Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

अश्वान्केचित्समारूढा द्विपान्केचित्तथा परे । सिंहांस्तथा परे रूढाः शार्दूलाञ्छरभांस्तथा

Transliteration

aśvānkecitsamārūḍhā dvipānkecittathā pare | siṃhāṃstathā pare rūḍhāḥ śārdūlāñcharabhāṃstathā

Translation

अश्वान् केचित् समारूढाः, द्विपान् केचित् तथा परे । सिंहान् तथा परे रूढाः, शार्दूलाञ्छरभान् तथा ॥

Word by Word

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (some)

• समारूढाः: mounted upon
• समारूढाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘केचित्’)

• द्विपान्: elephants
• द्विपान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (some)

• तथा: likewise
• तथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (likewise)

• परे: others
• परे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘others’

• सिंहान्: lions
• सिंहान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (likewise)

• परे: others
• परे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘others’

• रूढाः: mounted
• रूढाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘परे’)

• शार्दूलान्: tigers/leopards
• शार्दूलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• शरभान्: śarabhas (mythic beasts)
• शरभान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (likewise)

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sweeping cavalry of horses and elephants, interspersed with lion-riders and tiger-riders; at the edge, rare śarabha mounts appear—hybrid, towering, and uncanny.

Characters & Entities

• Horses
• Elephants
• Lions
• Śārdūla (tiger)
• Śarabha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse emphasizes the overwhelming appearance of hostile forces, reminding readers that dharma is tested amid intimidation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is referenced in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.