Adhyaya 156: The Manifest Sacred Landscape of Mathurā: Merits of Vatsakrīḍanaka, Bhāṇḍīraka, Vṛndāvana, Keśītīrtha, and the Sūrya-Tīrthas

Verse 1

अथ मथुराप्रादुर्भावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ वत्सक्रीडनकं नाम तीर्थं वक्ष्ये परं मम ॥ तत्र रक्तशिलाबद्धं रक्तचन्दनभूषितम्

अथ मथुराप्रादुर्भावः। श्रीवराह उवाच—वत्सक्रीडनकं नाम तीर्थं परं मम वक्ष्ये। तत्र रक्तशिलाबद्धं रक्तचन्दनभूषितम्॥

Verse 2

स्नानमात्रेण तत्रैव वायुलोकं व्रजेन्नरः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते

स्नानमात्रेण तत्रैव नरः वायुलोकं व्रजेत्। तत्र प्राणान् मुञ्चन् मम लोके महीयते॥

Verse 3

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ अस्ति भाण्डीरकं नाम यत्तीर्थं परमुत्तमम् ॥

पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। अस्ति भाण्डीरकं नाम तीर्थं परमुत्तमम्॥

Verse 4

सालैस्तालैश्च तरुभिस्तमालैरर्जुनैस्तथा ॥ इङ्गुदैः पीलुकैश्चैव करीैरक्तपुष्पकैः ॥

सालैस्तालैश्च तरुभिः तमालैरर्जुनैस्तथा । इङ्गुदैः पीलुकैश्चैव करीैरक्तपुष्पकैः परिपूर्णम् ॥

Verse 5

तस्मिन्भाण्डीरके स्नातो नियतो नियताशनः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तश्चेन्द्रलोकं स गच्छति ॥

तस्मिन्भाण्डीरके स्नातो नियतो नियताशनः । सर्वपापविनिर्मुक्तः स इन्द्रलोकं गच्छति ॥

Verse 6

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं च गच्छति ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि क्षेत्रं वृन्दावनं मम ॥

तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोकं च गच्छति । पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि क्षेत्रं वृन्दावनं मम ॥

Verse 7

तत्राहं क्रीडयिष्यामि गोभिर्गोपालकैः सह ॥ रम्यं च सुप्रतीतं च देवदानवदुर्लभम् ॥

तत्राहं क्रीडयिष्यामि गोभिर्गोपालकैः सह । रम्यं च सुप्रतीतं च देवदानवदुर्लभम् ॥

Verse 8

तत्र कुण्डे महाभागे बहुगुल्मलतावृते ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चैकरात्रोषितो नरः ॥

तत्र कुण्डे महाभागे बहुगुल्मलतावृते । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चैक रात्रोषितो नरः ॥

Verse 9

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च क्रीडमानः स मोदते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं च गच्छति ॥

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सह क्रीडन् स हर्षं लभते। तत्रैव प्राणान् त्यक्त्वा मम लोकं गच्छति॥

Verse 10

तीर्थं शतगुणं पुण्यं यत्र केशी निपातितः ॥ केश्यः शतगुणं पुण्यं यत्र विश्रमते हरिः ॥

यत्र केशी निपातितः तत्र तीर्थं शतगुणं पुण्यम्। यत्र हरिर्विश्रमते तत् केशितीर्थं शतगुणं पुण्यम्॥

Verse 11

तस्माच्छतगुणं पुण्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्रापि च विशेषोऽस्ति केशितीर्थे वसुन्धरे ॥

तस्माच्छतगुणं पुण्यं नात्र विचारणा कार्या। तत्रापि विशेषोऽस्ति केशितीर्थे वसुन्धरे॥

Verse 12

तस्मिन्पिण्डप्रदानेन गयातुल्य फलं भवेत् ॥ स्नाने दाने तथा होमे अग्निष्टोमफलं भवेत् ॥

तस्मिन् पिण्डप्रदानेन गयातुल्यं फलं भवेत्। स्नाने दाने तथा होमेऽग्निष्टोमफलं भवेत्॥

Verse 13

सूर्यतीर्थेषु वसुधे द्वादशादित्यसंज्ञके ॥ कालियो रमते तत्र कालिन्द्याः सलिले शुभे ॥

सूर्यतीर्थेषु वसुधे द्वादशादित्यसंज्ञके। कालियो रमते तत्र कालिन्द्याः सलिले शुभे॥

Verse 14

आदित्या ऊचुः ॥ वरं ददासि नो देव वरार्हा यदि वा वयम् ॥ अस्मिंस्तीर्थवरे स्नानमस्माकं सम्प्रदीयताम् ॥

आदित्याः ऊचुः—देव, यदि वयं वरार्हाः स्याम, तर्हि नो वरं ददासि। अस्मिन् तीर्थवरे अस्माकं स्नानविधिः सम्यक् सम्प्रदीयताम्।

Verse 15

आदित्यानां वचः श्रुत्वा क्रीडां कृत्वा वसुन्धरे ॥ स्नानमात्रेण तत्रैव मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥

आदित्यानां वचः श्रुत्वा वसुन्धरे, तत्र क्रीडां कृत्वा; तत्र स्नानमात्रेणैव सर्वकिल्बिषैः मुच्यते।

Verse 16

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ उत्तरे हरिदेवस्य दक्षिणे कालियस्य तु ॥

अथ यः अत्र प्राणान् मुञ्चति स मम लोकं गच्छति। एष देशः हरिदेवस्य उत्तरे, कालियस्य तु दक्षिणे स्थितः।

Verse 17

कालियो दमितस्तत्र आदित्याḥ स्थापिताः मया ॥ वरं वृणुध्वं भद्रं वो यद्वो मनसि वर्त्तते ॥

तत्र कालियः दमितः, आदित्याश्च मया स्थापिताः। वरं वृणुध्वं—भद्रं वः—यद् वः मनसि वर्तते।

Verse 18

अनयोर्देवयोर्मध्ये ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥

अनयोः देवयोः मध्ये ये मृताः ते अपुनर्भवाः (पुनर्जन्मवर्जिताः) भवन्ति।

Verse 19

पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम् ॥ तत्र वृन्दावने तीर्थे यत्र केशी निपातितः ॥

पुनरप्यन्यत् प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्। तत्र वृन्दावने तीर्थे यत्र केशी निपातितः॥