Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ सर्षपान् केसरप्लुतान् क्षिपन्तो, बलातिबलसंज्ञकैर्मन्त्रमुख्यैश्च जुह्वतः।

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

यामे तु प्रथमे याते, काचिन्नारी समाययौ; शोणिताक्तैकवसना, महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा।

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती, भयस्यापि भयङ्करी; सा तां होमभूमिकां प्राप्य महारावं रुरोद।

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव; बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ।

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

ततः स मतिमतां वरः वीरः तस्याः कण्ठं समाश्लिष्य द्विगुणं रुरोद; मेघवन्नादयन् पुनःपुनर्बहुधा।

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

तं दृष्ट्वा सा विस्मिता; यावदसौ कर्तिकां न मुञ्चति, तावन्निष्पीडितकण्ठा तस्मात् मोक्तुं नाशकत्।

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

बलिना मुहुर्मुहुः पीड्यमाने तस्याः कण्ठे, सा विविधाञ्छब्दान् मुमोच; वज्राहत इवाचलः।

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

क्षणं रावान् विमुच्य सा अणुवाचा ‘त्राहि, मुञ्च’ इति अवदत्; ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिता अब्रवीत्।

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

‘शरणं ते प्रपन्नास्मि; दासी कर्मकरी तव। महाजिह्वेति मां विद्धि, राक्षसीं कामरूपिणीम्।’

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

हे वीर, यदि मे दुर्लभां प्राणदक्षिणां ददासि, तदा देवदानवदर्पहां काशीश्मशाननिलयां वसामि।

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

ततः तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा; अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः।

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम्; एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्।

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम्; सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्।

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत्; अन्धकारं च संजज्ञे तमोऽन्धानरकप्रभम्।

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

ततः शतशृङ्गोऽतिविस्तीर्णः शैलो ददृशे। स नानाशिलाः प्रमुमोच, सोच्छ्रयान् नानावृक्षांश्च विससर्ज।

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

नानानिर्झरसङ्घोषवत् महद् शोणितं ववृषे। तं तथा नगमालोक्य भैमिनन्दनो निर्भीतोऽभवत्।

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा सहसा परं पर्वतम् आप्लुतः। ततः स्वेन भूभृता तं पर्वतं संहृत्याभिजघ्ने।

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

तदा स पर्वतो भूमिमण्डले विशीर्णोऽभवत्। ततस्तस्माद् योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरश्च समुत्थितः।

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

वक्त्रैर्मुञ्चन् महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत। तं धावमानं दृष्ट्वैव महाबलो बर्बरीकोऽप्यभ्यपतत्।

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

विधाय तादृशं रूपं नर्दन् सोऽप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ तु लघु चित्रं च सुष्ठु चाभवत् ॥

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः ॥

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम् ॥

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि ॥

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यो ग्रामोऽद्यापि प्रवर्तते । एवं स रेपलो नाम वृत्रतुल्यपराक्रमः ॥

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

अवन्त्याः श्मशाननाथो विघ्नकर्ता निहतोऽभवत् । तं हत्वा पुनरेवायं वीरो बर्बरीकः स्थिरोऽभवत् ॥

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

ततः तृतीययामे तु प्रतीच्यां दिशि समाययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः ॥

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

दुहद्रुहेति विख्याता श्वतरी मेघभ्रष्टतडिद्यथा । तामायान्तीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम् ॥

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः ॥

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा ॥

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

ततः पूर्ववत् अभिरक्षणे बर्बरीकः तत्रैव सम्यक् स्थितवान्। ततश्च रात्रेः चतुर्थे यामेऽद्भुतः क्षपणकः प्राप्तः।

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

मुण्डी नग्नः मयूरपिच्छधारी महाव्रतः। स चेदं वचनं प्रोवाच—“हाहा! भोः, कष्टमतीव।”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“अहिंसा परमो धर्मः; तर्हि अग्निः कुतो ज्वाल्यते? यतो वह्नौ हूयमाने सूक्ष्मजीवानां महान् वधो भवति।”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

तस्य वचनं श्रुत्वा बर्बरीकः स्मयन् अब्रवीत्। सर्वदेवानां वदने पावके हूयमाने स्म।

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“अनृतं भाषसे पाप, शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते।” इत्युक्त्वा स सहसोत्पत्य तस्य कक्षामध्ये स्थिरोऽभवत्।

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

दन्तेषु मुष्टिप्रहारैः समाहत्य स तं रिपुम् । रुधिराविलवक्त्रं कृत्वा पतितं भुवि मुमोच ॥

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भीमसुतात् शीघ्रं गुहाविवरमाविशत् ॥

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनविस्तृता । तस्यां स सहसा विवेश तमनु बर्बरीककः ॥

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा पलाशिनां महान्नदः । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति ॥

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधराः सर्वे बर्बरीकमुपाद्रवन् ॥

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

तान् कोटिशो दैत्यान् दृष्ट्वा भीमात्मजात्मजः क्रोधदीप्तः। क्षणमात्रं नेत्रे निमील्य सहसा तेषां मध्येऽभ्यधावत्॥

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

पादघातैस्ततः कांश्चिद् भुजाघातैस्तथापरान्। हृदयाभिघातैश्च क्षणादेव निन्ये यमक्षयम्॥

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

यथा क्रुद्धः करी नलवनं भूमिसमं करोति। तथा नवकोटीः स तेन पलाशिना सह जघान॥

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

ततो वासुकिप्रमुखा नागाः समागम्य तत्र। तुष्टुवुर्विविधैर्वाक्यैः सुहृदयं सस्नेहं चाब्रुवन्॥

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनन्दन। पलाशीनाम दैत्योऽयं सानुगो यमं नीतो यतः॥

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

अनेन दुरात्मना सानुगेन, हे वीर, वयं नानोपायैः क्रूरैः पीडिताः; पातालादप्यधः प्रपातिताश्च।

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

तस्मान्नागेभ्यः परं वरं वृणीष्व, यदभिमतं तव; वयं सर्वे वरदाः स्म, तुभ्यं सुतोषिताः।

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

सुहृदय उवाच—यदि मह्यं वरो देयः, तदेनं वृणेऽहम्; सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्।

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

ततः ‘तथेति’ तं प्रहृष्टा वायुभोजनाः प्रोचुः; स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा, नागपूजितो निवृत्तः।

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

विवरस्य मध्येन समागच्छन् महाप्रभां ददर्श; कल्पतरोरधः सर्वरत्नमयं लिङ्गं स्थितम्।

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

सः सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरर्च्यमानं तल्लिङ्गं ददर्श। ततः विस्मयाविष्टः स नागकन्यां प्रत्यपृच्छत्।

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

केनेदं लिङ्गं स्थापितं सूर्यवैश्वानरप्रभम्? लिङ्गादपि चतुर्दिक्षु प्रसृताः एते मार्गाः कीदृशाः?

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

इति वीरवचः श्रुत्वा सा बृहत्कटिपयोधरा। सव्रीडं सस्मितापाङ्गनिर्मोक्षं वच इदमब्रवीत्॥

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना। तपः तप्त्वा महालिङ्गमिदमत्र प्रतिष्ठितम्॥

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम्। लिङ्गात्पूर्वेण मार्गोऽयं याति श्रीपर्वतं भुवि॥

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

एष मार्गोऽत्र नागानां तत्र प्राप्त्यै एलापत्रेण विहितः। दक्षिणेन चायं पन्था भुवि शूर्पारकं प्रति याति॥

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

एष मार्गोऽयं तत्र प्राप्त्यै नागेन कर्कोटकेन कृतः। पश्चिमेन चायं पन्था सुप्रभं प्रभासं प्रति याति॥

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

नागानां गमनायैव ऐरावतेन विहितोऽयम्। उत्तरेण चायं मार्गो येन यातुं भवान् समुपस्थितः॥

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिङ्गं प्रति मार्गोऽयं शक्तिगुहाकृतः। स एव महात्मना तक्षकेण तत्र गन्तुं विहितः॥

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

इतीदं वर्णितं वीर, विज्ञप्तिं मे निशामय। को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठगतः किल? अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद॥

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे। अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु॥

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

बर्बरीक उवाच। अहं कुरुकुलोत्पन्नः पाण्डुपुत्रस्य पौत्रकः। बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हन्तुमागतः॥

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम्। भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथञ्चन॥

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः। इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिङ्गं प्रणिपत्य च दण्डवत्॥

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः। ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा॥

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

प्रहर्षेणैव पूर्वदिग्भ्यः समागतमिव विजयलक्षणं स ददर्श। तस्मिन्नेव काले विजयः स्वकर्म समग्रं समापयामास॥

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

सूर्यसमकान्त्या दीप्तः स क्षणादूर्ध्वं समाचक्रमे। ततः स्वर्गात् देवैर्महत् पुष्पवर्षं प्रववर्ष॥

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः। ततः विजयः बर्बरीकं प्रति वचनमिदमब्रवीत्॥

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

तव प्रसादाद् वीरेश मयातुला सिद्धिरधिगता। चिरं जीव, चिरं नन्द, चिरं वस, चिरं जय॥

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

अत एव हि साधूनां सङ्गमिच्छन्ति साधवः। तत्सङ्गादेव सत्यगतिर्भवेत्, या सर्वदोषाणामौषधं भवति॥

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

त्वं च होमस्थितं भस्म सिन्दूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च ॥

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

अक्षय्यमेतत्सङ्ग्रामे प्रथमं ते प्रमुञ्चतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति ॥

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति ॥

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकाङ्क्षो यः स साधुरितीर्यते । साकाङ्क्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः ॥

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते ॥

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

देवा ऊचुः—कुरूणां पाण्डवानां च भविष्यति महान् रणः। ततो भूमिस्थितं भस्म यदि कौरवाः प्राप्स्यन्ति…

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

ततः पाण्डवानां स्फुटं महान् अनर्थो भविता। तस्माद् त्वं भस्म गृहाण—इति; सोऽपि तद्वचः चक्रे।

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

देवीभिः सहिता देवाः विजयं संमान्य च ते। सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै, ‘सिद्धसेन’ इति नाम च।

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

एवं स विजयो विप्रः सुदुर्लभां सिद्धिं लेभे। बर्बरीकश्च कृत्वैतत् देवीभक्तिरतः अवसत्।