Verse 1

Kalagnirudra

Sanskrit (Devanagari)

ॐ अथ कालाग्निरुद्रोपनिषदः। संवर्तकोऽग्निरृषिरनुष्टुप्छन्दः। श्रीकालाग्निरुद्रो देवता। श्रीकालाग्निरुद्रप्रीत्यर्थे भस्मत्रिपुण्ड्रधारणे विनियोगः ॥१॥

Padapatha (Word Split)

ॐ । अथ । कालाग्निरुद्र-उपनिषदः । संवर्तकः । अग्निः । ऋषिः । अनुष्टुप् । छन्दः । श्री-कालाग्निरुद्रः । देवता । श्री-कालाग्निरुद्र-प्रीति-अर्थे । भस्म-त्रिपुण्ड्र-धारणे । विनियोगः ॥१॥

IAST Transliteration

oṁ atha kālāgnirudropaniṣadaḥ | saṁvartako’gnir ṛṣir anuṣṭup-chandaḥ | śrī-kālāgnirudro devatā | śrī-kālāgnirudra-prītyarthe bhasma-tripūṇḍra-dhāraṇe viniyogaḥ ||1||

Translation

ॐ। अथ कालाग्निरुद्रोपनिषदः प्रवर्तते। संवर्तकोऽग्निरृषिः, अनुष्टुप्छन्दः, श्रीकालाग्निरुद्रो देवता। श्रीकालाग्निरुद्रप्रीत्यर्थं भस्मत्रिपुण्ड्रधारणे विनियोगः॥१॥

Academic Translation

Om. Now (begins) the Kālāgnirudra Upaniṣad. The seer is Saṁvartaka Agni; the meter is Anuṣṭubh; the deity is the venerable Kālāgnirudra. Its application is for the wearing of the three ash-marks (tripuṇḍra) for the satisfaction (propitiation) of Kālāgnirudra.

Verse Context

• Upāsanā (Rudra-bhakti) as a support for Mokṣa; purification through bhasma; Śaiva sādhanā
• Mahavakya: Indirect: preparatory discipline (sādhana) supporting realization of Brahman/Ātman taught by Mahāvākyas; no explicit Mahāvākya in this verse
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (as stated; the verse functions as a colophon/nyāsa-style header)