
अध्यायः नारदवाक्येन संवादरूपेण प्रवर्तते। तत्र नारदः ब्राह्मणैः सह महेश्वरं प्रीणयित्वा लोकहितार्थं पवित्रे महीनगरके शङ्करं प्रतिष्ठापयति। अत्रीशस्य उत्तरदिशि स्थितं श्रेष्ठं केदारलिङ्गं निर्दिश्यते, यत् महापातकनाशनं कथ्यते। विधिक्रमोऽपि निरूप्यते—अत्रिकुण्डे स्नानं, यथाविधि श्राद्धकर्म, अत्रीशस्य नमस्कारः, ततः केदारदर्शनम्; एवं कृत्वा पुरुषो मुक्तिभागी भवतीति। अनन्तरं कोटितीर्थस्नानपूर्वकं नीलकण्ठरुद्रदर्शनं, ततः जयादित्यनमस्कारः—येन रुद्रलोकप्राप्तिः। जयादित्यः कूपस्नानानन्तरं महाजनैः पूज्यते, तस्य प्रसादात् वंशो न नश्यतीति रक्षणवचनं च। अन्ते फलश्रुतिः—महीनगरकस्य सम्पूर्णमाहात्म्यश्रवणेन सर्वपापविनिर्मुक्तिः।
Verse 1
नारद उवाच । ततो विप्रा नारदश्च समाराध्य महेश्वरम् । महीनगरके पुण्ये स्थापयामास शंकरम्
नारद उवाच। ततः विप्राः नारदश्च समाराध्य महेश्वरम्। महीनगरके पुण्ये स्थापयामास शंकरम्॥
Verse 2
लोकानां च हितार्थाय केदारं लिंगमुत्तमम् । अत्रीशादुत्तरे भागे महापातकनाशनम्
लोकानां हितार्थाय केदारं लिङ्गमुत्तमम्। अत्रीशादुत्तरे भागे स्थितं महापातकनाशनम्॥
Verse 3
अत्रिकुण्डे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा यथाविधि । अत्रीशं च नमस्कृत्य केदारं यः प्रपश्यति
अत्रिकुण्डे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा यथाविधि। अत्रीशं च नमस्कृत्य केदारं यः प्रपश्यति॥
Verse 4
मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्भवेत् । ततो रुद्रो नीलकंठं नारदाय महात्मने
मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्भवेत्। ततः रुद्रो नीलकण्ठं नारदाय महात्मनेऽब्रवीत्॥
Verse 5
स्वयं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा नीलकंठं प्रपश्यति
स्वयं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे। कोटितीर्थे नरः स्नात्वा नीलकण्ठं प्रपश्यति॥
Verse 6
जयादित्यं नमस्कृत्य रुद्रलोकमवाप्नुयात् । जयादित्यं पूजयंति कूपे स्नात्वा नरोत्तमाः
जयादित्यं नमस्कृत्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्। जयादित्यं पूजयन्ति कूपे स्नात्वा नरोत्तमाः॥
Verse 7
न तेषां वंशनाशोऽस्ति जयादित्यप्रसादतः । इदं ते कथितं पार्थ महीनगरकस्य च
न तेषां वंशनाशोऽस्ति जयादित्यप्रसादतः। इदं ते कथितं पार्थ महीनगरकस्य च॥
Verse 8
आख्यानं सकलं श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
आख्यानं सकलं श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते॥
Verse 57
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखंडे नीलकंठमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे “नीलकण्ठमाहात्म्यवर्णनम्” इति नाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।