Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 52

Devanagari script

सर्वकामफलप्राप्तिर्जायते प्राणिनां सदा । तस्मादत्र विधातव्यं प्राणिभिर्यत्नतः क्रमात् । दानादिकं विप्रपूजा दंपत्योश्च विशेषतः

Transliteration

sarvakāmaphalaprāptirjāyate prāṇināṃ sadā | tasmādatra vidhātavyaṃ prāṇibhiryatnataḥ kramāt | dānādikaṃ viprapūjā daṃpatyośca viśeṣataḥ

Translation

अत्र प्राणिनां सदा सर्वकामफलप्राप्तिर्जायते। तस्मादत्र प्राणिभिः यत्नतः क्रमात् दानादिकं विधातव्यम्, विप्रपूजा च विशेषतः, दम्पत्योश्च विशेषतः॥

Word by Word

• सर्वकामफलप्राप्तिः: attainment of all desired fruits
• सर्वकामफलप्राप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + काम + फल + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वकामफलस्य प्राप्तिः)

• जायते: arises, occurs
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time: “always”)

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• विधातव्यम्: should be performed
• विधातव्यम्: Vidhi (Obligation/विधि)
• Type: Verb
• Root: वि√धा (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृदन्त (तव्यत्-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्तव्य (gerundive: “to be done”)

• प्राणिभिः: by living beings
• प्राणिभिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• यत्नतः: diligently
• यत्नतः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्नतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: “with effort/diligently”)

• क्रमात्: in order, step by step
• क्रमात्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (adverbial: “in due order/gradually”)

• दानादिकम्: charity and the like
• दानादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; दानं आदिः यस्य तत् (collection: “charity etc.”)

• विप्रपूजा: worship/honouring of Brahmins
• विप्रपूजा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र + पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विप्रस्य पूजा)

• दंपत्योः: of the couple (husband and wife)
• दंपत्योः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (दम्पती-शब्दः); षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन (Gen./Loc. dual)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषवाचक (adverb: “especially”)

Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa discourse style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A husband and wife in pilgrim attire offer gifts and respectfully worship brāhmaṇas—washing feet, offering seats, food, cloth—within Ayodhyā’s sacred precinct; the atmosphere suggests orderly ritual sequence (krama).

Characters & Entities

• Vipra (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ayodhyā amplifies dharmic effort so that rightful aims bear fruit, especially through charity and honoring the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā is presented as a wish-fulfilling sacred kṣetra when approached through Dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform dāna and related rites, with special emphasis on vipra-pūjā, ideally undertaken by husband and wife together.