Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

एवमाकर्ण्य वचनं शंभोरमिततेजसः । उवाच कुपिता चंडी विष्णुमुद्दिश्य सादरम्

Transliteration

evamākarṇya vacanaṃ śaṃbhoramitatejasaḥ | uvāca kupitā caṃḍī viṣṇumuddiśya sādaram

Translation

एवमाकर्ण्य वचनं शम्भोरमिततेजसः । कुपिता चण्ड्युवाचाथ विष्णुमुद्दिश्य सादरम् ॥

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कर्ण्/कृ (धातु: कर्ण् ‘to hear’) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund) — ‘having heard’

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शम्भोः: of Śambhu (Śiva)
• शम्भोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अमित-तेजसः: of the one of immeasurable splendor
• अमित-तेजसः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (descriptive determinative) ‘अमितं तेजः यस्य’; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; qualifies ‘शम्भोः’

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कुपिता: angered
• कुपिता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुप् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifies ‘चण्डी’

• चण्डी: Caṇḍī
• चण्डी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्डी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उद्दिश्य: addressing
• उद्दिश्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उद् + दिश् (धातु) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund) — ‘addressing/with reference to’

• सादरम्: respectfully
• सादरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative) — ‘with respect’

Speaker

Narrator (likely Sūta/Lomaharṣaṇa); direct speech by Caṇḍī follows

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Caṇḍī, visibly angered, turns toward Viṣṇu and speaks with formal respect; Śaṃbhu’s immeasurable radiance lingers as a calming backdrop.

Characters & Entities

• Śaṃbhu (Śiva)
• Caṇḍī
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even strong emotion should remain within dharmic restraint—respect is maintained while speaking truthfully.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa frames the episode within Kedāra’s sacred narrative world.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a dialogue driven by duty and emotion.