Shloka 18
यादवक्षयः, बलराम-निर्याणम्, कृष्णस्य उपसंहारः (प्रभासे विनाशः)
Devanagari script
दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः त्वया सनाथास् त्रिदशा भवन्तु त्रिदिवे सदा
Transliteration
durvṛttā nihatā daityā bhuvo bhāro 'vatāritaḥ tvayā sanāthās tridaśā bhavantu tridive sadā
Translation
दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारोऽवतारितः; त्वया सनाथास्त्रिदशा भवन्तु त्रिदिवे सदा।
Word by Word
दुर्वृत्ताःwicked
दुर्वृत्ताः:
Visheshana (Qualifier of ‘daityāḥ’)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; कर्मधारय (‘evil-conducted’)
निहताःslain
निहताः:
Karta-anvaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनि-√हन् (धातु; ‘हिंसागत्योः’ to slay)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Past participle, Masculine, Nominative, Plural
दैत्याḥDaityas (demons)
दैत्याḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
भुवःof the earth
भुवः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक; ‘earth/world’)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Feminine, Genitive, Singular
भारःburden
भारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
अवतारितःremoved, lightened
अवतारितः:
Karta-anvaya (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअव-√तॄ (धातु; ‘अवतरणे’) + णिच् (causative)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भाव — ‘has been brought down/removed’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन — Instrumental, Singular
सनाथाःprotected, with a lord
सनाथाः:
Karta-anvaya (Predicate adjective to ‘tridaśāḥ’)
TypeAdjective
Rootस- (उपसर्ग/पूर्वपद) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; कर्मधारय (‘having a protector’)
त्रिदशाःthe gods
त्रिदशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
भवन्तुmay (they) be
भवन्तु:
Kriya (Blessing/आशीः)
TypeVerb
Root√भू (धातु; ‘सत्तायाम्’ to be)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद — Imperative, 3rd person, Plural
त्रिदिवेin heaven
त्रिदिवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिदिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative, Singular
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)