Adhyaya 10

Verse 1

पार्वत्युवाच । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं गिरे रैवतकस्य च । भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च

पार्वत्युवाच—अहो तीर्थस्य माहात्म्यं रैवतकगिरेश्च; भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च।

Verse 2

गंगा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वास्तथा ब्रह्मा सवासवः

गङ्गा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वाः सन्ति, तथा ब्रह्मा सवासवः ॥

Verse 3

ब्रह्मेन्द्र विष्णुमुख्यानां देवानां शंकरस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत्

ब्रह्मेन्द्रविष्णुमुख्यानां देवानां शङ्करस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत् ॥

Verse 4

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शङ्कर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया ॥

Verse 5

महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः

महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः ॥

Verse 6

ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शांता नित्यं मंगलकारिका

ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शान्ता नित्यं मङ्गलकारिका ॥

Verse 7

माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः

स्त्रीषु सा माता स्वसा सखी पुत्री च बभूव, सम्बन्धवर्धिनी; पुरुषेषु च तथा पिता भ्राता गुरुः पुत्र इति परिगणिता।

Verse 8

एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः । सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्

एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः; सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्।

Verse 9

राजोवाच । ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः । ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो

राजोवाच—ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः; ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो।

Verse 10

दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः । येन जन्मांतरं सर्वं प्रत्यक्षं कथितं मम

दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः; येन जन्मान्तरं सर्वं प्रत्यक्षमिव कथितं मम।

Verse 11

सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान् । भवः स्वयंभूर्भगवान्क्षेत्रे वस्त्रापथे श्रुतः

सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान्; वस्त्रापथक्षेत्रे श्रूयते भवः स्वयंभूर्भगवान्।

Verse 12

उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि गौरीस्कन्दगणेश्वराः । भावयंतो भवं सर्वे संस्थिता ब्रह्मवासरम्

उज्जयन्तगिरेर्मूर्ध्नि गौरी-स्कन्द-गणेश्वराः सर्वे गणैः सह भवं (शिवं) भावयन्तः पूजयन्तश्च ब्रह्मवासरपर्यन्तं संस्थिताः।

Verse 13

वामनो नगरं स्थाप्य शिवं सिद्धेश्वरं प्रति । जित्वा दैत्यं बलिं बद्ध्वा स्वयं रैवतके स्थितः

वामनः नगरं स्थापयित्वा सिद्धेश्वररूपिणं शिवं प्रति प्रवृत्तः; दैत्यं बलिं जित्वा बद्ध्वा च स स्वयं रैवतके गिरौ न्यवसत्।

Verse 14

इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं जीवद्भिर्यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं यदि जीवद्भिर्दृश्यते, तत् तीर्थयात्राविधानेन; वस्त्रापथे तु भवः (शिवः) एव हरिः (विष्णुः) इति।

Verse 15

त्यक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य गन्तव्यं निश्चितं मया

राज्यं प्रियान् पुत्रान् पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् च त्यक्त्वा, पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य, मया गन्तव्यं निश्चयं कृतम्।

Verse 16

त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं गम्यते यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

त्वत्प्रसादात् सर्वं श्रुतं मया; यदि गम्यते दृश्यते च, तर्हि तीर्थयात्राविधानेन—वस्त्रापथे भवः (शिवः) एव हरिः (विष्णुः)।

Verse 17

सूर्यलोकं सोमलोकमिंद्रलोकं हरेः पुरम् । ब्रह्मलोकमतिक्रम्य यास्येऽहं शिवमंदिरम्

सूर्यलोकं सोमलोकमिन्द्रलोकं हरेः पुरं चातिक्रम्य, ब्रह्मलोकमपि समतिक्रम्य, अहं शिवमन्दिररूपं धाम गमिष्यामि।

Verse 18

श्रुत्वा हि वाक्यं विविधं नरेन्द्रात्प्रहृष्टरोमा स मुनिर्बभूव । जिज्ञासमानो हि नृपस्य सर्वं निवारयामास मुनिर्नरेन्द्रम्

नरेन्द्रस्य विविधं वाक्यं श्रुत्वा स मुनिः प्रहृष्टरोमा बभूव; तथापि नृपस्याभिप्रायं सर्वं जिज्ञासमानो मुनिर्नरेन्द्रं निवारयामास।

Verse 19

सारस्वत उवाच । गृहेऽपि देवा हरविष्णुमुख्या जलानि दर्भा नृपते तिलाश्च । अनेकदेशांतरदर्शनार्थं मनो निवार्यं नृपते त्वयेति

सारस्वत उवाच—गृहेऽपि, नृपते, हरविष्णुमुख्या देवाः सन्ति; जलानि दर्भास्तिलाश्च सन्ति। अतः, नृपते, अनेकदेशान्तरदर्शनार्थं बहिर्गामि मनो त्वया निवार्यम्।