Adhyaya 3
अस्मिन्नध्याये ईश्वरवचनरूपेण वस्त्रापथक्षेत्रे तीर्थानां संक्षिप्तः प्रमाणभूतश्च सङ्ग्रहः प्रदीयते। तत्र तीर्थानां कोटिशः प्राचुर्यं निरूप्य, वक्ता सर्वेषां विस्तरं विहाय “सारं” वक्ष्यामीति प्रमुखस्थलानां निबद्धं मानचित्रमिव सारसङ्कलनं करोति। दामोदरानदी, या सुवर्णरेखेत्यपि स्मर्यते, तस्याः समीपे ब्रह्मकुण्डं ब्रह्मेश्वरदेवालयेन सह निर्दिश्यते। ततः कालमेघः, भवः/दामोदरः, द्विगव्यूतिदूरे स्थितेति कथिता कालिका, इन्द्रेश्वरः, रैवत-उज्जयन्तपर्वतौ, तथा कुम्भीश्वर-भीमेश्वरौ इत्यादयः शैवस्थानविशेषाः क्रमशः परिगण्यन्ते। क्षेत्रस्य परिमाणं पञ्चगव्यूतिप्रमाणमिति निर्दिष्टं, मृगीकुण्डं च पापनाशकत्वेन विशेषतः प्रशंस्यते। उपसंहारे एषा कथा संक्षेपेण कृत इति सूच्यते, तथा रत्न-खनिजसमृद्ध्या सह प्रदेशस्य सम्बन्धोऽपि निर्दिश्य, पुण्यभूगोलं संसाधनभूगोलं च एकत्र लेख्यरूपेण संयोज्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ वस्त्रापथे क्षेत्रे संति तीर्थानि कोटिशः । तथापि सारं ते वच्मि सर्वतीर्थमहोदयम्
ईश्वर उवाच । अथ वस्त्रापथे क्षेत्रे सन्ति तीर्थानि कोटिशः । तथापि सारं ते वच्मि सर्वतीर्थमहोदयम् ॥
Verse 2
दामोदरे नदी प्रोक्ता स्वर्णरेषेति या स्मृता । ब्रह्मकुण्डं च तत्रैव तथा ब्रह्मेश्वरः स्मृतः
दामोदरा नदी प्रोक्ता स्वर्णरेषेति या स्मृता । ब्रह्मकुण्डं च तत्रैव तथा ब्रह्मेश्वरः स्मृतः ॥
Verse 3
कालमेघश्च संप्रोक्तो भवो दामोदरः स्मृतः । गव्यूतिद्वितयेनैव कालिका तत्र कीर्तिता
स एव कालमेघ इति संप्रोक्तः; तत्र भवो दामोदर इति स्मृतः। गव्यूतिद्वितयप्रमाणे च तस्मिन्प्रदेशे कालिका प्रसिद्धा कीर्तिता॥
Verse 4
इन्द्रेश्वरश्च तत्रैव रैवतः पर्वतस्तथा । उज्जयंतश्च तत्रैव देवः कुम्भीश्वरः स्मृतः
तत्रैव इन्द्रेश्वरः प्रसिद्धः, रैवतः पर्वतोऽपि तथा। तत्रैव उज्जयन्तो नाम, तस्मिन्नेव स्थाने देवः कुम्भीश्वर इति स्मृतः॥
Verse 5
भीमेश्वरश्च तत्रैव ततः क्षेत्रं महाप्रभम् । तैलसारणिकंनाम त्रेतायां हैममारकम्
तत्रैव भीमेश्वरः; ततः परं महाप्रभं क्षेत्रं भवति। तैलसारणिकं नाम, त्रेतायां हैममारक इति प्रसिद्धम्॥
Verse 6
पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्
पञ्चगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम्। तत्रैव मृगीकुण्डं नाम सर्वपातकनाशनम्॥
Verse 7
एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम् । कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया
एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम्। कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया॥