Verse 7

Kalagnirudra

Sanskrit (Devanagari)

यास्य द्वितीया रेखा सा दक्षिणाग्निरुकारः सत्त्वमन्तरिक्षमन्तरात्मा चेच्छाशक्तिर्यजुर्वेदो माध्यन्दिनं सवनं सदाशिवो देवतेति॥७॥

Padapatha (Word Split)

या । अस्य । द्वितीया । रेखा । सा । दक्षिण-अग्निः । उकारः । सत्त्वम् । अन्तरिक्षम् । अन्तर-आत्मा । च । इच्छा-शक्तिः । यजुः-वेदः । माध्यन्दिनम् । सवनम् । सदाशिवः । देवता । इति ॥७॥

IAST Transliteration

yā asya dvitīyā rekhā sā dakṣiṇāgniḥ ukāraḥ sattvam antarikṣam antarātmā ca icchā-śaktiḥ yajur-vedo mādhyandinaṃ savanaṃ sadāśivo devateti ||7||

Translation

यास्य द्वितीया रेखा सा दक्षिणाग्निरुकारः; सा सत्त्वं, अन्तरिक्षं, अन्तरात्मा, इच्छाशक्तिश्च। सा यजुर्वेदः, माध्यन्दिनं सवनं; देवता तस्याः सदाशिव इति॥७॥

Academic Translation

That which is its second line—this is the Dakṣiṇa fire; it is the syllable U; it is sattva; it is the mid-space (antarikṣa); it is the inner Self; and it is the power of will (icchā-śakti). It is the Yajurveda; it is the midday pressing (mādhyandina-savana); and its deity is Sadāśiva—so (it is declared).

Verse Context

• Atman–Brahman contemplation through ritual-symbolic correspondences (upāsanā)
• Mahavakya: Indirect: supports ‘ayam ātmā brahma’ by identifying the ‘antarātmā’ (inner Self) with the sacred principle contemplated in the tripuṇḍra scheme; not a direct mahāvākya citation.
• Atharva
• Chandas: Prose