
अस्य अध्यायस्य विषयः—ईश्वरस्य देव्या उपदेशः। मङ्गलनाम्नः पूर्वतीर्थात् पश्चिमाभिमुखीं यात्रां कर्तुं निर्दिश्य, गङ्गास्रोतः पवित्रं सरित्प्रवाहं तथा लिङ्गं दर्शयति, यत्र “सुरार्क” इति विशेषोऽपि कीर्त्यते। यात्राफलार्थी विधिपूर्वकं तत्र गत्वा स्नानं कुर्यात्, पिण्डदानं समाप्य ब्राह्मणान् अन्नदानेन तर्पयेत्, दक्षिणां च दद्यात्। अन्ते तीर्थमहात्म्यं फलश्रुत्या सह कथ्यते—एतानि पुण्यानि कलियुगपापौघनाशकानि, पठने श्रवणे च पापसमूहविनाशकत्वं प्रतिपाद्यते। दुरबुद्धिभ्यः न देयम्, भविष्ये उक्तविधानानुसारं यथानियमं श्रोतव्यं इति रक्षणवचनं च उपदिश्यते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम् । गंगास्रोतस्तथा लिंगं सुरार्कं च विशेषतः
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम्। गङ्गास्रोतस्तथा लिङ्गं सुरार्कं च विशेषतः॥
Verse 2
तान्गच्छेद्विधिवद्देवि यदि यात्राफलेप्सुता । स्नात्वा पिण्डप्रदानं च कुर्यात्तत्र यथार्थतः । ब्राह्मणेभ्यस्तथा देयमन्नं भूरि सदक्षिणम्
देवि, यदि यात्राफलसम्पूर्णतामिच्छेत्, तदा तानि तीर्थानि विधिवद्गच्छेत्। तत्र स्नात्वा यथाविधि पिण्डप्रदानं कुर्यात्, तथा ब्राह्मणेभ्यो बह्वन्नं सदक्षिणं च दद्यात्।
Verse 3
इति ते कथितं मया प्रिये कलिपापौघविनाशनं शुभम् । निखिलं तीर्थमहोदयोदयं पठितं सद्विनिहंति पापसंहतिम्
प्रिये, कलियुगपापौघविनाशनं शुभमिदं मया ते कथितम्। निखिलं तीर्थमहोदयवर्णनं यः पठति, स निश्चयेन पापसंहतिं विनिहन्ति।
Verse 4
इदं न देयं दुर्बुद्धेः सुतरां पापनाशनम् । श्रोतव्यं विधिना तद्वद्भविष्योक्तविधानतः
दुर्बुद्धये न देयमिदं सुतरां पापनाशनम्। तद्वद्भविष्योक्तविधानतः विधिना श्रोतव्यं सम्यक्।
Verse 5
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘गङ्गेश्वरमाहात्म्यवर्णन’नाम पञ्चमोऽध्यायः समाप्तः।