samnyasaAtharva1 Verses

Turiyateeta

samnyasaAtharva

तुरीयातीतोपनिषत् अथर्ववेदसम्बद्धा संन्यासोपनिषत्सु परिगण्यते। सा माण्डूक्योपनिषदि प्रतिपादितस्य तुरीयस्यापि परं तुरीयातीतं ब्रह्म निरूपयति—यत् न जाग्रत्, न स्वप्नः, न सुषुप्तिः, न च ‘चतुर्थावस्था’ इति वस्तुतः अवस्थारूपेण ग्राह्यम्। एषा उपनिषत् संन्यासिनः साधनमार्गे सूक्ष्मवस्तुनि अपि आसक्तिनिवारणाय अपोहनपद्धतिं (नेति नेति) बलवतीं करोति। तुरीयातीतं स्वयम्प्रकाशं साक्षिरूपं चैतन्यं, यत्र अवस्थात्रयस्य उदयव्ययौ दृश्येते। तद्बोधेन जीवन्मुक्तिः, द्वन्द्वातीतता, कर्तृत्वभोक्तृत्वनिवृत्तिः, तथा अन्तःसंन्यासः—एते मुख्याः विषयाः।

Start Reading

Key Teachings

- Turīyātīta: the Absolute is “beyond even turīya

” i.e.

beyond any conceptualized ‘fourth state’

- Ātman/Brahman as sākṣin: the ever-present witness of waking

dream

and deep sleep

- Non-objectifiability (aviṣayatva): reality cannot be grasped as an experience or mental content

- Neti neti and apophatic pedagogy: negation as a method to dissolve subtle reification

- Asaṅga (non-attachment): freedom as disidentification from body–mind and social roles

- Jīvanmukti ideal: liberation as present knowledge

not a post-mortem attainment

- Transcendence of dualities: beyond doer/enjoyer

merit/demerit

praise/blame

pleasure/pain

- Saṃnyāsa as inner renunciation: external abandonment is secondary to abidance in non-dual awareness

Verses of the Turiyateeta

1 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 0

अथ तुरीयातीतावधूतानां कोऽयं मार्गस्तेषां का स्थितिरिति पितामहो भगवन्तं पितरमादिनारायणं परिसमेत्योवाच। तमाह भगवन्नारायणो योऽयमवधूतमार्गस्थो लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो यद्येको भवति स एव नित्यपूतः स एव...

अथ पितामहः भगवन्तं पितरम् आदिनारायणं समुपेत्य उवाच—“तुरीयातीतावधूतानां कः मार्गः, का च स्थितिः?” तं प्रत्याह भगवन्नारायणः—“योऽवधूतमार्गे स्थितः स लोके दुर्लभः, न तु बहुलः। यदि कश्चिदेव भवति, स एव नित्यपूतः, स एव वैराग्यमूर्तिः, स एव ज्ञानस्वरूपः, स एव वेदपुरुषः—इति ज्ञानिनो मन्यन्ते। यः महापुरुषः तच्चित्तं मय्येवावतिष्ठते, अहं च तस्मिन्नेवावतिष्ठे। स आदौ क्रमेण कुटीचकत्वं, ततः बहूदकत्वं, ततः हंसत्वं, ततः परमहंसत्वं प्राप्य, स्वरूपानुसन्धानात् सर्वप्रपञ्चं विदित्वा दण्डकमण्डलुकटिसूत्रकौपीनाच्छादनं स्वविध्युक्तक्रियादिकं च सर्वमप्सु संन्यस्य दिगम्बरो भवति; विवर्णजीर्णवल्कलाजिनपरिग्रहमपि त्यजति। तत ऊर्ध्वं मन्त्रवदाचारं विहाय क्षौराभ्यङ्गस्नानोर्ध्वपुण्ड्रादिकं परित्यज्य लौकिकवैदिककर्माण्यपि उपसंहरति; सर्वत्र पुण्यापुण्यवर्जितः सन् ज्ञानाज्ञानमपि विहाय शीतोष्णसुखदुःखमानावमानं जयति। वासनात्रयसमेतं निन्दानिन्दागर्वमत्सरदम्भदर्पद्वेषकामक्रोधलोभमोहहर्षामर्षासूयात्मसंरक्षणादिकं दग्ध्वा स्वदेहं कुणपाकारमिव पश्यति। अयत्नेनानियमेन लाभालाभौ समौ कृत्वा गोवृत्त्या प्राणान् धारयन् यत्प्राप्तं तेनैव निर्लोलुपः; सर्वविद्यापाण्डित्यप्रपञ्चं भस्मीकृत्य स्वरूपं गोपयति; ज्येष्ठाज्येष्ठत्वं न प्रकाशयति; सर्वोत्कृष्टत्वसर्वात्मकत्वरूपमद्वैतं कल्पयित्वा ‘मत्तो व्यतिरिक्तः कश्चिन्नास्ति’ इति निश्चिनोति; देवगुह्यादिधनमात्मन्युपसंहरति। दुःखेन नोद्विग्नः, सुखेन नानुमोदकः; रागे निःस्पृहः; सर्वत्र शुभाशुभयोरनभिस्नेहः; सर्वेन्द्रियोपरतः; पूर्वाश्रमाचारविद्याधर्मप्राभवं नानुस्मरन्; त्यक्तवर्णाश्रमाचारः; दिवानक्तसमः, अस्वप्नः; सर्वदा संचरशीलः; देहमात्रावशिष्टः; जलस्थलकमण्डलुः; अनुन्मत्तः सन् बालोन्मत्तपिशाचवदेकाकी विचरन् असंभाषणपरः। स्वरूपध्यानेन निरालम्बमवलम्ब्य स्वात्मनिष्ठानुगुणं सर्वं विस्मृत्य तुरीयातीतावधूतवेषेण अद्वैतनिष्ठापरः प्रणवात्मकत्वेन देहत्यागं करोति—स एव अवधूतः; स कृतकृत्यो भवतीति उपनिषत्।

Moksha (jīvanmukti) through Turīyātīta-Avadhūta nondual abidance (Advaita) and total renunciation of upādhis