Adhyaya 329
Chandaḥ-sāra (छन्दःसारः) — Essence of Metres (Prosody), Chapter 329
அக்னிபகவான் ‘சந்தஃஸார’த்தில் ‘பாதம்’ என்பதைச் சந்தங்களின் அடிப்படை அலகாக வரையறுத்து, ஆபத-பூரணம் (அசை/எழுத்து நிறைவு) புனித வகைப்பாட்டால் எவ்வாறு ஒழுங்குபடுத்தப்படுகிறது என்பதை விளக்குகிறார். சந்தவகைபடி எழுத்துச் சேர்க்கைகளுக்குத் தெய்வத் தொடர்பையும் கூறுகிறார்—காயத்ரிக்கு வசுக்கள், ஜகதிக்கு ஆதித்யர்கள், விராஜுக்கு திசைகள். பின்னர் ஒருபாதம் முதல் நான்குபாதம் வரை சந்தங்கள், மூன்றுபாத விதிவிலக்குகள், மேலும் மாறும் எழுத்தெண்ணிக்கை (ஏழெழுத்துப் பாதம் உட்பட) விவரிக்கப்படுகின்றன. நிவ்ருத், நாகீ, வாராஹீ; உஷ்ணிக், பரோஷ்ணிக், அனுஷ்டுப்; மகாவ்ருஹதீ; பங்க்தி-வகை பண்டில போன்ற பெயர்ச் சந்தங்களும் உபவகைகளும், வ்ருஹதியின் முன்/நடு/மேல் அமைப்புகளும், திசை சார்ந்த ‘நவகா’ நுழைவுகளும் கூறப்படுகின்றன. சந்தங்களைத் தெய்வங்கள், ஷட்ஜம் முதலான ஸ்வரங்கள், வர்ணங்கள், கோத்திரப் பெயர்கள் ஆகியவற்றுடன் இணைத்து, சந்தஶாஸ்திரத்தை தர்மநெறி சார்ந்த அறிவியலாக அக்னி நிறுவுகிறார். இறுதியில் குறை/அதிக எழுத்து (அவராட்/அதிக) குறியீடுகள் மற்றும் பாத-தெய்வ வரிசை வாசிப்பால் சந்தேகத் தீர்வு முறையும் அளிக்கப்படுகிறது.
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It emphasizes metre-identification and correction: the pāda as the core unit, rules for completing deficient pādas (āpada-pūraṇa), and diagnostic categories for deficiency/excess (avarāṭ/adhika), alongside structured classifications of major metres (Gāyatrī, Uṣṇik, Anuṣṭubh, Triṣṭubh, Jagatī, Vṛhatī).
By sacralizing measurement: metres are linked to deities, directions, notes, and qualities, so correct prosody becomes a disciplined alignment with ṛta/dharma—training attention, speech, and ritual-literary precision as supports for devotion and inner order.