Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

स्वर्गगमनम्, अदितिस्तुतिः-मायातत्त्वम्, तथा पारिजात-प्रसङ्गे इन्द्रयुद्धम्

संध्या रात्रिर् अहो भूमिर् गगनं वायुर् अम्बु च हुताशनो मनो बुद्धिर् भूतादिस् त्वं तथाच्युत

saṃdhyā rātrir aho bhūmir gaganaṃ vāyur ambu ca hutāśano mano buddhir bhūtādis tvaṃ tathācyuta

त्वं संध्या त्वं रात्रिरहो त्वं भूमिर्गगनं तथा। वायुरम्बु च हुताशनः, मनो बुद्धिश्च भूतादिस्त्वं तथाच्युत॥

संध्याtwilight
संध्या:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃdhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
रात्रिःnight
रात्रिः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
अहःday
अहः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootahar (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
भूमिःearth
भूमिः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
गगनम्sky
गगनम्:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
वायुःwind
वायुः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
अम्बुwater
अम्बु:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootambu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
हुताशनःfire (the eater of offerings)
हुताशनः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
मनःmind
मनः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
भूतादिःthe elements and the rest (primordial categories)
भूतादिः:
Pratipādya (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūta + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha/Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अच्युतO Acyuta (the unfailing one)
अच्युत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootacyuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Sage Parāśara (teaching Maitreya; hymn-like identification of Vishnu with the cosmos)

V
Vishnu (Acyuta)

FAQs

It presents Vishnu as the sovereign ground of time and cosmic rhythm, implying that all temporal transitions and order rest in Him.

By listing earth, space, air, water, and fire as ‘You are…’, Parāśara frames the elements as dependent expressions of Vishnu’s all-pervading reality rather than independent ultimate principles.

Acyuta underscores the Lord’s unfailing, unchanging supremacy even while appearing as the changing cosmos—supporting a Vaishnava view where the world is pervaded and sustained by the immutable Supreme.