Adhyaya 328
Chandaḥ-sāra (Essence of Prosody) — Gāyatrī as the Root Metre and Syllabic Expansions
சந்தஸ்ஸு அதிகாரத்தில் பகவான் அக்னி, காயத்ரியை வேதச் சந்தங்களின் மூல மாத்ரிகையாக விளக்குகிறார். அவளை ஒரெழுத்து பீஜரூபமாகவும், பதினைந்து எழுத்து மந்திரரூபமாகவும், எட்டெழுத்து பிராஜாபத்ய-இணைப்பு கொண்ட ரூபமாகவும் அணுகலாம் என்கிறார். வேதப் பயன்பாட்டின்படி காயத்ரியின் எழுத்தளவு மாறும்—யஜுஸ் சூத்திரங்களில் 6, சாமன் பாடல்களில் 12, ரிக் வேத ருச்களில் 18; சாமன் அமைப்புகள் இரண்டு இரண்டு எழுத்துகளால் விரிவடையும் என்ற விதி கூறப்படுகிறது. மேலும்—ரிக் அளவுகளில் ‘நான்காம்’ உயர்வும் அனுமதி; பிராஜாபத்யம் நான்கு நான்காக விரிவடையும்; பிற சந்தங்கள் ஒன்றொன்றாக அதிகரிக்கும்; ‘ஆதுர்யா’ சந்தத்தில் மட்டும் வரிசையாக நீக்கல் (லோபம்) விதிக்கப்படுகிறது. உஷ்ணிக், அனுஷ்டுப், வ்ருஹதீ, பங்க்தி, திரிஷ்டுப், ஜகதீ என்ற வரிசை காயத்ரியின் தொடர்ச்சியான விரிவுகளாகவும், பிராமணத் தன்மை உடையதாகவும் கூறி சந்தஸ்ஶாஸ்திரம் புனிதமாக்கப்படுகிறது. இறுதியில் ‘மூன்று-மூன்று’ குழுவாக்கம், தனித்த அலகுகள் ‘ஆர்யா’ எனும் பெயர், ரிக்-யஜுஸ் தொடர்பான தொழில்நுட்பச் சொற்கள், மற்றும் 64-பதக் கட்டத்தில் எழுதும் முறை அறிவுறுத்தப்படுகிறது।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It codifies Gāyatrī’s multiple syllabic forms and gives rule-based procedures for metrical expansion across Vedic contexts (Yajus/Sāman/Ṛc), including special increment and omission rules (Prajāpatya by fours; Āturyā by sequential subtraction).
By identifying metrical order as brahmanic in nature, it frames disciplined speech-measure (chandas) as a dharmic practice—aligning recitation, cognition, and ritual precision with a sacred cosmological structure.