Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

विद्याधराश्च बहवस्तथा चाप्सरसां गणाः । ननृतुश्चाग्रगा यस्य सोऽसौ कैलासपर्वते

Transliteration

vidyādharāśca bahavastathā cāpsarasāṃ gaṇāḥ | nanṛtuścāgragā yasya so'sau kailāsaparvate

Translation

विद्याधराणां बहवो गणाः, अप्सरसां च समूहाः; तस्याग्रे ननृतुः—स एव कैलासपर्वते न्यवसत्।

Word by Word

• विद्याधराः: Vidyādharas
• विद्याधराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर (प्रातिपदिक; विद्या + धर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• बहवः: many
• बहवः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying विद्याधराः)

• तथा: likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (adverb: 'likewise')

• अप्सरसाम्: of the Apsarases
• अप्सरसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• गणाः: groups
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• ननृतुः: danced
• ननृतुः: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अग्रगाः: leaders / those who go in front
• अग्रगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्रग (प्रातिपदिक; अग्र + ग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• असौ: that (very one)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सः इति पदस्य बलवत्तर-निर्देश (deictic)

• कैलासपर्वते: on Mount Kailāsa
• कैलासपर्वते: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कैलासपर्वत (प्रातिपदिक; कैलास + पर्वत)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

Speaker

Lomaśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Frame audience (ṛṣis)

Visual Art Cues

Scene: Apsarases and Vidyādharas dance before Śiva on snowy Kailāsa; garlands, flying vidyādharas with floral showers, rhythmic movement in the foreground.

Characters & Entities

• Vidyādharas
• Apsarases
• Kailāsa
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s presence sanctifies space—Kailāsa becomes the supreme holy realm where divine arts serve worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Kailāsa (Kailāsa-parvata).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, highlighting celebratory devotion in the divine court.