Verse 8

Kaivalya

Sanskrit (Devanagari)

स ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट् ।

स एव विष्णुः स प्राणः स कालोऽग्निः स चन्द्रमाः ॥

Padapatha (Word Split)

सः । ब्रह्मा । सः । शिवः । स-इन्द्रः । सः । अक्षरः । परमः । स्वराट् ।

सः । एव । विष्णुः । सः । प्राणः । सः । कालः । अग्निः । सः । चन्द्रमाः ।

IAST Transliteration

sa brahmā sa śivaḥ sendraḥ so'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ |

sa eva viṣṇuḥ sa prāṇaḥ sa kālo'gniḥ sa candramāḥ ||

Translation

स ब्रह्मा स शिवः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्। स एव विष्णुः स प्राणः स कालोऽग्निः स चन्द्रमाः॥

Academic Translation

He is Brahmā; He is Śiva; He is (with) Indra; He is the imperishable; the supreme, self-ruling (sovereign). He indeed is Viṣṇu; He is prāṇa; He is Time; (He is) Fire; He is the Moon.

Verse Context

• Nondual Brahman as the one reality underlying all deities and cosmic functions (ekaṃ sat / īśvara as sarvātmakatva)
• Mahavakya: Reinforces «प्रज्ञानं ब्रह्म» by identifying all cosmic powers and functions with one conscious sovereign reality; supports mahāvākya purport that the ultimate referent is one Brahman, not many independent gods.
• Atharva
• Atharva-veda (Kaivalya Upaniṣad; śākhā attribution not firmly fixed) Shakha
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)