Adhyaya 15
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 15

Adhyaya 15

अस्याध्याये सारस्वतवचनानुसारं वामनः कश्चिद् ब्राह्मणः पूजाविधिज्ञानं लब्ध्वा रैवतके रम्ये वने विचरति। तत्र वृक्षाणां शुभच्छायावृक्षाणां च विस्तीर्णं वर्णनं कृतम्; तेषां दर्शनमात्रेणापि पापक्शय इति प्रतिपाद्यते। शिखरं प्रति गच्छन् स पञ्च भीषणान् क्षेत्रपालान् ददर्श; तपोबलात् तेषां दिव्यभावं ज्ञात्वा शृणोति यत् महादेवेन ते पवित्रक्षेत्रस्य प्रवेशव्यवस्थार्थं रक्षणार्थं च संस्थापिताः। ते स्वनामानि निवेदयन्ति—एकपादः, गिरिदारुणः, मेघनादः, सिंहनादः, कालमेघश्च—लोकहिताय च वरं दत्त्वा नित्यप्रतिष्ठां स्वस्वस्थानेषु स्वीकुर्वन्ति—गिरिपार्श्वे, शिखरे, भवानीशङ्करप्रदेशे, वस्त्रापथमुखे, सुवर्णरेखातटे च। अनन्तरं दामोदरमाहात्म्यं प्रवर्तते। सुवर्णरेखा ‘सर्वतीर्थमयी’ इति घोषिताऽस्ति; सा भुक्तिमुक्तिप्रदा, व्याधिदारिद्र्यपापहरिणी च। कार्त्तिकव्रतं भीष्मपञ्चकविधानं च निर्दिश्यते—स्नानं, दीपदानं, नैवेद्योपहाराः, देवालयकर्म, जागरणं, श्राद्धं, ब्राह्मणभोजनं दीनदुर्बलानां च तर्पणम्। फलश्रुतौ दृढं वचनं—स्नानेन दामोदरदर्शनेन जागरभक्त्या च महापातकिनोऽपि पापात् प्रमुच्यन्ते; प्रमादिनो हरिलोके न प्राप्नुवन्ति। अन्ते पुराणकथाश्रवणपठनयोः अपि मोक्षदायकत्वं प्रतिपाद्यते।

Shlokas

Verse 1

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो लब्धज्ञानो भवार्चने । जगाम तद्वनं रम्यं गिरे रैवतकस्य यत्

सारस्वत उवाच—ततः स वामनो नाम विप्रो भवार्चनेन लब्धज्ञानः रैवतकगिरेः सम्बन्धि तद् रम्यं वनं जगाम।

Verse 2

यत्र वृक्षा बहुविधा दीर्घशाखाः फलान्विताः । वटोदुम्बरबिल्वाश्च सर्जार्जुनकदंबकाः

यत्र बहुविधा वृक्षाः दीर्घशाखाः फलान्विताः सन्ति—वटोदुम्बरबिल्वाश्च सर्जार्जुनकदम्बकाः।

Verse 3

पलाशाश्वत्थनिंबाश्च धवाटीवारुणीद्रुमाः । शमीकंकोललिंबांश्च बीजपूरी च दाडिमः

पलाशाश्वत्थनिंबाश्च धवाटीवारुणीद्रुमाः; शमीकंकोललिंबांश्च बीजपूरी च दाडिमः।

Verse 4

बदरी निंबकः पूगः कदली शल्लकी शिवा । तालहिंतालशिरसा बीजकावंशखादिराः

बदरी निंबकः पूगः कदली शल्लकी शिवा; तालहिंतालशिरसा बीजकावंशखादिराः।

Verse 5

अजगासनगागुच्छा इंगुदीकोरवेंगुदाः । ब्रह्मवृक्षाः कुरुबकाः करंजाः पुत्रजीविनः

अजगासनगागुच्छा इंगुदीकोरवेंगुदाः; ब्रह्मवृक्षाः कुरुबकाः करंजाः पुत्रजीविनः।

Verse 6

अंकोल्लाः पारिभद्राश्च कलंबाः पनसास्तथा । उज्ज्वलाश्च हरिद्राश्च गंगडीवायवा द्रुमाः

अत्र अंकोल्लाः पारिभद्राश्च कलंबाः पनसास्तथा । उज्ज्वलाश्च हरिद्राश्च गंगडीवायवा द्रुमाः ॥

Verse 7

तेसुण्डकाः शिरीषाश्च खर्जूरीकरवंदिकाः । सेवाली शाल्मली शाला मधूकाश्च विभीतकाः

तेसुण्डकाः शिरीषाश्च खर्जूरीकरवंदिकाः । सेवाली शाल्मली शाला मधूकाश्च विभीतकाः ॥

Verse 8

हरीतक्यः कटाहाश्च कर्यष्टा आटरूषकाः । विकच्छवः कपित्थाश्च रोहिणीवेत्रकद्रुमाः

हरीतक्यः कटाहाश्च कर्यष्टा आटरूषकाः । विकच्छवः कपित्थाश्च रोहिणीवेत्रकद्रुमाः ॥

Verse 9

मदनफलानिर्गुण्डीपाटलानंदिपादपाः । लवंगैलालवल्यश्च सन्ताना अगरुद्रुमाः

मदनफलानिर्गुण्डीपाटलानंदिपादपाः । लवंगैलालवल्यश्च सन्ताना अगरुद्रुमाः ॥

Verse 10

श्रीखण्डकर्पूरनगाः कल्पवृक्षा नगोतमाः । वामनेन तदा दृष्टाश्छायावृक्षाः सुरार्चिताः

श्रीखण्डकर्पूरनगाः कल्पवृक्षा नगोतमाः । वामनेन तदा दृष्टाश्छायावृक्षाः सुरार्चिताः ॥

Verse 11

उदयास्तमने येषां छाया न प्रतिहन्यते । तेषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत्

उदयास्तमययोः काले येषां छाया न प्रतिहन्यते । तेषां दर्शनमात्रेण सर्वपापक्षयो भवेत् ॥

Verse 12

ये जनाः पुण्यकर्माणस्तेषां ते दृष्टिगोचराः । एतान्पश्यन्ययौ वृक्षांस्ततो रैवतकं गिरिम्

ये जनाः पुण्यकर्माणस्तेषां ते दृष्टिगोचराः । एतान् पश्यन् ययौ वृक्षान् ततो रैवतकं गिरिम् ॥

Verse 13

यावन्निरीक्षते तुंगं शिखरं तस्य मूर्द्धनि । आश्चर्यं ददृशे विप्रो महल्लोकभयंकरम्

यावन्निरीक्षते तुङ्गं शिखरं तस्य मूर्धनि । आश्चर्यं ददृशे विप्रो महल्लोकभयंकरम् ॥

Verse 14

धूमज्वलनमध्यस्थान्पुरुषान्पंच पश्यति । कृष्णांगान्खेचरान्रौद्रान्कृष्णागुरुविभूषितान्

धूमज्वलनमध्यस्थान् पुरुषान् पञ्च पश्यति । कृष्णाङ्गान् खेचरान् रौद्रान् कृष्णागुरुविभूषितान् ॥

Verse 15

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे द्वितीये वस्त्रापथक्षेत्रमाहात्म्ये सारस्वतप्रोक्ततीर्थयात्राविधाने श्रीदामोदरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचदशोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे द्वितीये वस्त्रापथक्षेत्रमाहात्म्ये सारस्वतप्रोक्ततीर्थयात्राविधाने श्रीदामोदरमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥

Verse 16

सघर्घरीकचरणन्यासनादितपर्वतान् । फेत्कारभासुराकारान्काशकुञ्चितमूर्द्धजान्

स सघर्घरीकचरणन्यासनादिव पर्वताकारान् ददर्श—फेत्कारभासुररूपान्, काशकुञ्चितमूर्द्धजान्।

Verse 17

नरमांसवसासारकवलव्यग्रतालुकान् । जनगंधसमाज्ञानभवतीव्रविलोचनान्

नरमांसवसासारकवलैर्व्यग्रतालुकान्, जनगन्धसमाज्ञानात् तीव्रविलोचनान् ददर्श।

Verse 18

पञ्चाग्निसाधनाव्याप्तदिव्यचक्षुः प्रभावतः । देवान्पश्यति विप्रेन्द्रो ज्ञातकार्यपरंपरः

पञ्चाग्निसाधनाव्याप्तदिव्यचक्षुः प्रभावतः विप्रेन्द्रो देवान् पश्यति, ज्ञातकार्यपरंपरः।

Verse 19

एते क्षेत्राधिपाः पञ्च महादेवेन निर्मिताः । महाबला रैवतके निवसंति गिरौ सदा

एते क्षेत्राधिपाः पञ्च महादेवेन निर्मिताः; महाबला रैवतके गिरौ सदा निवसन्ति।

Verse 20

स्वेच्छाचारान्नरान्मर्त्त्यान्वारयति नगे तथा । हरिं हरं नदीं देवीं न पश्यंति गिरिं यथा

स्वेच्छाचारान् मर्त्यान् नगे तथा वारयन्ति; ये तु हरिं हरं नदीं देवीं च, गिरिं यथावत् न पश्यन्ति।

Verse 21

दृष्ट्वा ज्ञात्वा स्तुतिं चक्रे ध्यात्वा देवं महेश्वरम् । जयंति दुष्टदैत्येंद्रयुद्धध्यानांकितं वपुः । बिभ्रति भ्रातरो ये ते पंचेंद्रसमविक्रमाः

दृष्ट्वा ज्ञात्वा च स स्तुतिं चकार, महेश्वरं देवं ध्यात्वा। ये ते भ्रातरः दुष्टदैत्येन्द्रयुद्धध्यानाङ्कितवपुषः, पञ्चेन्द्रसमविक्रमाः, ते जयन्ति।

Verse 22

रुद्रवक्त्रोद्भवा दक्षा दक्षाध्वरविनाशकाः । स्वावलीढाहुतीनष्टभीतवाडवनंदिताः

रुद्रवक्त्रसमुद्भवाः दक्षाः, दक्षाध्वरविनाशकाः। स्वावलीढाहुतीनष्टभीतवाडवाग्निनन्दिताः।

Verse 23

कुङ्कुमागरुकर्पूरलिप्तांगाः सुविभूषिताः । मदिरामोदमत्तांगनृत्यगीतकराः सुराः

कुङ्कुमागरुकर्पूरलिप्ताङ्गाः सुविभूषिताः। मदिरामोदमत्ताङ्गनृत्यगीतकराः सुराः।

Verse 24

ब्रह्मांडभ्रमणश्रांत स्वगंधत्रस्तसंचराः । मनोजवाः कामगमा क्षेत्रपाला जयंति ते

ब्रह्माण्डभ्रमणश्रान्ताः स्वगन्धत्रस्तसञ्चराः। मनोजवाः कामगमाः क्षेत्रपालाः ते जयन्ति।

Verse 25

इत्यादिवचनात्तुष्टा द्विजस्याग्रे स्वयं स्थिताः । एकपादोऽस्म्यहं चैको द्वितीयो गिरिदारुणः

इत्यादिवचनैस्तुष्टाः ते द्विजस्याग्रे स्वयं स्थिताः। एकोऽब्रवीत्—‘अहं एकपादः’; द्वितीयोऽब्रवीत्—‘द्वितीयो गिरिदारुणः’।

Verse 26

तृतीयो मेघनादस्तु सिंहनादश्चतुर्थकः । पंचमः कालमेघोऽहं कुर्मः किं ते वदस्व तत्

तृतीयो मेघनादोऽस्ति चतुर्थः सिंहनादकः । अहं तु पञ्चमः कालमेघः; किं ते करणीयं वदस्व तत् ॥

Verse 27

द्विज उवाच । यदि तुष्टा भवंतो मे यदि देयो वरो धुवम् । अहो आप्रलयं यावत्स्थातव्यं मत्प्रतिष्ठितैः

द्विज उवाच— यदि तुष्टा भवथ मे यदि च वरो ध्रुवं देयः । अहो! आप्रलयं यावत् मत्प्रतिष्ठितैः स्थातव्यं भवद्भिः ॥

Verse 28

एकपादो गिरि तटे प्रहर्षात्प्रथमं स्थितः । वसतौ वसता तेन गिरौ च गिरिदारुणः

एकपादो गिरितटे प्रहर्षात् प्रथमं स्थितः । तेन तत्र वसता गिरिरपि गिरिदारुणोऽभवत् ॥

Verse 29

प्रतिष्ठितः प्रसाद्याथ वरदोऽसौ स्वयं स्थितः । उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि मेघनादः स्वयं ययौ

एवं प्रतिष्ठितः प्रसाद्य वरदोऽसौ स्वयं स्थितः । उज्जयन्तगिरेर्मूर्ध्नि मेघनादः स्वयं ययौ ॥

Verse 30

भवानीशंकरं रम्यं सिंहनादस्तथाविशत् । स्वयं वस्त्रापथेनैव भवस्याग्रे निरूपितः

भवानीशङ्करस्य रम्यं धाम सिंहनादस्तथाविशत् । वस्त्रापथेनैव स स्वयं भवस्याग्रे निरूपितः ॥

Verse 31

स्वणरेखानदीतीरे कालमेघो महाबलः । सर्वलोकोपकारार्थं तीर्थं संस्थापितं पुरा

स्वर्णरेखानदीतीरे महाबलः कालमेघः सर्वलोकहितार्थं पुरा तीर्थं संस्थापयामास।

Verse 32

वामनेन स्वयं गत्वा क्षेत्रपालास्तु पूजिताः । पुरा युगादौ राजेंद्र सर्वे देवाः समागताः

वामनः स्वयं तत्र गत्वा क्षेत्रपालान् पूजयामास; युगादौ पुरा राजेन्द्र सर्वे देवाः समागताः।

Verse 33

सुराष्ट्रदेशे संप्राप्ताः पुण्ये रैवतके गिरौ । रक्षार्थं सर्वलोकानां वधार्थं देववैरिणाम्

सुराष्ट्रदेशे पुण्ये रैवतके गिरौ ते संप्राप्ताः; सर्वलोकानां रक्षार्थं देववैरिणां वधार्थं च।

Verse 34

विष्णोः कण्ठे तदा मुक्ता जयमाला सुरोत्तमैः । दामोदरेति विख्यातं दत्तं नामोत्तमं हरेः

तदा सुरोत्तमैः विष्णोः कण्ठे जयमाला मुक्ता; हरेः ‘दामोदर’ इति विख्यातं नामोत्तमं दत्तम्।

Verse 35

सारमेय समारूढान्करिहस्तान्समेखलान् । खङ्गखेटकहस्तांश्च डमरुड्डामरस्वनान्

सारमेयसमारूढाः करिहस्ताः समेखलाः; खङ्गखेटकहस्ताश्च डमरुड्डामरनादिनः।

Verse 36

सर्वतीर्थमयी पुण्या स्वर्णरेखा नदी स्थिता । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं विष्णुलोकप्रदायकम्

सर्वतीर्थमयी पुण्या स्वर्णरेखा नदीह स्थिता। सा पुण्यदा भुक्तिमुक्तिप्रदा च विष्णुलोकप्रदायिनी॥

Verse 37

क्षालनं सर्वपापानां रोगदारिद्र्यनाशनम् । दामोदरं रैवतके परमानंददायकम्

अत्र स्नानं सर्वपापक्षालनं रोगदारिद्र्यनाशनम्। रैवतके दामोदरः परमानन्दप्रदायकः॥

Verse 38

ये पश्यंति विमानैस्ते नीयंते विष्णुमंदिरे । न गृहे कार्तिकः कार्यो विशेषाद्भीष्मपंचकम्

येऽत्र दर्शनं कुर्वन्ति ते विमानैर्नीयन्ते विष्णुमन्दिरम्। गृह एव न कर्तव्यः कार्तिकव्रतविधिः, विशेषाद्भीष्मपञ्चकम्॥

Verse 39

पंचकाद्द्वादशी श्रेष्ठा कार्या दामोदरे जले । प्रातःस्नानं प्रकर्त्तव्यं संप्राप्ते कार्तिके जनैः

पञ्चकव्रतेषु द्वादशी श्रेष्ठा; दामोदराजले सा कार्या। कार्तिके संप्राप्ते जनैः प्रातःस्नानं विधेयम्॥

Verse 40

मासोपवासः कर्त्तव्यो यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः । सतीभिर्विधवाभिश्च मुक्तिस्थानमभीप्सुभिः

मासोपवासो कर्तव्यः यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः। सतीभिर्विधवाभिश्च मुक्तिस्थानमभीप्सुभिः॥

Verse 41

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेवन कृच्छ्रेण शाकाहारेण वा पुनः

एकभक्तेनाहारविधिना, नक्तभोजनव्रतेन, अयाचितभोजनग्रहणेन, उपवासेन वा; कृच्छ्रव्रतसेवनena, शाकाहारमात्रजीवनेन वा पुनः व्रतं समाचरेत्।

Verse 42

संसेव्यः कार्त्तिके विष्णुर्दीपदानपरैर्नरैः । ब्रह्मचर्यपरैर्मासो नीयते यदि मानवैः

कार्त्तिकमासे दीपदानपरैर्नरैर्विष्णुः श्रद्धया संसेव्यः। यदि मानवैर्ब्रह्मचर्यपरैर्मासो नीयते, तद् महत्पुण्यफलप्रदं भवति।

Verse 43

तदा विष्णुपुरे वासः क्रियते विष्णुना सह । पञ्चोपवासाः कर्त्तव्याः संप्राप्ते भीष्मपंचके

तदा विष्णुना सह विष्णुपुरे वासः क्रियते। भीष्मपञ्चके संप्राप्ते पञ्चोपवासाः कर्त्तव्याः।

Verse 44

एकादशीं समारभ्य पंचमी पूर्णिमादिनम् । तदेतत्पंचकं प्रोक्तं सर्वपापहरं नृणाम्

एकादश्याः समारभ्य पञ्चमीं पूर्णिमादिनं यावत्। एतत् पञ्चकं प्रोक्तं नृणां सर्वपापहरं।

Verse 45

सर्वेषामपि मासानां पञ्चकात्कार्तिकादपि । एकादशी कार्तिकस्य पुण्या दामोदरे कृता

सर्वेषु मासेषु, कार्त्तिकपञ्चकेष्वपि, कार्त्तिकस्यैकादशी दामोदरे कृता परमपुण्या।

Verse 46

मिष्टान्नं कार्तिके देयं हविष्यं सघृतप्लुतम् । सुवर्णं रजतं वस्त्रं तोयमन्नं फलानि च

कार्तिकमासे मिष्टान्नं दातव्यं, सघृतप्लुतं हविष्यं च; सुवर्णं रजतं वस्त्रं तोयमन्नं फलानि च दानरूपेण समर्पयेत्।

Verse 47

मासांते विविधं देयं गौस्तिलाः कुसुमानि च । सर्वदानेषु यत्पुण्यं सर्व तीर्थेषु यत्फलम्

मासान्ते नानाविधं दानं दातव्यं—गौः, तिलाः, कुसुमानि च। एतेन सर्वदानेषु यत्पुण्यं, सर्वतीर्थेषु यत्फलं, तत्सर्वं लभ्यते।

Verse 48

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्गयायां पिंडदस्य यत् । तत्फलं जायते नॄणां दृष्टे दामोदरे नृप

अश्वमेधादियज्ञैः तथा गयायां पिण्डदानात् यत्फलं भवति, हे नृप, दामोदरदर्शनमात्रेण नॄणां तत्फलमेव जायते।

Verse 49

एकादश्यां कृतस्नानो देव पूजापरो भवेत् । स्नाप्य पञ्चामृतेनैव ततस्तीर्थोदकेन च

एकादश्यां कृतस्नानः देवपूजापरो भवेत्; पञ्चामृतेन देवम् स्नापयित्वा, ततः तीर्थोदकेनापि स्नापयेत्।

Verse 50

कुंकुमागरुश्रीखंडकर्पूरोदकमिश्रितैः । पूजयित्वा ततः पुष्पैः शतपत्रैः सुगं धिभिः

कुङ्कुमागरुश्रीखण्डकर्पूरोदकैर्मिश्रितैः पूजयित्वा, ततः सुगन्धिभिः शतपत्रैः पुष्पैः पुनः पूजयेत्।

Verse 51

मालतीकुसुमैः शुभ्रैर्बहुभिस्तुलसीदलैः । वस्त्रयज्ञोपवीतं च दत्त्वा धूपं प्रधूपयेत्

शुभ्रैर्मालतीकुसुमैर्बहुभिस्तुलसीदलैश्च सह वस्त्रं यज्ञोपवीतं च समर्प्य ततः धूपेन देवालयं सम्यक् प्रधूपयेत्।

Verse 52

दीपं दद्याद्धृतेनैव तैलेनापि घृतं विना । नैवेद्यं विविधं देयं फलं तांबूलमेव च

घृतेन दीपं दद्यात्; घृताभावे तैलेनापि दीपं दद्यात्। विविधं नैवेद्यं फलं ताम्बूलं च समर्पयेत्।

Verse 53

प्रासादपूजा कर्त्तव्या ध्वजदानादिना नृप । गौः सवत्सा ततो देया संसारार्णवतारिणी

नृप, प्रासादस्य पूजा ध्वजदानादिभिः सह कर्तव्या। ततः सवत्सा गौः देया, या संसारार्णवात् तारयति।

Verse 54

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा गीतवादित्रनिस्वनैः । वेदपाठपुराणैश्च व्याख्यादिव्यकथादिभिः

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा गीतवादित्रनिस्वनैः सह, वेदपाठैः पुराणपाठैश्च व्याख्यादिव्यकथादिभिश्च पूजोत्सवं कुर्यात्।

Verse 55

देवाग्रे जागरः कार्यो दीपो देयोंऽतिभूमिषु । सप्तधान्यमयाः सप्त पर्वता दीपसंयुताः

देवाग्रे जागरः कार्यः, अतिभूमिषु दीपो देयः। सप्तधान्यमयाः सप्त पर्वताः स्थाप्याः, प्रत्येकं दीपसंयुताः।

Verse 56

फलतांबूलपक्वान्नपूरिताः परिकल्पिताः । विद्वद्भिः श्रोत्रियैः श्रांतैर्ब्राह्मणैर्गृहमेधिभिः

फलताम्बूलपक्वान्नैः परिपूर्णाः परिकल्पिताः। विद्वद्भिः श्रोत्रियैः श्रान्तैर्गृहमेधिभिरपि ब्राह्मणैः॥

Verse 57

स्त्रीभिश्च नरशार्दूल श्रोतव्या वैष्णवी कथा । एवं जागरणं कार्यं रागक्रोधविवर्जितैः

स्त्रीभिश्च नरशार्दूल श्रोतव्या वैष्णवी कथा। एवं जागरणं कार्यं रागक्रोधविवर्जितैः॥

Verse 58

कृत्वा जागरणं रात्रावुदिते सूर्यमडले । पूर्वां संध्यां ततः स्नात्वा कृत्वा मध्याह्नमाचरेत्

कृत्वा जागरणं रात्रावुदिते सूर्यमण्डले। पूर्वां सन्ध्यां ततः स्नात्वा कृत्वा मध्याह्नमाचरेत्॥

Verse 59

देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च संतर्प्य विधिपूर्वकम् । कृत्वा श्राद्धं पितॄणां तु दद्याद्दानं स्वशक्तितः

देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च सन्तर्प्य विधिपूर्वकम्। कृत्वा श्राद्धं पितॄणां तु दद्याद्दानं स्वशक्तितः॥

Verse 60

देवं दामोदरं पूज्य पुष्पधूपादिना पुनः । नरसिंहं सुरं पूज्य वैनतेयं च पूजयेत्

दामोदरं देवं पूज्य पुष्पधूपादिना पुनः। नरसिंहं सुरं पूज्य वैनतेयं च पूजयेत्॥

Verse 61

कृत्वा जागरणं रात्रावुत्थाप्य मधुसूदनम् । द्वादशीभुक्तिमासाद्य कार्यं पारणकं नरैः

रात्रौ जागरणं कृत्वा मधुसूदनमुत्थाप्य, द्वादश्यां भुक्तिकालं प्राप्य नरैः पारणकर्म कर्तव्यम्।

Verse 62

ब्राह्मणान्भोजयित्वा च सहितः पुत्रबांधवैः । विकलांधकृपणानां देयमन्नं स्वशक्तितः

ब्राह्मणान् भोजयित्वा पुत्रबान्धवैः सहितः, विकलान्धकृपणानां स्वशक्तितोऽन्नदानं कर्तव्यम्।

Verse 63

दामोदरे रैवतके स्वर्णरेखानदीजले । एवं यः कुरुते यात्रां तस्य पुण्यफलं शृणु

रैवतके दामोदरे स्वर्णरेखानदीजले च; एवं यः यात्रां करोति, तस्य पुण्यफलं शृणु।

Verse 64

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च ग्रामसीमाविलोपकः । राजद्रोही गुरुद्रोही मिथ्याव्रतधरश्च यः

ब्रह्मघ्नः सुरापश्च ग्रामसीमाविलोपकः, राजद्रोही गुरुद्रोही वा, मिथ्याव्रतधरश्च यः।

Verse 65

कूटसाक्ष्यप्रदो यश्च यश्च न्यासापहारकः । बालस्त्रीघातको विप्रः संध्यास्नानविवर्जितः

कूटसाक्ष्यप्रदो यश्च न्यासापहारक एव च; बालस्त्रीघातकः, संध्यास्नानविवर्जितो विप्रोऽपि।

Verse 66

देवब्रह्म स्वहर्त्ता च वेदविक्रयकारकः । कन्याविक्रयकर्त्ता च देवब्राह्मणनिंदकः

देवद्रव्यहरश्चैव ब्राह्मणस्वापहारकः । वेदविक्रयकारी च कन्याविक्रयकर्तृकः ॥ देवब्राह्मणनिन्दी च—एते पापप्रवर्तकाः ॥

Verse 67

विश्वासघातको विप्रः शूद्रान्नादोऽथ लुब्धकः । नायकः परदाराणां स्वयंदत्तापहारकः

विश्वासघातको विप्रो शूद्रान्नादोऽथ लुब्धकः । परदारप्रवर्तकः स्वयंदत्तापहारकः ॥ एते घोरपापिनः प्रोक्ता महापातकिनोऽपि च ॥

Verse 68

पर्वमैथुनसेवी च तथा वै सेतुभेदकः । परिणीतामृतुस्नातां स्वयं यो नाभिगच्छति

पर्वमैथुनसेवी च सेतुभेदक एव च । ऋतुस्नातां परिणीतां यो नाभिगच्छति स्वयम् ॥ सोऽपि पापे पतत्येव धर्ममार्गात् पराङ्मुखः ॥

Verse 69

ब्राह्मणी विधवा बाला न भवेच्छ्रुतधारिणी । महापातकिनश्चैते तथान्ये बहवो नृप

ब्राह्मणी विधवा बाला न भवेच्छ्रुतधारिणी । महापातकिनश्चैते तथान्ये बहवो नृप ॥

Verse 70

स्वर्णरेखाजले स्नात्वा दृष्ट्वा दामोदरं हरिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः

स्वर्णरेखाजले स्नात्वा दृष्ट्वा दामोदरं हरिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मुच्यते सर्वपातकैः ॥

Verse 71

न तु ये पापकर्माणः समायाताः प्रजागरे । संसारसागरे तीर्थे गच्छंति न हरेः पुरम्

ये तु पापकर्मपरायणाः, प्रजागरे समायाताः सन्तोऽपि, संसारसागरतीर्थमार्गेण हरेः पुरं न प्राप्नुवन्ति।

Verse 72

यथा यथा याति नरः प्रजागरे तथातथा विष्णुपुरे विचिंत्यते । वासः सुरैर्वैष्णवलोकहेतवे मृदंगगीतध्वनिनादिते गृहे

यथा यथा नरः प्रजागरे रात्रिं नयति, तथातथा विष्णुपुरे स स्मर्यते गण्यते च। वैष्णवलोकप्राप्त्यर्थं सुरैः तस्य वासो मृदङ्गगीतध्वनिनादिते गृहे कल्प्यते।

Verse 73

गदासि शंखारिधराश्चतुर्भुजा दैतेयदर्पापहरूपधारिणः । प्रगीयमानाः सुरसुंदरीभिस्ते यांति खं खेचरगात्रसंगाः

गदासिशङ्खचक्रधराः चतुर्भुजाः, दैतेयदर्पापहररूपधारिणः; सुरसुन्दरीभिः प्रगीयमानाः, ते खेचरगात्रसङ्गाः खं यान्ति।

Verse 74

वाराहकल्पे प्रथमं युगादौ दामोदरो रैवतके प्रसिद्धः । सैषा नदी या सरितां वरिष्ठा सोऽयं हरिर्यो भुवनस्य कर्ता

वाराहकल्पे प्रथमयुगादौ रैवतके दामोदरो प्रसिद्धोऽभवत्। एषा सा नदी सरितां वरिष्ठा, अयं च हरिर्भुवनस्य कर्ता।

Verse 75

इदं पुराणं पठते शृणोति नरो विमानैर्मधुसूद नालये । देवांगनादत्तभुजश्चतुर्भुजः स नीयते देवगणैरभिष्टुतः

इदं पुराणं यः पठति शृणोति वा, स मधुसूदनालये विमानैः नीयते। देवाङ्गनादत्तभुजः चतुर्भुजः, देवगणैरभिष्टुतः स प्राप्यते।