Adhyaya 252

அக்னி தனுர்வேதப் பிரசங்கத்தில் நீதிவ்யவஹார நூலுரையைத் தொடங்குகிறார். ‘வ்யவஹாரம்’ என்பது நய–அநய விவேகம் என வரையறுத்து, நான்கு அங்கங்கள், நான்கு ஆதாரங்கள், நான்கு நीतியுபாயங்களால் நிறைவேறும் வகை என அடுக்குவகைப் பிரிவுகளால் விளக்குகிறார். தீர்ப்பு தர்மம், நீதிமன்ற நடைமுறை, ஆசாரம்/சாரித்ரம், ராஜசாசனம் ஆகியவற்றில் நிலைபெறும் எனக் கூறி, வாதி–பிரதிவாதியின் கோரிக்கை–பதில் மற்றும் சாட்சிகளின் மையத்துவத்தை வலியுறுத்துகிறார். அத்தியாயம் அஷ்டாதச விவாதத் தலைப்புகள்—கடன், நிக்ஷேபம் (ஒப்படைப்பு), கூட்டுத்தொழில், தானம் திரும்பப்பெறல், சேவை–ஊதியம், உரிமையில்லா விற்பனை, வழங்காமை, குறைபாடுள்ள வாங்கல், ஒப்பந்த மீறல், எல்லை/நில விவாதம், திருமணம்/ஸ்த்ரீதனம், வாரிசு, சாகசம், வாக்குப் பாருஷ்யம் மற்றும் உடல் தாக்குதல், சூதாட்டம், பிரகீர்ணகம்—எனக் கணித்து, மனிதச் செயலால் இவை நூறு உபவகைகளாகப் பிரியும் எனச் சொல்கிறது. பின்னர் நடுநிலைச் சப்யர்கள், பண்டித பிராமணர்கள், ஆவணச் சான்று விதிகள், எதிர்முறை குற்றச்சாட்டு மற்றும் ஜாமீன், பொய்யான குற்றச்சாட்டுக்குத் தண்டனை, சான்றுகளின் வரிசை (ஆவணம், அனுபவ/கைப்பற்றல், சாட்சி; இல்லையெனில் தெய்வப் பரீட்சை) ஆகியவை கூறப்படுகின்றன. இறுதியில் காலவரம்பு, உரிமை–அனுபவ வேறுபாடு, மோசடி/பலத்தால் செய்த வியவஹாரத்தின் செல்லாமை, தணிக்கும் சூழ்நிலைகள், திருட்டு ஈடுசெய்தல், வட்டி நெறிகள் கூறி, ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட நடைமுறையால் அரசன் ஒழுங்கின் உத்தரவாதி என நிறுவுகிறது.