருள். உள்ளே வைக்கப்பட்டதை ‘நஸ்தகீகஸம்’ எனக் கூறுவர். ‘வாஸ’ என்பது வாசஸ்தலம். ‘கூட’ என்பது சிகரம். ‘சாலா’ (அல்லது ‘சபா’) என்பது மண்டபம்/சபைமனை. இதை ‘ஸஞ்ஜவனம்’ என்றும் குறிப்பிடுகின்றனர்.

Verse 8

चतुःशालं मुनीनान्तु पर्णशालोटजो ऽस्त्रियां चैत्यमायतनन्तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा

முனிவர்களுக்கான நான்கு மண்டபங்களுடைய குடியிருப்பு ‘சதுஃசாலா’ எனப்படும். இலைகளால் செய்யப்பட்ட குடில் ‘பர்ணசாலா’ (மேலும் ‘ஓடஜ’ என்றும்; நடுநிலை) என்று அழைக்கப்படும். பெண்பால் வழக்கில் ‘சைத்ய’த்துக்கு ஒப்பான தேவாலயம் ‘ஆயதனம்’ எனப்படும்; ‘வாஜிசாலா’ என்பது ‘மந்துரா’—குதிரைத் தொழுவம்.

Verse 9

हर्म्यादि धनिनां वासःप्रासादो देवभूभुजां स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका

ஹர்ம்யம் முதலியவை செல்வந்தரின் வாசஸ்தலம்; பிராசாதம் தேவர்கள் மற்றும் அரசர்களின் மாளிகை. ‘ஸ்த்ரீ’ என்பது கதவுச் சட்டம்; ‘த்வாரத்வாரம்’ என்பது நுழைவாயில்; ‘ப்ரதீஹார’ என்பது வாயிற்காவலன்; ‘விதர்தி’ என்பது வேதிகை போன்ற உயர்ந்த மேடை.

Verse 10

कपोतपालिकायन्तु विटङ्कं पुं नपुंसकं कवाटमवरन्तुल्ये निःश्रेणिस्त्वधिरोहिणी

‘கபோதபாலிகா’ என்பது ‘விடங்க’த்தை குறிக்கும்; ‘விடங்க’ சொல் ஆண்பால், நடுப்பால் இரண்டிலும் வழங்கும். ‘கவாட’ என்பது கதவுப் பலகை/கதவடை; அது ‘அவரந்து’ என்பதற்குச் சமம். ‘நிஃஷ்ரேணி’யை ‘அதிரோஹிணீ’ என்றும் கூறுவர்—ஏறும் ஏணி/படிக்கட்டு.

Verse 11

सम्मार्जनी शोधनी स्यात् सङ्करो ऽवकरस् तथा अद्रिगोत्रिगिरिग्रावा गहनं काननं वनं

‘ஸம்மார்ஜனீ’ என்பதற்கு ‘சோதனீ’ என்றும் பெயர் (சுத்தம் செய்யும் துடைப்பம்). ‘சங்கர’ என்பது ‘அவகர’ என்றும் (குப்பை). ‘அத்ரி, கோத்ரி, கிரி, கிராவா’—மலை/பாறை குறிக்கும் சொற்கள்; ‘கஹனம், கானனம், வனம்’—அடர்ந்த காடு (அரண்யம்) குறிக்கும் சொற்கள்.

Verse 12

आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितं

ஆராமம் என்பது உபவனம்; அதாவது செயற்கையாக அமைக்கப்பட்ட வனத் தோட்டம். இதுவே ‘ப்ரமதவனம்’ எனப்படும்; அது அந்தப்புரத்திற்குத் (உள் மாளிகைப் பகுதி) ஏற்றதாகக் கூறப்படுகிறது.

Verse 13

वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिश्रेणीलेखास्तु राजयः वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः

‘வீதீ, ஆலி, ஆவலீ’—இவை வரிசை/தொடரின் பெயர்கள்; ‘பங்க்தி, ஷ்ரேணி, லேகா’—இவையும் கோடுகள் (ராஜயः) எனப்படும். கனியளிப்பது ‘வானஸ்பத்ய’; மலரிலிருந்து கனி தருவது ‘வ்ருக்ஷ’; மலராது கனி தருவது ‘வனஸ்பதி’.

Verse 14

ओषध्यः फलपाकान्ताः पलाशी द्रुद्रुमागमाः स्थाणु वा ना ध्रुवः शङ्कुः प्रफुल्लोत्फुल्लसंस्फुटाः

கனி பழுத்து நிறைவு அடையும் மூலிகைகள், அகன்ற இலைகளுடைய கொடிகள்/தாவரங்கள், புதிதாக முளைத்த மரங்கள்—இவை (குறிப்புகள்); அதுபோல் தண்டு/மூடு அல்லது அசையா தூண், நிலையான குத்துக்கோல்/குறி, மேலும் முழுமையாக மலர்ந்து வெடித்து விரிந்த தாவரங்களும்।

Verse 15

पलाशं छदनं पर्णमिध्ममेधः समित् स्त्रियां बोधिद्रुमश् चलदलो दधित्थग्राहिमन्मथाः

‘பலாச’ மரத்திற்கு மற்ற பெயர்கள்—சதன, பர்ண, இத்ம, மேத, சமித், ஸ்த்ரியாம், போதித்ரும, சலதல, ததித்த, கிராஹி, மன்மத।

Verse 16

तस्मिन् दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि उडुम्बरे हेमदुग्धः कोविदारे द्विपत्रकः

அந்த (பலாச) மரத்தின் பெயர்ச்சொற்கள்—ததிபல, புஷ்பபல, தந்த, சடா. உடும்பரத்திற்கு ‘ஹேமதுக்த’; கோவிதாரத்திற்கு ‘த்விபத்ரக’ என்பதும் பெயர்.

Verse 17

सप्तपर्णो विशालत्वक् कृतमालं सुवर्णकः आरेवतव्याधिघातसम्पाकचतुरङ्गुलाः

சப்தபர்ண, விசாலத்வக், க்ருதமால, சுவர்ணக, ஆரேவத, வ்யாதிகாத, சம்பாக, சதுரங்குல—இவை மூலிகைத் திரவியங்களின் (பெயர்கள்).

Verse 18

स्याज्जम्बीरे दन्तशठो वरुणे तिक्तशावकः पुत्रागे पुरुषस्तुङ्गः केशरो देववल्लभः

ஜம்பீர (எலுமிச்சை/சிட்ரன்) என்பதற்கு ‘தந்தசட’ என்ற பெயர்; வருணத்திற்கு ‘திக்தசாவக’; புத்ராகத்திற்கு ‘புருஷஸ்துங்க’, ‘கேசர’, ‘தேவவல்லப’ என்ற பெயர்கள்.

Verse 19

पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ

பாரிபத்ர முதலிய குழுவில் நிம்பமரம், மந்தாரம், பாரிஜாதகம், வஞ்சுலம், சித்ரக்ருத்; மேலும் பீதனகம் மற்றும் பீதனம் எனும் இரு வகைகளும் கூறப்படுகின்றன।

Verse 20

आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ पीलौ गुडफलः स्रंसी नादेयी चाम्बुवेतसः

ஆம்ராதகம் மற்றும் மதூகமரத்திற்கு ‘குடபுஷ்பம்’, ‘மதுத்ருமம்’ என்ற பெயர்கள். பீலு மரத்திற்கு ‘குடபலம்’, ‘ஸ்ரம்ஸீ’, ‘நாதேயீ’, ‘அம்புவேதஸ’ எனும் இணைப்பெயர்கள் உண்டு।

Verse 21

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ

‘சோபாஞ்ஜனம்’ என்பதற்கு சிக்ரு, தீக்ஷ்ணகந்தம், காக்ஷீரமோசகம், ரக்தசிக்ரு என்ற பெயர்கள் உண்டு. இது ‘மதுசிக்ரு’ என்றும் வழங்கப்படுகிறது; ‘அரிஷ்டம்’ மற்றும் ‘ஃபேணிலம்’ என்பதும் இதன் இணைப்பெயர்கள்।

Verse 22

गालवःशावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः

காலவம், சாவரம், லோத்ரம், திரீடம், தில்வம், மார்ஜனம்; மேலும் சேலு, ச்லேஷ்மாதகம், சீதம், உத்தாலம், பஹுவாரகம்—இவை மருந்துப் பயன் உடைய மரங்கள்/செடிகளின் பெயர்களாகக் கூறப்பட்டுள்ளன।

Verse 23

वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः

வைகங்கதம், ஸ்ருவாவ்ருக்ஷம், கிரந்திலம், வ்யாக்ரபாதம், திந்துகம், ஸ்பூர்ஜகம், காலம், நாதேயீ, பூமிஜம்புகம்—இவையும் இவ்வதியாயத்தில் கூறப்படும் மருந்துமரங்கள்/செடிகளின் அங்கீகாரப் பெயர்களாகும்।

Verse 24

काकतिन्दौ पीलुकः स्यात् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्कुम्भी कैटर्यकट्फले

பீலுகம் ‘காகதிந்து’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. பாடலீ ‘மோக்ஷமுஷ்கக’ என்ற பெயராலும் அறியப்படுகிறது. க்ரமுகம் ‘பட்டிகா’ எனப்படும். மேலும் ‘கைடர்ய’ மற்றும் ‘கட்பல’ ஆகியவை ‘கும்பீ’ என்றும் கூறப்படுகின்றன.

Verse 25

वीरवृक्षो ऽरुष्करो ऽग्निमुखी भल्लातकीं त्रिषु सवर्जकासनजीवाश् च पीतसाले ऽथ मालके

‘வீரவ்ருக்ஷ’, ‘அருஷ்கர’, ‘அக்னிமுகீ’—இவை பல்லாதகீயின் பெயர்கள். அதுபோல ‘த்ரிஷு’ மரத்திற்கு ‘சவர்ஜக’, ‘ஆசன’, ‘ஜீவ’ என்ற பெயர்கள் உண்டு; ‘பீதசால’க்கு ‘மாலக’ என்ற பெயரும் உள்ளது.

Verse 26

सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभो ऽर्जुनः इङ्गुदी तापसतरुर्मोचा शाल्मलिरेव च

சர்ஜ, அஷ்வகர்ண; வீரேந்திர; இந்திரத்ரு; ககுப; அர்ஜுன; இங்குதீ; தாபசதரு (துறவியரின் மரம்); மோசா; மேலும் சால்மலி—இவை இங்கு எண்ணப்பட்ட மரங்கள்.

Verse 27

चिरविल्वो नक्तमालः करजश् च करञ्जके प्रकीर्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गारवल्लरी

‘சிரவில்வ’, ‘நக்தமால’, ‘கரஜ’ மேலும் ‘ப்ரகீர்ய’, ‘பூதிகரஜ’, ‘மர்கடீ’, ‘அங்காரவல்லரீ’—இவை கரஞ்சக (கரஞ்ச) மரத்தின் பரியாயப் பெயர்கள்.

Verse 28

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः

ரோஹீ, ரோஹிதக, ‘ப்ளீஹசத்ரு’, ‘தாடிமபுஷ்பக’, காயத்ரீ, ‘பாலதனய’, கதீர, ‘தந்ததாவன’—இவை குறிப்பிடப்பட்ட மருந்துப் பொருளின் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட பரியாயப் பெயர்கள்.

Verse 29

अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः

அரிமேதம் ‘விட்-கதிர’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. ‘கதர’ என்பது வெள்ளை கதிரத்தின் பெயர். பஞ்சாங்குல, வர்தமான, சஞ்சு, கந்தர்வஹஸ்தக ஆகியவை இதன் பிற பெயர்கள்.

Verse 30

पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च देवदारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महिलाह्वया

பிண்டீதகம் ‘மருவகம்’ என்றும் கூறப்படுகிறது. பீததாரு ‘தாரு’ என்றும் ‘தேவதாரு’ என்றும் அறியப்படுகிறது. பூதிகாஷ்டம் ‘ஷ்யாமா’ எனப்படும்; ஷ்யாமா ‘மஹிலாஹ்வயா’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 31

लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः

லதா, கோவந்தனீ, குந்தா, பிரியங்கு, பலினீ, பலீ, மண்டூகபர்ணீ, பத்ரோர்ணனா, நட, கட்வங்க, துண்டுகா—இவை மருத்துவத் தாவரவியலில் கூறப்படும் தாவரப் பெயர்கள்/பரியாயங்கள் ஆகும்.

Verse 32

श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलो ऽम्बुज इज्जलः

ஷ்யோனாக, ஷுகநாச, அர்க்ஷ, தீர்கவ்ருந்த, குடன்னட, பீதத்ரு, சரல; மேலும் நிசுல, அம்புஜ, இஜ்ஜல—இவை மருத்துவப் பயன்பாட்டுடைய மரங்கள்/தாவரங்களின் ஏற்ற பெயர்கள்.

Verse 33

काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः सर्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः

காகோடும்பரிகா மற்றும் பல்கு; அரிஷ்ட; பிசுமர்தக; மேலும் நிம்ப (வேம்பு) மரத்திற்கு ‘சர்வதோபத்ரக’ என்ற பெயர் கூறப்படுகிறது; ஷிரீஷம் ‘கபீதன’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 34

वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलागुरुशिंशपाः जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका

வகுலம் ‘வஞ்சுலம்’ என்றும் கூறப்படுகிறது. பிச்சிலம், அகுரு, சிம்ஷபா; மேலும் ஜயா, ஜயந்தீ, தர்காரீ, கணிகா, கணிகாரிகா ஆகிய பெயர்களும் உண்டு.

Verse 35

आपर्णमग्नमन्थः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयो ऽल्पमारिषः

ஆபர்ணம் என்பது அக்னிமந்தம் என அறிய வேண்டும்; வத்ஸகம் ‘கிரிமல்லிகா’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. காலஸ்கந்தம் தமாலம்; தண்டுலீயம் ‘அல்பமாரிஷ’ என்றும் கூறப்படும்.

Verse 36

सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा गणिका यूथिकाम्बष्ठा सप्तला नवमालिका

சிந்துவாரம் ‘நிர்குண்டீ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; அதுவே ‘ஆஸ்போடா’, ‘வனோத்பவா’, ‘கணிகா’, ‘யூதிகா’, ‘அம்பஷ்டா’, ‘சப்தலா’, ‘நவமாலிகா’ என்ற பெயர்களாலும் பிரசித்தம்.

Verse 37

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुण्टकः

அதிமுக்தம் ‘புண்ட்ரகம்’ என்றும் கூறப்படும்; அதுவே ‘குமாரீ’, ‘தரணி’, ‘சஹா’ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படும். இதில் சிவப்பு வகை ‘குருவகம்’; மஞ்சள் வகை ‘குருண்டகம்’ எனப்படும்.

Verse 38

नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भिण्टी सैरीयकस् तथा तस्मिन्रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः

இரு வகைகளில் நீல வகை ‘ஜிண்டீ’ என்றும் ‘வாணா’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; அதேபோல் ‘பிண்டீ’, ‘சைரீயகம்’ என்றும் கூறுவர். அந்தக் குழுவில் சிவப்பு வகை ‘குருவகம்’; மஞ்சள் வகை (இரண்டிலும்) ‘சஹசரீ’ எனப்படும்.

Verse 39

धुस्तूरः कितवो धूर्तो रुचको मातुलङ्गके समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्झकः

தூஸ்தூரம் ‘கிதவ’, ‘தூர்த்த’, ‘ருசக’, ‘மாதுலங்கக’, ‘சமீரண’, ‘மருவக’, ‘ப்ரஸ்தபுஷ்ப’, ‘பணிஜ்ஜக’ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது।

Verse 40

कुठेरकस्तु पर्णासे ऽथास्फोतो वसुकार्कके शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा

கு஠ேரகம் ‘பர்ணாச’ எனவும்; ஆஸ்போடம் ‘வசுகார்கக’ எனவும்; சிவமல்லீ ‘பாசுபத’ எனவும்; வ்ருந்தா ‘வ்ருக்ஷாதனீ’ எனவும் அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 41

जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता सोमवल्ली मधुर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा

ஜீவந்திகா, வ்ருக்ஷருஹா, குடூசீ, தந்திரிகா (அம்ருதா என்றும்), சோமவல்லீ, மதுர்ணீ, மேலும் மூர்வா மற்றும் மோரடீ—இவை மருத்துவக் கொடிகள்/தாவரங்கள் ஆகும்।

Verse 42

मधुलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि पाठाम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका

மதுலிகா, மதுஷ்ரேணீ, கோகர்ணீ, பீலுபர்ணீ; மேலும் பாதா, அம்பஷ்டா, வித்தகர்ணீ, ப்ராசீனா, வனதிக்திகா—இவை மருத்துவத் தாவரங்களின் பெயர்கள்।

Verse 43

कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश् च मर्कटी

‘கடு’, ‘கடும்பரா’, ‘சக்ராங்கீ’, ‘சகுலாதனீ’, ‘ஆத்மகுப்தா’, ‘ப்ராவ்ருஷாயீ’, ‘கபிகச்சு’, ‘மர்கடீ’—இவை ஒரே மருத்துவத் திரவியத்தின் ஏற்ற பெயர்-மாற்றங்கள் ஆகும்।

Verse 44

अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पर्णी मयूरकः फञ्जिका ब्राह्मणी भार्गी द्रवन्ति शम्बरी वृषा

அபாமார்கம் என்பது ஷைகரிக, பிரத்யக்பர்ணீ, மயூரக, பஞ்சிகா, பிராஹ்மணீ, பார்கீ, த்ரவந்தீ, ஷம்பரீ, வ்ருஷா ஆகிய பர்யாயப் பெயர்களாலும் குறிப்பிடப்படுகிறது।

Verse 45

मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा

மண்டூகபர்ணீ, பண்டீரீ, சமங்கா, காலமேஷிகா, ரோதனீ, கச்சுரா, அனந்தா, சமுத்ராந்தா, துராலபா—இவை மருத்துவ மூலிகைகளின் பெயர்கள் ஆகும்।

Verse 46

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्शया सह

ப்ருஷ்ணிபர்ணீ, ப்ருதக்பர்ணீ, கலஷீர், தாவநிர்குஹா, நிதிக்திகா, ஸ்ப்ருஷீ, வ்யாக்ரீ, க்ஷுத்ரா—துஸ்பர்ஷா உட்பட—இவை மருத்துவ மூலிகைகள் ஆகும்।

Verse 47

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका कालमेषी कृष्णफला वकुची पूतिफल्य् अपि

அவல்குஜம் என்பது சோமராஜீ, சுவல்லீ, சோமவல்லிகா, காலமேஷீ, கிருஷ்ணபலா, வகுசீ, பூதிபலீ ஆகிய பர்யாயப் பெயர்களாலும் அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 48

कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्जे तु कृष्णला

கணோஷணா ‘உபகுல்யா’ என அழைக்கப்படுகிறது. ‘ஷ்ரேயஸீ’ என்பது ‘கஜபிப்பலீ’ என்ற பெயராலும் அறியப்படுகிறது. ‘சவீ’க்கு ‘சவிகா’ என்று பெயர். ‘காகசிஞ்சீ’ ‘குஞ்ஜா’ எனப்படும்; குஞ்ஜாவே ‘கிருஷ்ணலா’ என்றும் கூறப்படுகிறது।

Verse 49

विश्वा विषा प्रतिविषा वनशृङ्गाटगोक्षुरौ नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः

விஸ்வா, விஷா, பிரதிவிஷா, வன-ஸ்ருங்காட (சிங்காடா) மற்றும் கோக்ஷுரம், நாராயணீ, சதமூலீ, காலேயகம், ஹரித்ரவம்—இவை விஷநிவாரணம் மற்றும் எதிர்விஷ சிகிச்சையில் கூறப்படும் மருந்துத் திரவியங்கள்.

Verse 50

दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा वचोग्रगन्धा षड्ग्रन्था गोलोमी शतपर्विका

தார்வீ, பசம்பசா, தாரு, சுக்லா, ஹைமவதீ, வசா, வசோக்ரகந்தா, ஷட்க்ரந்தா, கோலோமீ, சதபர்விகா—இவை மருந்துப் பொருட்களின் பட்டியலில் கூறப்படும் பெயர்கள்.

Verse 51

आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा

ஆஸ்போடா ‘கிரிகர்ணீ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. சிம்ஹாஸ்யா ‘வாசக’ மற்றும் ‘வ்ருஷ’ என்ற பெயர்களால் அறியப்படுகிறது. மிஷீ ‘மதுரிகா’, ‘சத்ரா’ என்றும்; அதுபோல் ‘கோகிலாக்ஷீ’, ‘இக்ஷுரா’, ‘அக்ஷுரா’ என்பனவும் அதன் பெயர்கள்.

Verse 52

विडङ्गो ऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्नुक्स्नुही सुधा मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस् तथा

விடங்கம் ‘அஸ்த்ரீ’, ‘க்ருமிஹ்ன’ (புழுநாசி) என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. அதுபோல் வஜ்ரத்ருமம், ஸ்நுக், ஸ்நுஹீ, ஸுதா; மேலும் ம்ருத்வீகா, கோஸ்தனீ, த்ராக்ஷா, வலா, வாட்யாலகம்—இவை ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்ட இணைப் பெயருடைய தாவரநாமங்கள்.

Verse 53

काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत् मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका

‘காலா’, ‘மசூரவிதலா’, ‘திரிபுடா’—இவை திரிவ்ருத் (விரேசன மருந்து) என்பதற்கான பெயர்கள். ‘மதுகம்’, ‘க்லீதகம்’, ‘யஷ்டிமதுகா’, ‘மதுயஷ்டிகா’—இவை யஷ்டிமது (அதிமதுரம்/லிகரிஸ்) என்பதற்கான இணைப் பெயர்கள்.

Verse 54

विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा

விதாரி என்னும் மூலிகை ‘க்ஷீரசுக்லா’, ‘இக்ஷுகந்தா’, ‘க்ரோஷ்ட்ரீ’ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது; அதுபோல ‘சாரிவா’ என்பது ‘சிதா’, ‘கோபீ’, ‘ஷ்யாமா’, ‘அனந்தா’, ‘உத்பல-சாரிவா’ எனவும் அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 55

मोचा रम्भा च कदली भण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी शृङ्गी तु वृषभो वृषः

மோசா, ரம்பா, கடலீ, பண்டாகீ, துஷ்ப்ரதர்ஷிணீ, ஸ்திரா, த்ருவா, சாலபர்ணீ, ஷ்ருங்கீ—இவை அதன் பெயர்கள் (பர்யாயங்கள்); மேலும் ‘வ்ருஷப’ மற்றும் ‘வ்ருஷ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 56

गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजशृङ्गी विषाणिका

காங்கேருகீ, நாகபலா, முஷலீ, தாலமூலிகா, ஜ்யோத்ஸ்னீ, படோலிகா, ஜாலீ, அஜஷ்ருங்கீ, விஷாணிகா—இவை மருத்துவ மூலிகைகளின் பெயர்கள் ஆகும்।

Verse 57

स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली नागवल्ल्यपि हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं

லாங்கலிகீ, அக்னிஷிகா, தாம்பூலீ, நாகவல்லீ; மேலும் ஹரேணூ, ரேணுகா, கௌந்தீ, ஹ்ரீவேர, திவ்ய-நாகர—இவையும் மருத்துவ/நறுமணப் பொருட்களின் பெயர்கள் ஆகும்।

Verse 58

कालानुसार्यवृद्धाश्मपुष्पशीतशिवानि तु शैलेयं तालपर्णी तु दैत्या गन्धकुटी मुरा

‘காலானுசார்ய’, ‘வ்ருத்தாஷ்ம’, ‘புஷ்ப’, ‘ஷீத’, ‘ஷிவா’; மேலும் ‘ஷைலேய’, ‘தாலபர்ணீ’, ‘தைத்யா’, ‘கந்தகுடீ’, ‘முரா’—இவை மருத்துவப் பொருட்களில் பயன்படும் பெயர்கள் ஆகும்।

Verse 59

ग्रन्थिपर्णं शुकं वर्हि वला तु त्रिपुटा त्रुटिः शिवा तामलकी चाथ हनुर्हट्टविलासिनी

கிரந்திபர்ணம் ‘சுகம்’, ‘வர்ஹி’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; ‘வலா’ என்பது ‘திரிபுடா’, ‘த்ருடி’ என்றும் கூறப்படும்; ‘சிவா’ என்பது ‘தாமலகீ’, ‘ஹனுஃ’, ‘ஹட்டவிலாசினீ’ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது।

Verse 60

कुटं नटं दशपुरं वानेयं परिपेलवम् तपस्वनी जटामांसी पृक्का देवी लता लशूः

குட, நட, தசபுர, வானேய, பரிபேலவம், தபஸ்வினீ, ஜடாமாம்ஸீ, ப்ருக்கா, தேவீ, லதா, லஷூ—இவை மருந்துத் தாவர/பொருட்களின் பெயர்கள் (பரியாயங்கள்) ஆகும்।

Verse 61

कर्चुरको द्राविडको गन्धमूली शठी स्मृता स्यद्दृक्षगन्धा छगलान्त्रा वेगी वृद्धदारकः

‘ஷடீ’ எனும் மணமுள்ள மருந்துக் கிழங்கு ‘கர்ச்சுரக’, ‘திராவிடக’, ‘கந்தமூலீ’ என்றும் கூறப்படுகிறது; மேலும் ‘த்ருக்ஷகந்தா’, ‘சகலாந்த்ரா’, ‘வேகீ’, ‘வ்ருத்ததாரக’ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது।

Verse 62

तुण्डिकेरी रक्तफला विम्बिका पीलुपर्ण्य् अपि चाङ्गेरी चुक्रिकाम्बष्टा स्वर्णक्षीरी हिमावती

துண்டிகேரீ, ரக்தபலா, விம்பிகா, மேலும் பீலுபர்ணீ; அதுபோல ஆங்கேறீ, சுக்ரிகா, அம்பஷ்டா, ஸ்வர்ணக்ஷீரீ, ஹிமாவதீ—இவை மருந்துத் தாவரங்களின் பெயர்கள் (பரியாயங்கள்) ஆகும்।

Verse 63

सहस्रवेधी चुक्रो ऽम्लवेतसः शतवेध्यपि जीवन्ती जीवनी जीवा भूमिनिम्वः किरातकः

இது ‘ஸஹஸ்ரவேதீ’, ‘சுக்ர’, ‘அம்லவேதஸ’, ‘ஷதவேத்ய’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; மேலும் ‘ஜீவந்தீ’, ‘ஜீவனீ’, ‘ஜீவா’; அதுபோல் ‘பூமிநிம்ப’, ‘கிராதக’ என்பனவும் இதன் பெயர்கள்।

Verse 64

कूर्चशीर्षो मधुकरश् चन्द्रः कपिवृकस् तथा दद्रुघ्नः स्यादेडगजो वर्षाभूः शीथहानिणी

இந்த மருத்துவத் தாவரம்/மருந்துப் பொருள் கூர்ச்சசீர்ஷ, மதுகர, சந்திர, கபிவ்ருக, தத்ருக்ன, ஏடகஜ, வர்ஷாபூ, சீதஹானிணீ என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது।

Verse 65

कुनन्दती निकुम्भस्त्रा यमानी वार्षिका तथा लशुनङ्गृञ्चनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः

குனந்ததீ, நிகும்பஸ்த்ரா, யமானீ (அஜ்வைன்), வார்ஷிகா; மேலும் லஷுனம் (பூண்டு), அங்‌க்ரிஞ்சன, அரிஷ்ட, மஹாகந்த, ரசோணக (பூண்டு)—இவையும் இங்கு பட்டியலிடப்பட்ட மருத்துவப் பொருட்கள்।

Verse 66

वाराही वदरा गृष्टिः काकमाची तु वायसी शतपुष्पा सितच्छत्रातिच्छत्रा मधुरा मिसिः

வாராஹீக்கு வதரா, க்ருஷ்டி என்ற பெயர்களும் உண்டு. காகமாசீ ‘வாயஸீ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. சதபுஷ்பா ‘சிதச்சத்ரா’ மற்றும் ‘அதிச்சத்ரா’ என்றும் கூறப்படுகிறது. மதுரா ‘மிசீ’ என்றும் அறியப்படுகிறது.

Verse 67

अवाक्पुष्पी कारवी च सरणा तु प्रसारणी कटम्भरा भद्रवला कर्वूरश् च शटी ह्य् अथ

அவாக்புஷ்பீ, காரவீ, சரணா (பிரசாரணீ என்றும்), கடம்பரா, பத்ரவலா, கர்வூர, மேலும் ஷடீ—இவை அடுத்ததாகக் கூறப்படும் பெயர்கள்/மருந்துப் பொருட்கள்।

Verse 68

पटोलः कुलकस्तिक्तः कारवेल्लः कटिल्लकः कुष्माण्डकस्तु कर्कारुरिर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ

படோல (பரவல்/முனைக்காய்) ‘குலக’ மற்றும் ‘திக்த’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. காரவேல்ல (பாகற்காய்) ‘கடில்லக’ என்றும் கூறப்படுகிறது. குஷ்மாண்டக (வெள்ளைப் பூசணி/சாம்பல் பூசணி) ‘கர்க்காரு’ எனப்படும். ‘இர்வாரு’ மற்றும் ‘கர்க்கடீ’ என்பது கொடி/பூசணி வகைக்கு உரிய பெண்பால் பெயர்கள்।

Verse 69

इक्ष्वाकुः कटुतुम्बी स्याद्विशाला त्विन्द्रवारुणी अर्शेघ्नः शूरणः कन्दो मुस्तकः कुरुविन्दकः

இக்ஷ்வாகு ‘கடுதும்பீ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; ‘விசாலா’ ‘இந்திரவாருணீ’ என்றும் பெயர் பெறுகிறது. ‘சூரண’ம் ‘அர்ஷேக்ன’ (மூலநோய் நாசகம்) என்றும் ‘கந்த’ (கிழங்கு) என்றும் கூறப்படுகிறது. ‘முஸ்தக’ம் ‘குருவிந்தக’ என்றும் அழைக்கப்படும்.

Verse 70

वंशे त्वक्सारकर्मारवेणुमस्करतेजनाः छत्रातिच्छत्रपालघ्नौ मालातृणकभूस्तृणे

‘வம்ச’ (மூங்கில்) என்பதற்கு த்வக்ஸார, கர்மார, வேணு, மஸ்கர, தேஜனாஃ என்ற சொற்கள் பயன்படுகின்றன. ‘சத்ர’ (குடை) என்பதற்கு அதிசத்ர, சத்ரபாலக்ன என்ற பெயர்கள் உண்டு. ‘த்ருண’ (புல்) என்பதற்கு மாலா, த்ருணக, பூஸ்த்ருண என்ற பெயர்கள் கூறப்பட்டுள்ளன.

Verse 71

तृणराजाह्वयस्तालो घोण्टा क्रमुकपुगकौ शार्दूलद्वीपिनौ व्यघ्रे हर्यक्षः केशरी हरिः

‘தால’ம் ‘த்ருணராஜ’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; அதே பொருள் ‘கோண்டா’ என்றும் கூறப்படுகிறது; மேலும் ‘க்ரமுக’ ‘புகக’ என்ற பெயர்களும் உண்டு. புலிக்குப் ‘சார்தூல’ ‘த்வீபின்’ என்ற பெயர்கள்; மேலும் ‘வ்யாக்ர’ ‘ஹர்யக்ஷ’ ‘கேசரீ’ ‘ஹரி’ என்ற பெயர்களும் கூறப்படுகின்றன.

Verse 72

कोलः पौत्री वराहः स्यात् कोक ईहामृगो वृकः लूतोर्णनाभौ तु समौ तन्तुवायश् च मर्कटे

‘கோல’ ‘பௌத்ரீ’ என்பவை வராஹ (பன்றி) என்பதற்கான பெயர்கள். ‘கோக’ ‘ஈஹாம்ருக’ என்பவை வ்ருக (ஓநாய்) என்பதைக் குறிக்கும். ‘லூத’ ‘ஊர்ணநாப’ சமமான சொற்கள் (இரண்டும் ‘சிலந்தி’); மேலும் ‘தந்துவாய’ என்பது மற்கட (குரங்கு) என்பதற்கான ஒரு பெயர்.

Verse 73

वृश्चिकः शूककीटः स्यात्सारङ्गस्तोककौ समौ कृकवाकुस्ताम्रचूडः पिकः कोकिल इत्य् अपि

‘வ்ருஷ்சிக’ என்பது தேளை; ‘சூககீட’ என்பது ஒரு வகை பூச்சி. ‘சாரங்க’ ‘டோகக’ இரண்டும் ஒரே பொருள். ‘க்ருகவாகு’ ‘தாம்ரசூட’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; மேலும் ‘பிக’ ‘கோகில’ (குயில்) என்றும் கூறப்படுகிறது.

Verse 74

कके तु करटारिष्टौ वकः कह्व उदाहृतः कोकश् चक्रश् चक्रवाको कादम्बः कलहंसकः

காக்கைக்கு ‘கரட’ மற்றும் ‘அரிஷ்ட’ என்பவை இணைப்பெயர்கள். கொக்கை ‘கஹ்வ’ என்றும் கூறுவர். சக்கரவாகப் பறவை ‘கோக’ மற்றும் ‘சக்ர’ என அழைக்கப்படுகிறது; காடம்ப (அன்னம்/வாத்து) ‘கலஹம்ஸக’ எனப்படும்.

Verse 75

पतङ्गिका पुत्तिका स्यात्सरघा मधुमक्षिका सकुलदन्ती निर्दंष्ट्रेति ख द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमराअलयः

‘பதங்கிகா’ ‘புத்திகா’ என்பவை தேனீயின் பெயர்கள்; அதுபோல் ‘சரகா’ ‘மதுமக்ஷிகா’ என்றும். ‘சகுலதந்தீ’ ‘நிர்தம்ஷ்ட்ரா’ என்பதும் கூறப்படுகிறது. மேலும் ‘த்விரேப’, ‘புஷ்பலிட்’, ‘ப்ருங்க’, ‘ஷட்பத’, ‘ப்ரமர’, ‘ஆலய’ ஆகியனவும் தேனீயின் இணைப்பெயர்கள்.

Verse 76

केकी शिख्यस्य वाक्केका शकुन्तिशकुनिद्विजाः स्त्री पक्षतिः पक्षमूलञ्चञ्चुस्तोटिरुभे स्त्रियौ

மயிலுக்கு ‘கேகீ’ என்று பெயர்; அதன் சிகை ‘சிகா’; அதன் குரல் ‘கேகா’ எனப்படும். ‘சகுந்தி’ ‘சகுனி’ என்பவை பெண்பால் சொற்களாக ‘பறவை’ என்ற பொருளில் வருகின்றன. ‘பக்ஷதி’ என்பது இறகு; ‘பக்ஷமூலம்’ இறகின் அடிப்படை. ‘சஞ்சு’ மற்றும் ‘ஸ்டோடி’ இரண்டும் பெண்பால்; அலகு/மூக்கு என்ற பொருள் தரும்.

Verse 77

गतिरुड्डिनसण्डीनौ कुलायो नीडमस्त्रियां पेशी कोषो द्विहीने ऽण्डं पृथुकः शावकः शिशुः

‘கதி’, ‘உட்டின’, ‘சண்டீன’ என்பவை பறவைக்கான சொற்கள். ‘குலாய’ ‘நீட’ என்பவை கூடு/வாசல். ‘பேசீ’ ‘கோஷ’ என்பவை உறை/மூடி. ‘அண்டம்’ என்பது முட்டை (விருஷணமும்). ‘ப்ருதுக’, ‘சாவக’, ‘சிசு’ என்பவை குட்டி/சந்ததி என்ற பொருள் தரும்.

Verse 78

पोतः पाको ऽर्भको डिम्भः सन्दोहव्यूहको गणः स्तोमौघनिकरव्राता निकुरम्बं कदम्बकं सङ्घातसञ्चयौ वृन्दं पुञ्जराशी तु कूटकं

‘போத’, ‘பாக’, ‘அர்பக’, ‘டிம்ப’ என்பவை ‘குழந்தை/சிசு’ என்ற பொருள். ‘சந்தோஹ’, ‘வ்யூஹக’, ‘கண’ என்பவை ‘கூட்டம்/சேகரம்’. ‘ஸ்தோம’, ‘ஓக’, ‘நிகர’, ‘வ்ராத’ என்பவை ‘குவியல்/பெருமளவு’. ‘நிகுரம்ப’ ‘கதம்பக’ என்பவை ‘கொத்து’. ‘ஸங்காத’, ‘ஸஞ்சய’ என்பவை ‘சேமிப்பு/சேர்க்கை’. ‘வ்ருந்த’ என்பது குழு. ‘புஞ்ச’, ‘ராசி’ மற்றும் ‘கூடக’ என்பதும் ‘குவியல்’ எனப் பொருள்படும்.

Frequently Asked Questions

Systematic semantic clustering: the chapter organizes paryāya (synonyms) by domain—geography, routes, civic space, Vāstu elements, forests, and extensive Āyurvedic drug-names—functioning like a Purāṇic nighaṇṭu for multi-disciplinary precision.

By treating correct naming and classification as dharmic discipline: precise language safeguards ritual correctness, enables ethical governance and accurate Vāstu practice, and supports compassionate healing through Āyurveda—aligning bhukti-oriented skills with the larger pursuit of mukti.

The settlement-and-structure lexicon: purī/nagarī/pāṭṭana/nigama; streets and gates (rathyā, pratolī, viśikhā); defenses (vapra, prākāra, prācīra); interiors (bhitti, śālā/sabhā, dvāra, kavāṭa, niḥśreṇī).

The long middle sequence of plant and drug synonymy—trees, creepers, herbs, and aromatics (e.g., guḍūcī/amṛtā; yaṣṭimadhu; trivṛt; nirguṇḍī; nāgavallī; jaṭāmāṃsī; and many more).