Adhyaya 56

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मेशं लिंगमुत्तमम् । यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्

नारद उवाच। अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मेशं लिंगमुत्तमम्। यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्॥

Verse 2

एकदा तु पुरा पार्थ सृष्टि कामेन ब्रह्मणा । तपः सुचरितं घोरं सार्धवर्षसहस्रकम्

एकदा तु पुरा पार्थ सृष्टिकामेन ब्रह्मणा। तपः सुचरितं घोरं सार्धवर्षसहस्रकम्॥

Verse 3

तपसा तेन सन्तुष्टः पार्वतीपतिशंकरः । वरमस्मै ततः प्रादाल्लोककर्त्रे स्ववांछितम्

तस्य तपसा सन्तुष्टः पार्वतीपतिः शंकरः । लोककर्त्रे तस्मै स्ववाञ्छितं वरं ततः प्रददौ ॥

Verse 4

ततो हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः पितामहः । ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं स्वयं लिंगं चकार ह

ततः पितामहः हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः । क्षेत्रस्य माहात्म्यं ज्ञात्वा स्वयं लिङ्गं चकार ह ॥

Verse 5

चखान च सरः पुण्यं नाम्ना ब्रह्मसरः शुभम । महीनगरकात्पूर्वे महापातकनाशनम्

पुण्यं सरः शुभं चखान नाम्ना ब्रह्मसरः । महीनगरकात् पूर्वे महापातकनाशनम् ॥

Verse 6

अस्य तीरे महालिंगं स्थापयामास वै विभुः । तत्र देवः स्वयं साक्षाद्विद्यते किल शंकरः

अस्य तीरे महालिङ्गं विभुः स्थापयामास वै । तत्र देवः स्वयं साक्षात् शंकरः विद्यते किल ॥

Verse 7

पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशंनाम फाल्गुन । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पिण्डदानं समाचरेत्

पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशं नाम फाल्गुन । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पिण्डदानं समाचरेत् ॥

Verse 8

दानं चैव यथाशक्त्या कार्तिक्यां च विशेषतः । देवं प्रपूजयेद्भक्त्या ब्रह्मेशं हृष्टमानसः

दानं चैव यथाशक्त्या कार्तिक्यां च विशेषतः । हृष्टमानसः भक्त्या ब्रह्मेशं देवं प्रपूजयेत् ॥

Verse 9

पितरस्तस्य तुष्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । पुष्करेषु च यत्पुण्यं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे

पितरस्तस्य तुष्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् । पुष्करेषु च यत्पुण्यं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे ॥

Verse 10

गंगादिपुण्यतीर्थेषु यत्फलं प्राप्यते नरैः । तत्फलं समवाप्नोति तीर्थस्यास्यावगाहनात्

गंगादिपुण्यतीर्थेषु यत्फलं प्राप्यते नरैः । तत्फलं समवाप्नोति तीर्थस्यास्यावगाहनात् ॥

Verse 11

मोक्षलिंगस्य माहात्म्यं शृणु पार्थ महाद्भुतम् । मया स्थानहितार्थं च समाराध्य महेश्वरम्

मोक्षलिङ्गस्य माहात्म्यं शृणु पार्थ महाद्भुतम् । स्थानहितार्थं च मया समाराध्य महेश्वरम् ॥

Verse 12

स्थापितं प्रवरं लिंगं नाम्ना मोक्षेश्वरं हरम् । दर्भाग्रेण ततः पार्थ कूपं खनितवानहम्

स्थापितं प्रवरं लिङ्गं नाम्ना मोक्षेश्वरं हरम् । दर्भाग्रेण ततः पार्थ कूपं खनितवानहम् ॥

Verse 13

प्रसाद्य लोककर्तारं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । कमण्डलोर्ब्रह्मणश्च समानीता सरस्वती

लोककर्तारं परमेष्ठिनं ब्रह्माणं प्रसाद्य, ब्रह्मणः कमण्डलुतः सरस्वती समानीता।

Verse 14

कूपेऽस्मिन्मोक्षनाथस्य लोकानां प्रेतमुक्तये । कार्तिकस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे चतुर्दशी

अस्मिन् मोक्षनाथकूपे लोकानां प्रेतमुक्तये, कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षे चतुर्दशी विशेषतः प्रशस्यते।

Verse 15

कूपे स्नात्वा नरस्तस्यां तिलपिण्डं समाचरेत् । प्रेतानुद्दिश्य नियतं मोक्षतीर्थफलं भवेत्

तस्यां कूपे स्नात्वा नरः विधिवत् तिलपिण्डं समाचरेत्; प्रेतानुद्दिश्य नियतं मोक्षतीर्थफलं भवेत्।

Verse 16

कुले न जायते तस्य प्रेतः पार्थ न संशयः । प्रेता मोक्षं प्रगच्छन्ति तीर्थस्यास्य प्रभावतः

पार्थ, तस्य कुले प्रेतो न जायते न संशयः; अस्य तीर्थस्य प्रभावतः प्रेताः मोक्षं प्रगच्छन्ति।

Verse 17

जयादित्यकूपवरे नरः स्नात्वा प्रयत्नतः । गर्भेश्वरं नमस्कृत्य न स गर्भेषु मज्जति

जयादित्यकूपवरे नरः प्रयत्नतः स्नात्वा, गर्भेश्वरं नमस्कृत्य, स पुनर्गर्भेषु न मज्जति।

Verse 18

इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात् । माहात्म्यमेतत्सकलं शृणोति यः स्याद्विशुद्धः किमु वच्मि भूयः

इदं मया पार्थ तव निवेदितं गुप्तक्षेत्रस्य समासयोगेन। एतत्सकलं माहात्म्यं यः शृणोति स विशुद्धो भवति—भूयः किं वच्मि॥

Verse 56

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखंडे कौमारिकाखंडे ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे ‘ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वरगर्भेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः॥