Paingala Upanishad 19 — Verse 19

Sanskrit (Devanagari)

यत्र यत्र मृतो ज्ञानी येन वा केन मृत्युना । यथा सर्वगतं व्योम तत्र तत्र लयं गतः ॥१९॥

Padapatha (Word Split)

यत्र । यत्र । मृतः । ज्ञानी । येन । वा । केन । मृत्युना । यथा । सर्व-गतम् । व्योम । तत्र । तत्र । लयम् । गतः ॥१९॥

IAST Transliteration

yatra yatra mṛto jñānī yena vā kena mṛtyunā | yathā sarvagataṃ vyoma tatra tatra layaṃ gataḥ ||19||

Translation

यत्र यत्र ज्ञानी मृतो भवति येन वा केनापि मृत्युना, यथा सर्वगतं व्योम सर्वत्रैव, तथा तत्र तत्र स लयं प्रविष्टः॥

Academic Translation

Wherever the knower dies—by whatever death—just as all-pervading space (vyoman) [is everywhere], there, there he has entered dissolution (laya).

Verse Context

• Moksha (videha-mukti), laya in Brahman; all-pervasiveness of Ātman/Brahman
• Mahavakya: Supports the import of ‘ahaṃ brahmāsmi’ and ‘tat tvam asi’ by implying the jñānī’s identity with all-pervading Brahman beyond locality and death.
• Atharva
• Atharva-veda (Paippalāda tradition; commonly grouped among Atharvaṇic Sannyāsa Upaniṣads) Shakha
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)