Adhyaya 32

अस्मिन्नध्याये नदीरहिते देशे प्राणिनां हिताय पुण्यनदी-प्रवर्तनस्य कारणकथनं निरूप्यते। भारद्वाजो वदति—अगस्त्यः प्रातःकृत्यं कृत्वा देवपूजां च समाप्य, आकाशवाणीं शृणोति—“यत्र नदी नास्ति तत्र यज्ञसंस्कार-शोभा न भवति; घोरधर्मदोषजन्यभीतिं नाशयितुं हितकरीं नदीं प्रवर्तय” इति। स ऋषिसमूहं पृच्छति; ते तस्य पूर्वकृतान्यद्भुतकर्माणि प्रशंसन्तः स्नानशुद्ध्यर्थं महतीं नदीं प्रार्थयन्ति। ततः अगस्त्यः ग्रीष्मवर्षाहेमन्तादिषु दारुणेषु कालेषु नियमवर्धितं तीव्रं तपः करोति; तेन तपसा जगति क्षोभः, प्राणिनां भयम्। देवाः ब्रह्माणं शरणं यान्ति; ब्रह्मा अगस्त्याश्रमे प्रादुर्भूय वरं ददाति। अगस्त्यः देशस्य पावनरक्षणार्थं महतीं नदीं याचते। ब्रह्मा गङ्गां समाहूय स्वांशेन अवतरणं निर्दिशति—सा जनान् पावयिष्यति, ऋषिदेवैश्च नित्यं सेविता भविष्यति। गङ्गा स्वांशसमुद्भूतं तेजोमयं रूपं दर्शयित्वा सिद्धिं प्रतिजानाति; अगस्त्यः मार्गं निर्दिशति। अन्ते स पर्वतशिखरात् तां नदीरूपां यथेष्टमार्गे नयन् सुवर्णमुखरी-नद्याः पवित्रत्वस्य आधारकथां स्थापयति।