Adhyaya 34

Verse 1

नारद उवाच । ततस्तृतीयलिंगस्य चिकीर्षु स्थापनं गुहम् । ब्रह्मा प्राहास्य प्रीत्यर्थं स्वयमन्यं प्रकुर्महे

नारद उवाच—ततः गुहः तृतीयलिङ्गस्य स्थापनं कर्तुमिच्छन्। तस्य प्रीत्यर्थं ब्रह्मा प्राह—वयमेव स्वयमन्यल्लिङ्गं स्थापयामः॥

Verse 2

यद्यप्येतच्छुभं लिंगं सर्वदोषविवर्जितम् । तथाप्यन्यत्करिष्येऽहं सर्वश्रेष्ठतमं हि यत्

यद्यपि एतच्छुभं लिङ्गं सर्वदोषविवर्जितम्। तथापि अहमन्यत् करिष्ये—यत् सर्वेषां श्रेष्ठतमं भवेत्॥

Verse 3

ततो ब्रह्मा सर्वदोषविमुक्तं निर्ममे स्वयम् । दृष्टिकांतं मनःकांतं फलकांतं सुलिंगकम्

ततः ब्रह्मा स्वयमेव सर्वदोषविमुक्तं सुलिङ्गकं निर्ममे। यत् दृष्टिकान्तं मनःकान्तं फलकान्तं च शोभनम्॥

Verse 4

तत्र स्कंदस्य प्रीत्यर्थं सर्वदेवैर्निनिर्मितम् । सरः सुरम्यं तीर्थानि तत्र ते निदधुस्तथा

तत्र स्कन्दस्य प्रीत्यर्थं सर्वदेवैः सुरम्यं सरो निनिर्मितम्। तस्मिन्नेव स्थले ते तीर्थानि च तथा न्यधुः॥

Verse 5

गंगादिकानि तीर्थानि यानि प्रोचुर्दिवौकसः । इदं यावत्सरस्तावत्सर्वैरत्र समुष्यताम्

गङ्गादीनि यानि तीर्थानि देवैः प्रकीर्तितानि, तानि सर्वाणि यावत् सरः स्थास्यति तावत् अत्रैव समवेतानि तिष्ठन्तु।

Verse 6

एवमस्त्विति तान्यूचुः प्रीत्यर्थं शरजन्मनः । ततो ब्रह्मा स्वयं तत्र रौद्रैर्मंत्रैर्हुताशनम् । गाधिपुत्रादिभिर्विप्रैस्तर्पयामास संयुतः

‘एवमस्तु’ इति ते ऊचुः शरजन्मनः स्कन्दस्य प्रीत्यर्थम्। ततः ब्रह्मा स्वयं तत्र रौद्रैर्मन्त्रैर्हुताशनं, गाधिपुत्रादिभिर्विप्रैः सह, तर्पयामास।

Verse 7

ततो वैशाखमासस्य चतुर्द्दश्यां शुभे दिने । प्रतिष्ठां चक्रिरे लिंगे चिरं विप्रमुका द्विजाः

ततः वैशाखमासस्य शुभे दिने चतुर्दश्यां, विप्रमुखा द्विजाः लिङ्गे चिरं प्रतिष्ठां चक्रिरे।

Verse 8

जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततः स्कंदः प्रीतियुक्तः स्नात्वा सरसि शोभने

जगुः गन्धर्वपतयः, ननृतुश्च अप्सरोगणाः। ततः स्कन्दः प्रीतियुक्तः शोभने सरसि स्नात्वा।

Verse 9

सर्वतीर्थोदकैः स्नाप्य तल्लिंगं भक्तिसंयुतः । विविधैः पूजयामास पुष्पैर्मंत्रैश्च पंचभिः

सर्वतीर्थोदकैः तल्लिङ्गं स्नाप्य भक्तिसंयुतः। विविधैः पूजयामास पुष्पैः पञ्चभिर्मन्त्रैश्च।

Verse 10

पूजाकाले स्वयं तत्र लिंगमध्येस्थितो हरः । जंगमा जंगमैः सार्धं स्वयं जग्राह पूजनम्

पूजाकाले तत्र लिङ्गमध्यस्थितो हरः स्वयमेव आसीत्। जङ्गमैः सह स्वयमेव स पूजनं जग्राह॥

Verse 11

ततस्तं पूजयन्प्राह स्कंदो भक्तिपरिप्लुतः । केन केनोपहारेण त्वयि दत्तेन किं फलम्

ततः तं पूजयन् स्कन्दो भक्तिपरिप्लुतः प्राह। केन केनोपहारिणा त्वयि दत्तेन किं फलं भवेत्॥

Verse 12

श्रीमहादेव उवाच । मम यः स्थापयेल्लिंगं शुभं सद्म च कारयेत् । मल्लोके वसतेऽसौ च वावच्चंद्रदिवाकरौ

श्रीमहादेव उवाच। मम लिङ्गं यः स्थापयेत् शुभं सद्म च कारयेत्। स मल्लोके वसत्येव यावच्चन्द्रदिवाकरौ॥

Verse 13

मम सद्म सुधाशुभ्रं यावत्संख्यं करोति यः । तावंत्येव च जन्मानि यशसासौ विराजते

मम सद्म सुधाशुभ्रं यावत्संख्यं करोति यः। तावत्येव च जन्मानि यशसा स विराजते॥

Verse 14

ध्वजभूतो ध्वजं दत्त्वा विपापः स्यात्पताकया । विधाय चित्रविन्यास गंधर्वैः सह मोदते

ध्वजं दत्त्वा ध्वजभूतो भवति, पताकां दत्त्वा विपापः स्यात्। चित्रविन्यासं विधाय गन्धर्वैः सह मोदते॥

Verse 15

रजःसंशोधनं कृत्वा नरो रोगैः प्रमुच्यते । प्राप्नोति देहं हार्दं च सुरसद्मानुलेपनात्

रजःमलसंशोधनं कृत्वा नरो रोगैः प्रमुच्यते। सुरसद्मानुलेपनात् स हार्दं प्रियं देहं च प्राप्नोति॥

Verse 16

पुष्पक्षीरादि भिर्दत्तैस्तिलाभोऽक्षतदर्भकैः । शंभोः शिरसि दत्त्वार्घ्य दिवि वर्षायुतं वसेत्

पुष्पक्षीरादिभिर्दत्तैस्तिलाक्षतदर्भकैः। शंभोः शिरसि दत्त्वार्घ्यं दिवि वर्षायुतं वसेत्॥

Verse 17

घृतेन हतपापः स्यान्मधुना सुभगो भवेत् । विरोगो दधिदुग्धाभ्यां लिंगं संस्नाप्य जायते

घृतेन लिङ्गं संस्नाप्य हतपापः स्याद् नरः। मधुना सुभगो भवेत्, दधिदुग्धाभ्यां विरोगः जायते॥

Verse 18

पानीयदधिदुग्धाद्यैः क्रमाद्दशगुणं फलम् । मासं संस्नाप्य वै भक्त्या पिष्टाद्यैश्च विरूक्षयेत्

पानीयदधिदुग्धाद्यैः क्रमाद् दशगुणं फलम्। मासं भक्त्या संस्नाप्य, पिष्टाद्यैश्च विरूक्षयेत्॥

Verse 19

कपिलापंचगव्येन सुरसिंधुजलेन वा । मां च संस्नाप्य चाभ्यच्च मल्लोकमधिगच्छति

कपिलापञ्चगव्येन सुरसिन्धुजलेन वा। मां लिङ्गरूपं संस्नाप्य चाभ्यर्च्य मल्लोकमधिगच्छति॥

Verse 20

कुशोदकाद्गंधजलं तस्मात्तीर्थोदकं वरम् । तीर्थेभ्यश्च जलं दर्शे महीसागरसंभवम्

कुशोदकात् परं गन्धजलं, तस्मादपि तीर्थोदकं वरम्। तीर्थोदकेभ्यश्चापि दर्शे प्रादुर्भूतं महीसागरसंभवं जलं श्रेष्ठतमम्॥

Verse 21

कपिलां दत्त्वा यदाप्नोति तत्फलं कलशे पृथक् । मृत्ताम्ररौप्यसौवर्णैः क्रमाच्छतगुणं फलम्

कपिलादानात् यत्फलं प्राप्यते, तत्फलं कलशदानादपि पृथगेव लभ्यते। मृन्मय-ताम्र-रौप्य-सौवर्णकलशैः क्रमात् फलम् शतगुणं भवति॥

Verse 22

श्रीखंडागरुकाश्मीरशशिनः क्रमशोऽधिकाः । मां च तैश्च समालभ्य स्याच्छ्रीमान्सुभगः सुखी

श्रीखण्डम् अगरुः काश्मीरकुङ्कुमं शशिनश्च क्रमशोऽधिकाः। एतैश्च मां समालभ्य नरः श्रीमान् सुभगः सुखी च भवति॥

Verse 23

प्रशस्तो गुग्लुलो धूपस्तस्माच्चंद्रोऽगरुर्वरः । धूपानेतान्नरो दत्त्वा सुखं स्वर्गमवाप्नुयात्

प्रशस्तो गुग्गुलुधूपः, तस्माच्चन्दनधूपोऽगरुश्च वरः। एतान् धूपान् दत्त्वा नरः सुखेन स्वर्गमवाप्नुयात्॥

Verse 24

दीपदः कीर्तिमाप्नोति चक्षुरुत्तममेव च । नैवेद्यस्य प्रदानेन नरो मृष्टाशनो भवेत्

दीपप्रदाता कीर्तिमाप्नोति चक्षुरुत्तममेव च। नैवेद्यप्रदानेन च नरो मृष्टाशनो भवेत्॥

Verse 25

पुष्पेण हेमकर्णस्य प्रबद्धेन द्विसंगुणम् । फलमाप्नोति पुरुषः सत्यसंधश्च जायते

हेमकर्णाय सुबद्धं पुष्पं समर्प्य पुरुषो द्विगुणं फलं प्राप्नोति, सत्यसंधश्च भवति।

Verse 26

अखंडैर्बिल्वपत्रैश्च पुष्पैर्वा विविधैरपि । लिंगं प्रपूरणं कृत्वा लक्ष्मेकं वसेद्दिवि

अखण्डैर्बिल्वपत्रैर्वा नानापुष्पैर्वापि लिङ्गं सम्पूर्णं प्रपूर्य, स लक्ष्म्यैकसमृद्धो दिवि वसति।

Verse 27

यस्तु पुष्पगृहं कुर्यान्नरः शुद्धाशयो भवेत् । पुष्पकेण विमानेन दिवि संक्रीडते चिरम्

यः पुष्पगृहं करोति नरः स शुद्धाशयो भवति; दिवि च पुष्पकेन विमानेन चिरं क्रीडति।

Verse 28

भूषणांबरदानेन नरो भवति भोगभाक् । सच्चामरप्रदानेन जायते पार्थिवो नरः

भूषणाम्बरदानात् नरो भोगभाग् भवति; सच्चामरप्रदानेन च पार्थिवो नरो जायते।

Verse 29

रम्यं वितानं यो दद्याच्छत्रुभिर्नाभूयते । गीतं वाद्यं प्रनृत्यं च कृत्वा शुद्धो व्रजेत्स माम्

यो रम्यं वितानं ददाति स शत्रुभिर्नाभिभूयते; गीतवाद्यनृत्यं च कृत्वा शुद्धो मां व्रजति।

Verse 30

शंखघंटाप्रदानेन विद्वान्भवति शब्दवान् । विधाय रथयात्रां च चिरं शोकैः प्रमुच्यते

शंखघण्टाप्रदानेन विद्वान् शब्दवान् भवति। रथयात्रां विधाय च चिरं शोकैः प्रमुच्यते॥

Verse 31

नमस्कारं प्रणामं च कृत्वा जायेन्महाकुले । वाचयंश्चाग्रतः शास्त्रं मम ज्ञानी प्रजायते

नमस्कारं प्रणामं च कृत्वा महाकुले जायते। ममाग्रतः शास्त्रं वाचयन् मम ज्ञानी प्रजायते॥

Verse 32

विमुच्यते मनोमोहैर्भक्त्या स्तुत्वा च मां नरः । गोदानफलमाप्नोति निर्माल्यस्फेटनान्मम

भक्त्या मां स्तुत्वा नरः मनोमोहैर्विमुच्यते। मम निर्माल्यस्फेटनात् गोदानफलमाप्नोति॥

Verse 33

आरार्तिकं भ्रामयित्वा अर्तिहीनः प्रजायते । कृत्वा शीतलिकां तापैर्मुच्यते दोष संभवैः

आरार्तिकं भ्रामयित्वा अर्तिहीनः प्रजायते। शीतलिकां कृत्वा तापैर्दोषसम्भवैर्मुच्यते॥

Verse 34

नत्वा दत्त्वाथ शक्त्या च दानं लिंगस्य संनिधौ । फलं शतगुणं प्राप्य इह चामुत्र मोदते

नत्वा दत्त्वा च शक्त्या दानं लिङ्गस्य संनिधौ। शतगुणं फलमाप्नोति इह चामुत्र मोदते॥

Verse 35

प्रणामात्पंचदश च स्नानाद्विंशतिं पूजया । शतं यथाप्रोक्तविधेरपराधानहं क्षमे

प्रणामेन पञ्चदशापराधान्, स्नानेन विंशतिम्, पूजया शतम्—यथोक्तविधिना कृतकर्मणां सर्वापराधानहं क्षमामि।

Verse 36

एतत्सर्वं यथोद्दिष्टं कुमारात्र भविष्यति । ये मां प्रपूजयिष्यंति कुमारेश्वर संस्थितम्

एतत्सर्वं यथोद्दिष्टं कुमारात्र भविष्यति; ये मां कुमारेश्वरसंस्थितं प्रपूजयिष्यन्ति तेषां कृते।

Verse 37

वाराणस्यां यथा वत्स विश्वनाथोऽस्मि संस्थितः

वाराणस्यां यथा वत्स विश्वनाथोऽहं संस्थितः।

Verse 38

गुप्तक्षेत्रे तथा स्थास्ये कुमारेश्वरमध्यतः

गुप्तक्षेत्रे तथा स्थास्ये कुमारेश्वरमध्यतः।

Verse 39

श्रुत्वेति वचनं रुद्राद्देवानां श्रृण्वतां गुहः । विस्मितः प्रणिपत्यैनं तुष्टाव गिरिजापतिम्

रुद्रवचनं श्रुत्वा देवानां श्रृण्वतां गुहः विस्मितः; प्रणिपत्यैनं गिरिजापतिं तुष्टाव।

Verse 40

नमः शिवायास्तु निरामयाय नमः शिवायास्तु मनोमयाय । नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय

नमः शिवायास्तु निरामयाय नमः शिवायास्तु मनोमयाय । नमः शिवायास्तु सुरार्चिताय तुभ्यं सदा भक्तकृपापराय ॥

Verse 41

नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमोस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय । नमोऽस्तु ते गूढमहाव्रताय नमोऽस्तु मायगहनाश्रयाय

नमो भवायास्तु भवोद्भवाय नमोस्तु ते ध्वस्तमनोभवाय । नमोऽस्तु ते गूढमहाव्रताय नमोऽस्तु मायगहनाश्रयाय ॥

Verse 42

नमोस्तु शर्वाय नमः शिवाय नमोस्तु सिद्धाय पुरातनाय । नमोस्तु कालाय नमः कलाय नमोऽस्तु ते कालकलातिगाय

नमोस्तु शर्वाय नमः शिवाय नमोस्तु सिद्धाय पुरातनाय । नमोस्तु कालाय नमः कलाय नमोऽस्तु ते कालकलातिगाय ॥

Verse 43

नमो निसर्गात्मकभूतिकाय नमोऽस्त्वमेयोक्षमहर्द्धिकाय । नमः शरण्याय नमोऽगुणाय नमोऽस्तु ते भीमगुणानुगाय

नमो निसर्गात्मकभूतिकाय नमोऽस्त्वमेयोक्षमहर्द्धिकाय । नमः शरण्याय नमोऽगुणाय नमोऽस्तु ते भीमगुणानुगाय ॥

Verse 44

नमोऽस्तु नानाभुवनाधिकर्त्रे नमोऽस्तु भक्ताभिमतप्रदात्रे । नमोऽस्तु कर्मप्रसावाय धात्रे नमः सदा ते भगवन्सुकर्त्रे

नमोऽस्तु नानाभुवनाधिकर्त्रे नमोऽस्तु भक्ताभिमतप्रदात्रे । नमोऽस्तु कर्मप्रसावाय धात्रे नमः सदा ते भगवन्सुकर्त्रे ॥

Verse 45

अनंतरूपाय सदैव तुभ्यमसह्यकोपाय सदैव तुभ्यम् । अमेयमानाय नमोस्तु तुभ्यं वृषेंद्रयानाय नमोऽस्तु तुभ्यम्

अनन्तरूपाय सदैव तुभ्यं नमो नमः; असह्यकोपाय सदैव तुभ्यं नमो नमः। अमेयमहिम्ने तुभ्यं नमोऽस्तु; वृषेन्द्रयानाय तुभ्यं नमोऽस्तु॥

Verse 46

नमः प्रसिद्धाय महौषधाय नमोऽस्तु ते व्याधिगणापहाय । चराचरायाथ विचारदाय कुमारनाथाय नमः शिवाय

नमः प्रसिद्धाय महौषधाय नमोऽस्तु ते व्याधिगणापहाय। चराचराधीशाय विचारदाय कुमारनाथाय नमः शिवाय॥

Verse 47

ममेश भूतेश महेश्वरोसि कामेश वागीश बलेश धीश । क्रोधेश मोहेश परापरेश नमोस्तु मोक्षेश गुहशयेश

ममेश भूतेश महेश्वरोऽसि कामेश वागीश बलेश धीश। क्रोधेश मोहेश परापरेश नमोऽस्तु मोक्षेश गुहाशयेश॥

Verse 48

इति संस्तूय वरदं शूलपाणिमुमापतिम् । प्रणिपत्य उमापुत्रो नमोनम उवाच ह

इति संस्तूय वरदं शूलपाणिमुमापतिम्। प्रणिपत्य उमापुत्रो नमो नम इत्युवाच ह॥

Verse 49

एवं भक्तिपराक्रांतमात्मयोग्यं स्तवं शिवः । अभिनन्द्य चिरं कालमिदं वचनमब्रवीत्

एवं भक्तिपराक्रान्तमात्मयोग्यं स्तवं शिवः। अभिनन्द्य चिरं कालमिदं वचनमब्रवीत्॥

Verse 50

त्वया दुःखं न संचिंत्यं मम भक्तवधात्मकम् । कर्मणानेन श्लाघ्योऽसि मुनीनामपि पुत्रक

त्वया मम भक्तवधात्मकं कर्म कृत्वा दुःखं न संचिन्त्यम्। अनेन कर्मणा त्वं श्लाघ्योऽसि, मुनीनामपि मध्ये, पुत्रक॥

Verse 51

ये च सायं तथा प्रातस्त्वत्कृतेन स्तवेन माम् । स्तोष्यंति परया भक्त्या श्रुणु तेषां च यत्फलम्

ये च सायं तथा प्रातः त्वत्कृतेन स्तवेन मां परया भक्त्या स्तोष्यन्ति, तेषां यत्फलं तच्छृणु॥

Verse 52

न व्याधिर्न च दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् । भुक्त्वा भोगान्दुर्लभांश्च मम यास्यंति सद्म ते

तेषां न व्याधिर्न दारिद्र्यं न चेष्टवियोजनम्। दुर्लभान् भोगान् भुक्त्वा ते मम सद्म यास्यन्ति॥

Verse 53

तथान्यानपि दास्यामि वरान्परमदुर्लभान् । भक्त्या तवातितुष्टोऽहं प्रीत्यर्थं तव पुत्रक

तथान्यानपि वरान् दास्यामि परमदुर्लभान्। तव भक्त्या अतितुष्टोऽहं, प्रीत्यर्थं तव पुत्रक॥

Verse 54

महीसा गरकूले तु ये मां स्तोष्यंति पूजया । तेषां दतक्षयं सर्वं वैशाख्यां दानपूजनम्

महीसातटे गरकूले ये मां पूजयाऽर्चया स्तोष्यन्ति। तेषां वैशाख्यां कृतं दानपूजनं सर्वं दतक्षयं भवति॥

Verse 55

सरस्यत्र च ये स्नानं प्रकरिष्यंति मानवाः । सर्वतीर्थफला वाप्तिर्वैशाख्यां प्रभविष्यति

ये मानवाः अत्र सरसि स्नानं करिष्यन्ति, ते वै वैशाखमासे सर्वतीर्थस्नानफलम् अवाप्स्यन्ति।

Verse 56

कुमारेशं तु मां भक्त्या महीसागरसंगमे । स्नात्वा संपूजयेन्नित्यं तस्य जातिस्मृतिर्भवेत्

यो भक्त्या महीसागर-सङ्गमे स्नात्वा मां कुमारेशं नित्यं सम्पूजयेत्, तस्य जातिस्मृतिः भवेत्।

Verse 57

जातिस्मृतिरियं पुत्र यस्यां जातौ प्रजायते । स्मरतेऽस्याः प्रकर्तव्यं श्रेयोरूपं सुदुर्लभम्

एषा जातिस्मृतिः पुत्र, यस्यां जातौ प्रजायते; तया स्मृत्या श्रेयोरूपं सुदुर्लभं कर्तव्यं प्रवर्तेत।

Verse 58

यस्मिन्काले ह्यनावृष्टिर्जायते कृत्तिकासुत । स्नापयेद्विधिवन्मां च कलशैर्विविधैः शुभैः

कृत्तिकासुत! यदा अनावृष्टिः जायते, तदा विधिवन्मां विविधैः शुभैः कलशैः स्नापयेत्।

Verse 59

एकरात्रं त्रिरात्रं वा पञ्चरात्रं च सप्त वा । स्नापयेद्गंधतोयेन कुंकुमेन विलेपयेत्

एकरात्रं त्रिरात्रं वा पञ्चरात्रं अथवा सप्त; गन्धतोयेन स्नापयेत्, कुंकुमेन च विलेपयेत्।

Verse 60

करवीरै रक्तपुष्पैर्जपापुष्पैस्तथैव च । अर्चयेत्पुष्पमालाभिः परिधायारुणवाससी

करवीररक्तपुष्पैर्जपापुष्पैश्च सम्यक् पूजयेत्। पुष्पमालाभिः समलङ्कृत्य अरुणवस्त्रधरोऽर्चयेत्॥

Verse 61

भोजयेद्ब्रह्णांश्चैव तापसाञ्छंसिवव्रतान् । लक्षहोमं प्रकुर्वीत शिवहोमं ग्रहादिकम्

ब्रह्मणान् तापसान् चैव व्रतनिष्ठान् सुभोजयेत्। लक्षहोमं प्रकुर्वीत शिवहोमं ग्रहादिकम्॥

Verse 62

भूमिदानं ततः कुर्यात्तत्तो दद्याद्गवाह्निकम् । आघोषयेच्छिवां शांतिं रुद्रजाप्यं हि कारयेत्

भूमिदानं ततः कुर्यात् ततो दद्याद् गवां दानम्। आघोषयेत् शिवां शान्तिं रुद्रजाप्यं च कारयेत्॥

Verse 63

अनेनैव विधानेन कृतेन तु द्विजोत्तमैः । आगर्भितास्तदा मेघा वर्षते नात्र संशयः

अनेनैव विधानेन द्विजोत्तमैः समाचरिते। तदा मेघा गर्भिताः स्युः वर्षते नात्र संशयः॥

Verse 64

विविधैः पूर्यते धान्यः शाद्वलैश्च वसुन्धरा । आरोग्यं हि भवेच्चैव जने गोपकुले तथा

विविधैः पूर्यते धान्यैः शाद्वलैश्च वसुन्धरा। आरोग्यं जायते लोके गोपकुले तथैव च॥

Verse 65

धर्मयुक्तो भवेद्राजा परचक्रैर्न पीड्यते । गृतेन स्नापयेन्मां च अर्कक्रांतौ नरोऽत्र यः

धर्मयुक्तो राजा भवति, परचक्रैर्न पीड्यते। यश्चात्र अर्कसंक्रान्तौ घृतेन मां स्नापयति, स तद्-फलमवाप्नोति॥

Verse 66

कन्यादान फलं तस्य नात्र कार्या विचारणा । क्षीरेण स्नापयेद्देवं तथा पंचामृतेन यः

तस्य कन्यादानफलं भवति, नात्र विचारणा। यः क्षीरेण देवं स्नापयति, तथा पञ्चामृतेन च॥

Verse 67

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं तस्योपजायते । कुमारेश्वरतीर्थेयः प्राणत्यागं करोति हि

अग्निष्टोमयज्ञस्य फलं तस्योपजायते। यः कुमारेश्वरतीर्थे हि प्राणत्यागं करोति॥

Verse 68

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवम् । अयने विषुवे चैव ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

रुद्रलोके स वसति यावदाभूतसंप्लवम्। अयने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः॥

Verse 69

पौर्णमास्याममावास्यां संक्रांतौ वैधृते तथा । कुमारेशं नरः स्नात्वा महीसागरसंगमे

पौर्णमास्याममावास्यां संक्रान्तौ वैधृते तथा। कुमारेशं नरः स्नात्वा महीसागरसंगमे पुण्यं समश्नुते॥

Verse 70

भक्त्या योभ्यर्चयेन्मां च तस्य पुण्यफलं श्रृणु । यन्महीतलतीर्थेषु स्नाने स्यात्तु महत्फलम्

भक्त्या यो मां समर्चयति तस्य पुण्यफलं शृणु; यत् महीतलस्थितेषु तीर्थेषु स्नाने महत्फलं भवति, तदेवात्र लभ्यते।

Verse 71

यच्चर्चितेषु लिंगेषु सर्वेषु स्यात्फलं च तत् । आरोग्यं पुत्रलाभं च धनलाभं सुखंसुतम्

यच्च सर्वेषु पूजितेषु लिङ्गेषु फलम्, तदेवात्र सिध्यति—आरोग्यं, पुत्रलाभश्च, धनलाभश्च, सुखं च, हे सुत।

Verse 72

निश्चितं लभते मर्त्यः कुमारेश्वरसेवया । ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा यस्तिष्ठेदत्र तापसः

निश्चितं लभते मर्त्यः कुमारेश्वरसेवया; ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा योऽत्र तापसः तिष्ठति, स नूनं तत्फलं प्राप्नोति।

Verse 73

परं पाशुपतं योगं प्राप्य याति लयं मयि । पापात्मनां च मर्त्यानां सद्योऽस्मि फलदर्शकः

परं पाशुपतं योगं प्राप्य मयि लयं याति; पापात्मनां मर्त्यानां च अहं सद्यः फलदर्शकः।

Verse 74

दिव्येनाष्टविधेनात्र कोशः साधारणोऽत्र च । अघोराद्यैः पंचमंत्रैः स्नाप्य लिंगं महोज्जवलम्

अत्र दिव्येन अष्टविधेन द्रव्यसमूहेन साधारणतः कोशः सज्जीकृतः; अघोराद्यैः पञ्चमन्त्रैः स्नाप्य महोज्ज्वलं लिङ्गं विधिः सम्पद्यते।

Verse 75

अघोरेणैव तत्तोयं दद्याद्दिव्यस्य कारणे । पिबेदेतदुदीर्या प्रसृतित्रयमेव च

अघोरमन्त्रेणैव तत्तोयं दिव्यकर्मणः कारणाय दद्यात्। मन्त्रं समुच्चार्य तदेव च पिबेत्—प्रसृतित्रयमात्रम्॥

Verse 76

यदि धर्मस्तथा सत्यमीश्वरोऽत्र जगत्त्रये । कोशपानात्फलं सद्यो द्रक्ष्याम्यस्मि शुभा शुभम्

यदि धर्मः तथा सत्यं जगत्त्रयेऽत्रेश्वरोऽस्ति। तर्हि कोशजलं पीत्वा सद्यः पश्यामि शुभाशुभफलम्॥

Verse 77

यास्ये चेति कुलं हन्याद्गमने च कुटुम्बकम् । दर्शने च शुभं पाने हन्याद्देहं च मिथ्यया

‘यास्ये’ इति मिथ्यावादेन कुलं हन्याद्, गमने कुटुम्बकं च। ‘दृष्टम्’ इति शुभं नश्येत्; पाने मिथ्यया देहमपि विनाशयेत्॥

Verse 78

त्रिभिर्दिनैस्त्रिभिः पक्षैस्त्रिभिर्मासैस्त्रिभिः समैः । अत्युग्रपुण्यपापानां मानेन फलमश्नुते

त्रिभिर्दिनैस्त्रिभिः पक्षैस्त्रिभिर्मासैस्त्रिभिः समैः। अत्युग्रपुण्यपापमानानुसारात् फलं भुङ्क्ते नरः॥

Verse 79

एते वरामया लिंगे दत्तात्रं स्थापिते त्वया । तव प्रीत्यभिवृद्ध्यर्थं ब्रूहि भूयोऽप्युमात्मज

एते वराः मया दत्ताः, यत्र त्वया लिङ्गं स्थापितम्। तव प्रीत्यभिवृद्ध्यर्थं भूयोऽपि ब्रूहि, उमात्मज॥

Verse 80

स्कन्द उवाच । कृतकृत्यो वरैर्दत्तैस्त्वया चैतैर्महेश्वर । नमोनमो नमस्तेस्तु नात्र त्याज्यं त्वया विभो

स्कन्द उवाच—त्वया महेश्वर दत्तैरेतैर्वरैः कृतकृत्योऽस्मि। नमो नमो नमस्तेऽस्तु; नात्र त्वया विभो त्याज्यम्॥

Verse 81

एवं प्रणम्य देवं स मातरं प्रणतोऽब्रवीत् । त्वयापि मातर्नैवात्र त्याज्यं मम प्रियेप्सया

एवं देवं प्रणम्य स मातरं प्रणतः प्राह—मातः, त्वयापि मम प्रियेप्सया नात्र त्याज्यम्॥

Verse 82

त्वामप्यत्र स्थापयिष्ये वरदा भव पर्वति

त्वामप्यत्र स्थापयिष्ये; वरदा भव, पर्वति॥

Verse 83

श्रीदेव्युवाच । यत्र शर्वः स्वभावेन तत्र तिष्ठाम्यहं सुत

श्रीदेव्युवाच—यत्र शर्वः स्वभावेन तत्र तिष्ठाम्यहं सुत॥

Verse 84

तव भक्त्या विशेषेण स्थास्ये स्त्रीणां वरप्रदा । युद्धेषु तवकर्माणि रुद्रभक्तेषु ते कृपाम्

तव भक्त्या विशेषेण स्थास्ये स्त्रीणां वरप्रदा। युद्धेषु तव कर्माणि समर्थयिष्यामि; रुद्रभक्तेषु ते कृपा मया निहिता भविष्यति॥

Verse 85

पश्यंति पुत्रिणां मुख्या प्रीणिता च भृशं त्वया । गर्भक्लेशः स्त्रियो मन्ये साफल्यं भजते तदा

त्वया भृशं प्रीणिताः पुत्रिणां मुख्या मातरः स्वसुतानां मुखानि पश्यन्ति; तदा गर्भक्लेशः स्त्रीणां फलप्राप्त्या साफल्यं भजते इति मन्ये।

Verse 86

सुतो यदा रुद्रभक्तः सानंदं सद्भिरीर्यते । भव तस्मात्प्रियार्थाय तिष्ठाम्यत्र षडानन

यदा सुतो रुद्रभक्तः स्यात्, सद्भिः सानन्दं कीर्त्यते; तस्मात् प्रियार्थसिद्ध्यर्थं तिष्ठाम्यत्र, हे षडानन।

Verse 87

स्त्रीभिराराधिता दास्ये सौभाग्यं सुपतिं सुतान् । चैत्रे चापि तृतीयायां स्नात्वा शीतेन वारिणा

स्त्रीभिराराधिता अहं दास्ये सौभाग्यं सुपतिं सुतान्; चैत्रमासे तृतीयायां शीतेन वारिणा स्नात्वा…

Verse 88

अर्चयिष्यंति मां याश्च पुष्पैर्धूपैर्विलेपनैः । दास्यामि चाष्टसौभाग्यं या नारी भक्तितत्परा

याः स्त्रियो मां पुष्पैर्धूपैर्विलेपनैश्च अर्चयिष्यन्ति, या नारी भक्तितत्परा; तस्यै अहं अष्टसौभाग्यं दास्यामि।

Verse 89

पितरौ श्वशुरौ पुत्रान्पतिं सौभाग्यसंपदः । कुंकुमं पुष्पश्रीखंडं तांबूलांजनमिक्षवः

पितरौ श्वशुरौ पुत्रान् पतिं च सौभाग्यसंपदः; कुंकुमं पुष्पश्रीखण्डं ताम्बूलाञ्जनमिक्षवश्च (लभते)।

Verse 90

सप्तमं लवणं प्रोक्तमष्टमं च सुजीरकम् । तोलयेत्तुलया वापि सांघ्रिश्च तुलिता भवेत्

सप्तमं लवणं प्रोक्तम्, अष्टमं सुजीरकम्। तुलया तोलयेत् सम्यक्, युगलं तुलितं भवेत्॥

Verse 91

सुवर्मेनाथ सौगन्ध्यद्रव्यैः शुभफलैरपि । भुंक्ते वा लवणं पश्चान्नासौ वै विधवा भवेत्

सुवर्णेनाथ सौगन्ध्यद्रव्यैः शुभफलैरपि। पश्चाल्लवणभोजनात् सा न वै विधवा भवेत्॥

Verse 92

माघे वा कार्तिके वापि चैत्रे स्नात्वार्चयेत् माम् । दौर्भाग्यदुःखदारिद्र्यैर्न सा संयोगमाप्नुयात्

माघे वा कार्तिके वापि चैत्रे स्नात्वार्चयेत् माम्। दौर्भाग्यदुःखदारिद्र्यैः सा न संयोगमाप्नुयात्॥

Verse 93

श्रुत्वेति गिरिजावाचं सानंदः पार्वतीसुतः । स्थापयित्वा गिरिसुतां कपर्दिनमथाब्रवीत्

श्रुत्वा गिरिजया प्रोक्तं वचनं सानन्दः सुतः। गिरिसुतां प्रतिष्ठाप्य कपर्दिनमथाब्रवीत्॥

Verse 94

पुष्पैर्धूपैर्मोदकैश्च पूर्वमभ्यर्च्य त्वां प्रभो । पुजयंति कुमारेशं तेषां विघ्नहरो भव

पुष्पैर्धूपैर्मोदकैश्च पूर्वमभ्यर्च्य त्वां प्रभो। ततः कुमारेशं पूजयन्ति; तेषां विघ्नहरो भव॥

Verse 95

कपर्द्युवाच । भ्रातस्त्वया स्थापितेऽस्मिंल्लिंगे भक्ताश्च ये नराः । न तेषां मम विघ्नानि मम वागनुगामिनी

कपर्द्युवाच—भ्रातः, त्वया स्थापितेऽस्मिन् लिङ्गे ये नराः भक्त्या समर्चयन्ति, तेषां मम विघ्ना न भविष्यन्ति; मम वाक् तेषामनुगामिनी ध्रुवा।

Verse 96

एवमुक्ते विघ्नराज्ञा प्रतीतेऽस्थापयच्च तम् । तस्मादसौ सदाभ्यर्च्यश्चतुर्थ्यां च विशेषतः

एवमुक्ते विघ्नराज्ञा प्रसन्नचित्तेन प्रतीते, स तं देवतां स्थापयामास। तस्मादसौ नित्यं समभ्यर्च्यः, चतुर्थ्यां तु विशेषतः।

Verse 97

एवं स्थाप्य कुमारेशं लब्ध्वा चैतान्वराञ्छिवात् । मनसा कृतकृत्यं चात्मानं मेने षडाननः

एवं कुमारेशं स्थापयित्वा, शिवात् एतान् वरान् लब्ध्वा, षडाननः मनसा कृतकृत्यं स्वात्मानं मेने।

Verse 98

तस्थावंशेन तत्रैव कुमारेश्वरसंनिधौ । अत्र स्थितं कुमारं ये पश्यन्ति स्वामियात्रिमः

स तत्रैव कुमारेश्वरसन्निधौ अंशेन तस्थौ। अत्र स्थितं कुमारं ये स्वामियात्रिणः पश्यन्ति—

Verse 99

सफला स्वामियात्रा च तेषां भवति भारत । कार्तिक्यां च विशेषेण कार्तिकेयं समर्चयेत्

तेषां स्वामियात्रा सफला भवति, हे भारत। कार्तिक्यां तु विशेषेण कार्तिकेयं भक्त्या समर्चयेत्।

Verse 100

यत्फलं स्वामियात्रायां तत्फलं समावाप्नुयात् । एवंविधमिदं पार्थ महीसागरसंगमम्

यत्फलं स्वामियात्रायां लभ्यते तत्फलं सम्यक् समवाप्नुयात्। एवंविधोऽयं पार्थ महीसागरसंगमः॥

Verse 101

निमित्तीकृत्य चात्मानं साध्वर्थे लिंगमर्चितम् । रोगाभिभूतो रोगैर्वा नाम्नामष्टोत्तरं शतम्

आत्मानं निमित्तीकृत्य साध्वर्थे लिङ्गमर्चयेत्। रोगाभिभूतो रोगैर्वा नाम्नामष्टोत्तरं शतम्॥

Verse 102

जप्त्वा शुचिर्ब्रह्मचारी मासं मुच्येत पातकात् । एतदाराध्य संजाता रजिरामादयः पुरा

जप्त्वा शुचिर्ब्रह्मचारी मासेन मुच्यते पातकात्। एतदाराध्य संजाता रजिरामादयः पुरा॥

Verse 103

शतसंख्याबलं राज्यं रुद्रलोक च भेजिरे । जामदग्न्यस्त्विदं लिंगमाराध्य च समायुतम्

शतसंख्याबलं राज्यं रुद्रलोकं च भेजिरे। जामदग्न्यस्त्विदं लिङ्गमाराध्य समायुतः॥

Verse 104

लेभे कुठारमुज्जह्ने येनार्जुनभुजान्युधि । अग्रतो देवदेवस्य ज्ञात्वा तीर्थे महागुणान्

लेभे कुठारं यं प्राप्य युद्धेऽर्जुनभुजान् अछिनत्। अग्रतो देवदेवस्य तीर्थे महागुणान् विदन्॥

Verse 105

रामेश्वरमिति ख्यातं स्थापितं लिंगमुत्तमम् । तच्च योऽभ्यर्चयेद्भक्त्या रुद्रलोकं स गच्छति

रामेश्वरमिति ख्यातं स्थापितं लिङ्गमुत्तमम् । तच्च योऽभ्यर्चयेद्भक्त्या रुद्रलोकं स गच्छति ॥

Verse 106

प्रीतः स्यात्तस्य रामश्च कुमारेशश्च फाल्गुन । इति संक्षेपतः प्रोक्तं कुमारेशस्य वर्णनम्

प्रीतः स्यात्तस्य रामश्च कुमारेशश्च फाल्गुन । इति संक्षेपतः प्रोक्तं कुमारेशस्य वर्णनम् ॥

Verse 107

कुमारेशस्य माहात्म्यं कीर्तयेद्यस्तदग्रतः । ये च श्रृण्वंत्यनुदिनं रुद्रलोके वसंति ते

कुमारेशस्य माहात्म्यं कीर्तयेद्यस्तदग्रतः । ये च शृण्वन्त्यनुदिनं रुद्रलोके वसन्ति ते ॥

Verse 108

अस्य लिंगस्य माहात्म्यं श्राद्धकाले तु यः पठेत् । पितॄणामक्षयं जायते नात्र संशयः

अस्य लिङ्गस्य माहात्म्यं श्राद्धकाले तु यः पठेत् । पितṝणामक्षयं जायते नात्र संशयः ॥

Verse 109

अस्य लिंगस्य माहात्म्यं गुर्विणीं श्रावयेद्यदि । गुणवाञ्जायते पुत्रः कन्या चापि पतिव्रता

अस्य लिङ्गस्य माहात्म्यं गुर्विणीं श्रावयेद्यदि । गुणवाञ्जायते पुत्रः कन्या चापि पतिव्रता ॥

Verse 110

एतत्पुण्यं पापहरं धर्म्यं चाह्लादकारकम् । पठतां चापि सर्वाभीष्टफल प्रदम्

एतत् पुण्यं पापहरं धर्म्यं च ह्लादकारकम्। पठतां चापि सर्वाभीष्टफलप्रदं भवति॥