Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अन्नैश्चतुर्विधैः षड्भी रसैश्च परिपूरितम् । यदा संभुर्गंतुकामः कैलासं पर्वतं प्रति । तदा सर्वा विप्रपत्न्यो ह्यन्गच्छन्मुदान्विताः

Transliteration

annaiścaturvidhaiḥ ṣaḍbhī rasaiśca paripūritam | yadā saṃbhurgaṃtukāmaḥ kailāsaṃ parvataṃ prati | tadā sarvā viprapatnyo hyangacchanmudānvitāḥ

Translation

अन्नैश्चतुर्विधैः षड्भी रसैश्च परिपूरितम्। यदा संभुर्गंतुकामः कैलासं पर्वतं प्रति। तदा सर्वा विप्रपत्न्यो ह्यन्वगच्छन्मुदान्विताः॥

Word by Word

• अन्नैः: with foods
• अन्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• चतुर्विधैः: of four kinds
• चतुर्विधैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (अन्नैः इति); द्विगु-समासः (चतुर्विधाः)

• षड्भिः: with six
• षड्भिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषणम् (रसैः इति)

• रसैः: with tastes/flavors
• रसैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• परिपूरितम्: completely filled
• परिपूरितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + पूर् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (भिक्षापात्रम् इत्यर्थे पूर्वश्लोकान्वयः)

• यदा: when
• यदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (relative: when)

• संभुः: Śambhu
• संभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गंतुकामः: desiring to go
• गंतुकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + तुमुन् (infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संभुः इति); तत्पुरुष-समासः (गन्तुम् कामः)

• कैलासम्: Kailāsa
• कैलासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कैलासम् इति विशेष्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

• प्रति: towards
• प्रति: Gati (Direction/गति)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/उपपद-अव्यय (towards)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्रपत्न्यः इति)

• विप्रपत्न्यः: wives of brāhmaṇas
• विप्रपत्न्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (विप्रस्य पत्नी)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• अङ्गच्छन्: went
• अङ्गच्छन्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; (पाठभेदः: अगच्छन्)

• मुदान्विताः: filled with joy
• मुदान्विताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुदा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विप्रपत्न्यः इति); तत्पुरुष-समासः (मुदया अन्विताः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra–Kailāsa axis

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Śiva’s bowl brims with varied foods—fourfold preparations and all six tastes. Śiva turns to depart toward Kailāsa; brāhmaṇa wives follow in a joyful procession along a mountain path.

Characters & Entities

• Śambhu
• Kailāsa
• viprapatnyaḥ (wives of brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Joyful service and offering (anna) to the Lord is portrayed as a direct path of devotion and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra region (Kedāra-khaṇḍa context), with Kailāsa referenced as Śiva’s divine abode.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied is anna-upacāra/anna-dāna: offering complete meals embodying the six rasas (tastes).