Adhyaya 3

Verse 1

अगस्तिरुवाच । अपूवेंयं कथा ख्याता ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तम । किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते

अगस्तिरुवाच—हे ब्रह्मवित्तम! ब्रह्मणः सम्बन्धिनीया अपूर्वेयम् आख्यायिका ख्याता। तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते, शम्भुः पुनः किं चकार?

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग काश्यां ब्रह्मण्यपिस्थिते । गिरिशश्चिंतयामास भृशमुद्विग्नमानसः

स्कन्द उवाच—शृणु, अगस्त्य महाभाग! काश्यां ब्रह्मण्यपि स्थिते, गिरिशः भृशमुद्विग्नमानसः सन् गाढं चिन्तयामास।

Verse 3

पुरी सा यादृशी काशी वशीकरणभूमिका । न तादृशीदृशीहासीत्क्वचिन्मे प्रायशो ध्रुवम्

यादृशी सा पुरी काशी वशीकरणभूमिका, तादृशी क्वचिदपि न मे दृष्टा—प्रायशो ध्रुवम्।

Verse 4

यो यो याति पुरीं तां तु स स तत्रैव तिष्ठति । अभूवन्ननुयोगिन्योऽयोगिन्यः काशिसंगताः

यः यः तां पुरीं याति, स स तत्रैव तिष्ठति; काशिसङ्गताः अयोगिन्यः अपि अनुयोगिन्योऽभवन्।

Verse 5

अकिंचित्करतां प्राप्तः स सहस्रकरोप्यरम् । विधिर्विधानदक्षोपि न मे स सविधोभवत्

असहायत्वं नीतोऽसौ सहस्रकरोऽपि भानुमान्। विधिर्विधानदक्षोऽपि ममोपकारे नाभवत् सविधः॥

Verse 6

चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः । प्रेषयामास भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्

इति चिन्तयन् देवेशो भूरिशो गणानाहूय। प्रेषयामास—भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्॥

Verse 7

किं कुर्वंति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान् । गत्वा वित्त त्वरायुक्ता विधिश्च विदधाति किम्

किं कुर्वन्ति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान्। गत्वा ज्ञात्वा त्वरायुक्ता विधिश्च विदधाति किम्॥

Verse 8

नामग्राहं ततःऽप्रैषीद्बहुमान पुरःसरम् । शंकुकर्ण महाकाल घटाकर्ण महोदर

ततः स बहुमानेन पुरःसरं नामग्राहं प्रैषीत्। शङ्कुकर्णं महाकालं घटाकर्णं महोदरम्॥

Verse 9

सोमनंदिन्नंदिषेण काल पिंगल कुक्कुट । कुंडोदर मयूराक्ष बाण गोकर्ण तारक

सोमनन्दिं नन्दिषेणं कालं पिङ्गलं कुक्कुटम्। कुण्डोदरं मयूराक्षं बाणं गोकर्णतारकौ॥

Verse 10

तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

तिलपर्णः स्मृलकर्णो द्रुमिचण्डः प्रभामयः । सुकेशो विंदते छागः कपर्दी पिङ्गलाक्षकः ॥

Verse 11

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्षभारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमक लांगलिन्

वीरभद्रः किराताख्यश्चतुर्मुखो निकुम्भकः । पञ्चाक्षो भारभूताख्यस्त्र्यक्षः क्षेमको लाङ्गलिन् ॥

Verse 12

विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः । यथेमौ स्कंदहेरंबौ नैगमेयो यथा त्वयम्

विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः । यथेमौ स्कंदहेरंबौ नैगमेयो यथा त्वयम् ॥

Verse 13

यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ । भवत्सु विद्यमानेषु महाविक्रमशालिषु

यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ । भवत्सु विद्यमानेषु महाविक्रमशालिषु ॥

Verse 14

काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च । योगिन्यर्कविधीनां च तद्द्वौ यातं भवत्स्वमू

काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च । योगिन्यर्कविधीनां च तद्द्वौ यातं भवत्स्वमू ॥

Verse 15

शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकंपनौ । ज्ञातुं वाराणसीवार्तामायातं चत्वरान्वितौ

शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकम्पनौ । वाराणसीवार्तां ज्ञातुं चत्वरान्वितां पुरीमायातौ सह ॥

Verse 16

कृतप्रतिज्ञौ तो तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । शंकुकर्णमहाकालौ विस्मृत्य शांभवीं गिरम्

कृतप्रतिज्ञौ तौ तूर्णं वाराणसीं पुरीं प्राप्य । शंकुकर्णमहाकालौ शांभवीं गिरमपि विस्मृतौ ॥

Verse 17

यथैंद्रजालिकीं दृष्ट्वा मायामिह विचक्षणः । क्षणेन मोहमायाति काशीं वीक्ष्य तथैव तौ

यथैन्द्रजालिकीं मायां दृष्ट्वा विचक्षणोऽपि जनः । क्षणेन मोहमायाति, काशीं वीक्ष्य तथैव तौ ॥

Verse 18

अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः । निर्वाणराशिं यत्काशीं प्राप्य यांत्यन्यतोऽबुधाः

अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः । निर्वाणराशिं काशीं प्राप्य, अबुधा अन्यतो यान्ति ॥

Verse 19

तत्यजे यैरियं काशी महाशीर्वादभूभिका । तेषां करतलान्मुक्तिः प्राप्तापि परितो गता

यैस्त्यक्ता काशिका एषा महाशीर्वादभूभिका । तेषां करतलान्मुक्तिः प्राप्तापि परितो गता ॥

Verse 20

यत्र सर्वावभृथतः स्नानमात्रं विशिष्यते । अप्युष्णीकृतपानीयैस्तां काशीं कः परित्यजेत्

यत्र सर्वावभृथस्नानात् स्नानमात्रं विशिष्यते । अप्युष्णीकृतपानीयैस्तां काशीं कः परित्यजेत् ॥

Verse 21

यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिंगस्य मूर्धनि । दशसौवर्णिकं पुण्यं कस्तां काशीं परित्यजेत्

यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिङ्गस्य मूर्धनि । दशसौवर्णिकं पुण्यं कस्तां काशीं परित्यजेत् ॥

Verse 22

यत्र दंडप्रणामेन अप्येकेन शिवाग्रतः । तुच्छमेंद्रपदंप्राहुस्तां काशीं को विमुंचति

यत्र दण्डप्रणामेनाप्येकेन शिवाग्रतः । तुच्छमिन्द्रपदं प्राहुस्तां काशीं को विमुञ्चति ॥

Verse 23

यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया । वाजपेयाधिकं पुण्यं तां काशीं को विमुंचति

यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया । वाजपेयाधिकं पुण्यं तां काशीं को विमुञ्चति ॥

Verse 24

एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै । लभेदयुत गोपुण्यं कस्तां काशीं त्यजेत्सुधीः

एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै । लभेदयुतगोपुण्यं कस्तां काशीं त्यजेत्सुधीः ॥

Verse 25

एकलिंगं प्रतिष्ठाप्य यत्र संस्थापितं भवेत् । अपि त्रैलोक्यमखिलं तां काशीं कः समुज्झति

यत्रैकलिङ्गं विधिवत् प्रतिष्ठाप्य सुसंस्थितं भवति, तां काशीम् अखिलत्रैलोक्यलाभेऽपि कः परित्यजेत्?

Verse 26

परिनिश्चित्य तावित्थं लिंगे संस्थाप्य पुण्यदे । तत्रैव संस्थितिं प्राप्तौ काशीं नाद्यापि मुंचतः

एवं परिनिश्चित्य पुण्यदे लिङ्गे स्वात्मानं संस्थाप्य, ते तत्रैव नित्यस्थितिं प्रापुः; अद्यापि काशीम् न मुञ्चन्ति।

Verse 27

शंकुकर्णेश्वरं लिंगं शंकुकर्ण ग णार्चितम् । दृष्ट्वा न जायते जंतुर्जातु मातुर्महोदरे

शङ्कुकर्णगणैः पूजितं शङ्कुकर्णेश्वरलिङ्गं दृष्ट्वा, जन्तुः पुनर्मातुर्महोदरे जातु न जायते।

Verse 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

विश्वेशात् वायुदिग्भागे स्थितं शङ्कुकर्णेश्वरं नरः सम्यगर्चयित्वा, घोरेऽस्मिन् संसारसागरे पुनर्न न विशेत्।

Verse 29

महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम् । अर्चयित्वा च नत्वा च स्तुत्वा कालभयं कुतः

महाकालगणैः समर्चितं महाकालेश्वरलिङ्गम् अर्चयित्वा नत्वा स्तुत्वा च, कालभयं कुतो भवेत्?

Verse 30

स्कंद उवाच । शंकुकर्णे महाकाले चिरंतन विलंबिते । ज्ञात्वा सर्वज्ञनाथोथ प्राहैपीदपरौ गणौ

स्कन्द उवाच—शङ्कुकर्णे महाकाले चिरं विलम्बिते सति, सर्वज्ञनाथः सर्वं ज्ञात्वा तौ परौ गणौ प्राह।

Verse 31

घंटाकर्ण त्वमागच्छ महोदर महामते । काशीं यातं युवां तूर्णं ज्ञातुं तत्रत्य चेष्टितम्

घण्टाकर्ण त्वमागच्छ; महोदर महामते; युवां तूर्णं काशीं यातं, तत्रत्यं चेष्टितं ज्ञातुम्।

Verse 32

इत्यगस्ते गणौ तौ तु गत्वा काशीं महापुरीम् । व्यावृत्याद्यापि नो यातौ क्वापि तत्रैव संस्थितौ

इत्यगस्ते तौ गणौ गत्वा काशीं महापुरीम्; व्यावृत्य, अद्यापि न क्वापि यातौ, तत्रैव संस्थितौ।

Verse 33

घंटाकर्णेश्वरं लिंगं घंटाकर्ण गणोत्तमः । काश्यां संस्थाप्य विधिवत्स्वयं तत्रैव निर्वृतः

घण्टाकर्णो गणोत्तमः काश्यां विधिवत् घण्टाकर्णेश्वरं लिङ्गं संस्थाप्य, स्वयमेव तत्रैव निर्वृतः।

Verse 34

कुंडं तत्रैव संस्थाप्य लिंगस्नपनकर्मणे । नाद्यापि स त्यजेत्काशीं ध्यायंल्लिंगं तथैव हि

लिङ्गस्नपनकर्मणे तत्रैव कुण्डं संस्थाप्य, अद्यापि स काशीं न त्यजेत्; सदा तदेव लिङ्गं ध्यायन्।

Verse 35

महोदरोपि तत्प्राच्यां शिवध्यानपरायणः । महोदरेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि कुंभज

कुम्भज, तत्प्राच्यां दिशि शिवध्यानपरायणो महोदरः अद्यापि महोदरेश्वराख्यं लिङ्गं ध्यायति।

Verse 36

महोदरेश्वरं दृष्ट्वा वाराणस्यां द्विजोत्तम । कदाचिदपि वै मातुः प्रविशेन्नौदरीं दरीम्

द्विजोत्तम, वाराणस्यां महोदरेश्वरं दृष्ट्वा कदाचिदपि मातुः औदरीं दरीं न पुनः प्रविशेत्।

Verse 37

घंटाकर्ण ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा व्यासेश्वरं विभुम् । यत्र कुत्र विपन्नोपि वाराणस्यां मृतो भवेत्

घण्टाकर्णह्रदे स्नात्वा व्यासेश्वरं विभुं दृष्ट्वा, यत्र कुत्र विपन्नोऽपि स वाराणस्यां मृतो भवेत्।

Verse 38

घंटाकर्णे महातीर्थे श्राद्धं कृत्वा विधानतः । अपि दुर्गतिमापन्नानुद्धरेत्सप्तपूर्वजान्

घण्टाकर्णे महातीर्थे विधानतः श्राद्धं कृत्वा, दुर्गतिमापन्नानपि सप्तपूर्वजान् उद्धरेत्।

Verse 39

निमज्ज्याद्यापि तत्कुंडे क्षण योवहितो भवेत् । विश्वेश्वरमहापूजा घंटारावाञ्शृणोति सः

तत्कुण्डे अद्यापि निमज्ज्य क्षणमपि योऽवहितो भवेत्, स विश्वेश्वरमहापूजायाः घण्टारावान् शृणोति।

Verse 40

वदंति पितरः काश्यां घंटाकर्णेमलेजले । दाता तिलोदकस्यापि वंशे नः कोपि जायते

वदन्ति पितरः—काश्यां घण्टाकर्णस्य निर्मले जले यः कश्चित् तिलोदकं ददाति, स अपि अस्माकं वंशे सदस्यो भवति।

Verse 41

यद्वंश्या मुनयः काश्यां घंटाकर्णे महाह्रदे । कृतोदकक्रियाः प्राप्ताः परां सिद्धिं घटोद्भव

हे घटोद्भव (अगस्त्य)! तस्य वंश्या मुनयः काश्यां घण्टाकर्णे महाह्रदे कृतोदकक्रियाः सन्तः परां सिद्धिं प्राप्ताः।

Verse 42

स्कंद उवाच । घंटाकर्णे गणे याते प्रयाते च महोदरे । विसिस्माय स्मरद्वेष्टा मौलिमांदोलयन्मुहुः

स्कन्द उवाच—घण्टाकर्णे गणे याते, प्रयाते च महोदरे; विसिस्माय स्मरद्वेष्टा, मौलिं मन्दोलयन् मुहुः।

Verse 43

उवाच च मनस्येव हरः स्मित्वा पुनःपुनः । महामोहनविद्यासि काशि त्वां पर्यवैम्यहम्

उवाच च मनस्येव हरः स्मित्वा पुनःपुनः—महामोहनविद्यासि काशि, त्वां पर्यवैम्यहम्।

Verse 44

पुराविदः प्रशंसंति त्वां महामोहहारिणीम् । काशींत्विति न जानंति महामोहनभूरियम्

पुराविदः प्रशंसन्ति त्वां महामोहहारिणीम्; काशीति त्वां न जानन्ति—महामोहनभूरियम्।

Verse 46

तथापि प्रेषयिष्यामि यावान्मेस्ति परिच्छदः । नोद्यमाद्विरमंतीह ज्ञानिनः साध्यकर्मणि

तथापि यावान् मेऽस्ति परिच्छदः तावद् बलं प्रेषयिष्यामि। इह लोके ज्ञानिनः साध्यकर्मणि नोद्यमाद् विरमन्ति।

Verse 47

नोद्यमाद्विरतिः कार्या क्वापि कार्ये विचक्षणैः । प्रतिकूलोपि खिद्येत विधिस्तत्सततोद्यमात्

विचक्षणैः क्वापि कार्ये नोद्यमाद् विरतिः कार्या। प्रतिकूलोऽपि विधिः सततोद्यमात् खिद्येत।

Verse 48

शीतोष्णभानू स्वर्भानु ग्रस्तावपि नभोंगणे । गतिं न त्यजतोद्यापि प्रक्रांतव्य कृतोद्यमौ

शीतोष्णभानू स्वर्भानुग्रस्तावपि नभोगणे गतिं न त्यजतः। एवं कृतोद्यमौ प्रक्रान्तमार्गं न त्यजेताम्।

Verse 49

प्रेषयिष्याम्यहं सर्वान्भवती मोहयिष्यति । इति सम्यग्विजानामि काशि त्वां मोहनोषधिम्

अहं सर्वान् प्रेषयिष्यामि, भवती तान् मोहयिष्यति—इति सम्यग्विजानामि। काशि, त्वं मोहनोषधिरिव।

Verse 50

दैवं पूर्वकृतं कर्म कथ्यते नेतरत्पुनः । तन्निराकरणे यत्नः स्वयं कार्यो विपश्चिता

दैवं पूर्वकृतं कर्मैव कथ्यते, नान्यत् पुनः। तन्निराकरणे विपश्चिता स्वयमेव यत्नः कार्यः।

Verse 51

भाजनोपस्थितं दैवाद्भोज्यं नास्यं स्वयं विशेत् । हस्तवक्त्रोद्यमात्तच्च प्रविशेदौदरीं दरीम्

दैवात् पात्रे समुपस्थितं भोज्यं स्वयमेव न मुखं प्रविशति। हस्तवक्त्रयोः प्रयत्नेनैव तद् उदरगुहां प्रविशति॥

Verse 52

इत्युद्यमं समर्थ्येशो निश्चितं दैवजित्वरम् । पुनश्च प्रेषयांचक्रे गणान्पंचमहारयान्

इति उद्यमस्य सामर्थ्यं समर्थ्य, दैवं जेतुं शक्यमिति निश्चित्य, ईशः पुनः पञ्चमहावीरान् गणान् प्रेषयामास॥

Verse 53

सोमनंदी नंदिषेणः कालपिंगलकुक्कुटाः । तेद्यापि न निवर्तंते काश्यां जीवामृता यथा

सोमनन्दी नन्दिषेणः कालपीङ्गलकुक्कुटश्च—ते गणाः अद्यापि काश्यां न निवर्तन्ते, जीवामृताः इव॥

Verse 54

तेपि स्वनाम्ना लिंगानि शंभुसंतुष्टि काम्यया । प्रतिष्ठाप्य स्थिताः काश्यां विश्वनिर्वाणजन्मनि

तेऽपि शम्भोः सन्तुष्टिं कामयमानाः स्वनाम्ना लिङ्गानि प्रतिष्ठाप्य, विश्वनिर्वाणजन्मन्यां काश्यां स्थिताः॥

Verse 55

सोमनंदीश्वरं दृष्ट्वा लिंगं नंदवने परम् । सोमलोके परानंदं प्राप्नुयाद्भक्तिमान्नरः

नन्दवने परं सोमनन्दीश्वरलिङ्गं दृष्ट्वा भक्तिमान् नरः सोमलोके परमानन्दं प्राप्नुयात्॥

Verse 56

तदुत्तरे विलोक्याथ नंदिषेणेश्वरं नरः । आनंदसेनां संप्राप्य जयेन्मृत्युमपि क्षणात्

तदनन्तरं किंचिदुत्तरे विलोक्य यो नरः नन्दिषेणेश्वरं पश्यति, स आनन्दसेनां प्राप्य क्षणादेव मृत्युमपि जयति।

Verse 57

कालेश्वरं महालिंगं गंगायाः पश्चिमोत्तरे । प्रणम्य कालपाशेन नो बध्येत कदाचन

गङ्गायाः पश्चिमोत्तरे स्थितं महालिङ्गं कालेश्वरं प्रणम्य, कालपाशेन कदाचन न बध्येत।

Verse 58

पिंगलेश्वरमभ्यर्च्य कालेशात्किंचिदुत्तरे । लभते पिंगलज्ञानं येन तन्मयतां व्रजेत्

कालेशात् किंचिदुत्तरे स्थितं पिङ्गलेश्वरम् अभ्यर्च्य, पिङ्गलज्ञानं लभते येन तन्मयतां व्रजेत्।

Verse 59

कुक्कुटेश्वर लिंगस्य येत्र भक्तिं वितन्वते । कुक्कुटांडाकृतेस्तस्य न ते गर्भमवाप्नुयुः

यत्र कुक्कुटाण्डाकृतिं कुक्कुटेश्वरलिङ्गं प्रति भक्तिं वितन्वते, ते पुनर्गर्भं न अवाप्नुयुः।

Verse 60

स्कंद उवाच । सोमनंदि प्रभृतिषु मुने पंचगणेष्वपि । आनंदकाननं प्राप्य स्थितेषु स्थाणुरब्रवीत्

स्कन्द उवाच—मुने, सोमानन्दि-प्रभृतिषु पञ्चगणेष्वपि आनन्दकाननं प्राप्य स्थितेषु, स्थाणुरब्रवीत्।

Verse 61

कार्यमस्माकमेवैतद्यदि सम्यग्विमृश्यते । अनेनोपाधिनाप्येते तत्र तिष्ठंतु मामकाः

सम्यग्विमर्शे कृते एतत्कार्यमस्माकमेव; अनेनाप्युपाधिना मम गणाः तत्रैव तिष्ठन्तु।

Verse 62

प्रमथेषु प्रविष्टेषु मायावीर्यमहत्स्वपि । अहमेव प्रविष्टोस्मि वाराणस्यां न संशयः

प्रमथेषु महन्मायावीर्येण प्रविष्टेष्वपि, अहमेव वाराणस्यां प्रविष्टोऽस्मि—न संशयः।

Verse 63

क्रमेण प्रेषयिष्यामि योस्ति मे स्वपरिच्छदः । तत्र सर्वेषु यातेषु ततो यास्याम्यहं पुनः

क्रमेण प्रेषयिष्यामि मम स्वपरिच्छदान्; सर्वेषु तत्र यातेषु, ततः पुनरहं यास्यामि।

Verse 64

संप्रधार्येति हृदये देवदेवेन शूलिना । प्रैषिष्ट प्रमथानां तु ततो गणचतुष्टयम्

इति हृदये संप्रधार्य देवदेवः शूलधारी; प्रमथेषु ततो गणचतुष्टयं प्रैषयत्।

Verse 65

कुंडोदरो मयूराख्यो बाणो गोकर्ण एव च । मायाबलं समाश्रित्य काशीं प्रविविशुर्गणाः

कुण्डोदरः मयूराख्यः बाणो गोकर्ण एव च; मायाबलं समाश्रित्य काशीं प्रविविशुर्गणाः।

Verse 66

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदासस्य संभ्रमे । यदैकोपि समर्थो न तदा तत्रैव संस्थितम्

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदाससमुद्भवे संभ्रमे । यदा नैकोऽपि सफलोऽभूत् तदा तत्रैव ते स्थिताः ॥

Verse 67

अपराधशतेष्वीशः केन तुष्यति कर्मणा । संप्रधार्येति ते चक्रुर्लिंगाराधनमुत्तमम्

अपराधशतेष्वीशः केन कर्मणा तुष्यति इति । संप्रधार्य तैः कृतं लिङ्गाराधनमुत्तमम् ॥

Verse 68

एकस्मिञ्शांभवे लिंगे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत्त्र्यक्षोपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति

एकस्मिञ्शाम्भवे लिङ्गे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत् त्र्यक्षोऽपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति ॥

Verse 69

न तुष्यति तथा शंभुर्यज्ञदानतपोव्रतैः । यथा तुष्येत्सकृल्लिंगे विधिनाभ्यर्चिते सति

न तुष्यति तथा शम्भुर्यज्ञदानतपोव्रतैः । यथा तुष्येत् सकृल्लिङ्गे विधिनाभ्यर्चिते सति ॥

Verse 70

लिंगार्चनविधानज्ञो लिंगार्चनरतः सदा । त्र्यक्ष एव स विज्ञेयः साक्षाद्द्व्यक्षोपि मानवः

लिङ्गार्चनविधानज्ञो लिङ्गार्चनरतः सदा । त्र्यक्ष एव स विज्ञेयः साक्षाद् द्व्यक्षोऽपि मानवः ॥

Verse 71

न गोशतप्रदानेन न स्वर्णशतदानतः । तत्फलं लभ्यते पुंभिर्यत्सकृल्लिंगपूजनात्

न गोशतप्रदानेन न स्वर्णशतदानतः। तत्फलं लभ्यते पुंभिर्यत्सकृल्लिङ्गपूजनात्॥

Verse 72

अश्वमेधादिभिर्यागैर्न तत्फलमवाप्यते । यत्फलं लभ्यते मर्त्यैर्नित्यं लिंगप्रपूजनात्

अश्वमेधादिभिर्यागैर्न तत्फलमवाप्यते। यत्फलं लभ्यते मर्त्यैर्नित्यं लिङ्गप्रपूजनात्॥

Verse 73

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नपनोदकम् । त्रिः पिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु प्रणश्यति

स्नापयित्वा विधानेन यो लिङ्गस्नपनोदकम्। त्रिः पिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु प्रणश्यति॥

Verse 74

लिंग स्नपनवार्भिर्यः कुर्यान्मूर्ध्न्यभिषेचनम् । गंगास्नानफलं तस्य जायतेत्र विपाप्मनः

लिङ्गस्नपनवार्भिर्यः कुर्यान्मूर्ध्न्यभिषेचनम्। गङ्गास्नानफलं तस्य जायतेऽत्र विपाप्मनः॥

Verse 75

लिंगं समर्चितं दृष्ट्वा यः कुर्यात्प्रणतिं सकृत् । संदेहो जायते तस्य पुनर्देहनिबंधने

लिङ्गं समर्चितं दृष्ट्वा यः कुर्यात्प्रणतिं सकृत्। सन्देहो जायते तस्य पुनर्देहनिबन्धने॥

Verse 76

लिंगं यः स्थापयेद्भक्त्या सप्तजन्मकृतादघात् । मुच्यते नात्र संदेहो विशुद्धः स्वर्गभाग्भवेत्

यो भक्त्या शिवलिङ्गं स्थापयति स सप्तजन्मकृतादघात् निःसन्देहं मुच्यते। विशुद्धः स स्वर्गभाग्भवति॥

Verse 77

विचार्येति गणैः काश्यां स्वामिद्रोहोपशांतये । प्रतिष्ठितानि लिंगानि महापातकभिंद्यपि

स्वामिद्रोहोपशान्तये काश्यां गणैर्विचार्य लिङ्गानि प्रतिष्ठितानि। तानि प्रतिष्ठितलिङ्गानि महापातकान्यपि भिन्दन्ति॥

Verse 78

कुंडोदरेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा लोलार्कसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

लोलार्कसन्निधौ कुंडोदरेश्वरलिङ्गं दृष्ट्वा सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते॥

Verse 79

कुंडोदरेश्वराल्लिंगात्प्रतीच्यामसिरोधसि । मयूरेश्वरमभ्यर्च्य न गर्भं प्रतिपद्यते

कुंडोदरेश्वरलिङ्गात् प्रतीच्यामसिरोधसि मयूरेश्वरमभ्यर्च्य पुनर्गर्भं न प्रतिपद्यते॥

Verse 80

मयूरेशप्रतीच्यां च लिंगं बाणेश्वरं महत् । तस्य दर्शनमात्रेण सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

मयूरेशप्रतीच्यां च बाणेश्वरं महल्लिङ्गं। तस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते॥

Verse 81

गोकर्णेशं महालिंगमंतर्गेहस्य पश्चिमे । द्वारे समर्च्य वै काश्यां न विघ्नैरभिभूयते

काश्यां अन्तर्गृहस्य पश्चिमद्वारे महालिङ्गं गोकर्णेशं विधिवत् समर्च्य जनो विघ्नैर्नाभिभूयते।

Verse 82

गोकर्णेश्वर भक्तस्य पंचत्व समये सति । ज्ञानभ्रंशो न जायेत क्वचिदप्यंतमृच्छतः

गोकर्णेश्वरभक्तस्य पञ्चत्वसमये प्राप्तेऽपि अन्तमृच्छतः क्वचिदपि ज्ञानभ्रंशो न जायते।

Verse 83

स्कंद उवाच । चिरयत्सुगणेष्वेषु चतुर्ष्वपिगणेश्वरः । महिमानं महत्त्वं तु तत्काश्याः पर्यवर्णयत्

स्कन्द उवाच—एतेषु चतुर्षु सुगणेषु चिराय स्थितेषु, गणेश्वरः तस्याः काश्याः महिमानं महत्त्वं च सम्यक् पर्यवर्णयत्।

Verse 84

वैष्णव्या मायया विश्वं भ्राम्येतात्र ययाखिलम् । ध्रुवं मूर्तिमती सैषा काशी विश्वैकमोहिनी

यया वैष्णव्या मायया अखिलं विश्वं भ्राम्यते, तया अत्र जगन्मोह्यते; सा एव ध्रुवं मूर्तिमती काशी विश्वैकमोहिनी।

Verse 85

अपास्य सोदरान्दारान्पुत्रं क्षेत्रं गृहं वसु । अप्यंगीकृत्य निधनं सर्वे काशीमुपासते

सोदरान् दारान् पुत्रं क्षेत्रं गृहं वसु च अपास्य, निधनमपि अङ्गीकृत्य, सर्वे जनाः काशीम् उपासते।

Verse 86

मरणादपि नो काश्यां भयं यत्र मनागपि । गणास्तत्र तु तिष्ठंतः कुतो मत्तोपि बिभ्यति

काश्यां मरणादपि भयस्य लेशोऽपि न विद्यते। यत्र दिव्यगणाः स्वयमेव तिष्ठन्ति, तत्र मत्तोऽपि कुतो भयम्॥

Verse 87

मरणं मंगलं यत्र विभूतिर्यत्र भूषणम् । कौपीनं यत्र कौशेयं काशी कुत्रोपमीयते

यत्र मरणमपि मङ्गलं भवति, यत्र विभूतिः भूषणं भवति। यत्र कौपीनमपि कौशेयतुल्यं, सा काशी कुत्रोपमीयते॥

Verse 88

निर्वाणरमणी यत्र रंकं वाऽरंकमेव वा । ब्राह्मणं वा श्वपाकं वा वृणीते प्रांत्यभूषणम्

यत्र निर्वाणरमणी वरयति यं कञ्चिदेव—रङ्कं वा अरङ्कमेव वा। ब्राह्मणं वा श्वपाकं वा, स्वसीमान्तभूषणत्वेन गृह्णाति॥

Verse 89

मृतानां यत्र जंतूनां निर्वाणपदमृच्छताम् । कोट्यंशेनापि न समा अपि शक्रादयः सुराः

यत्र मृताः प्राणिनो निर्वाणपदमाप्नुवन्ति, तत्र शक्रादयः सुरा अपि कोट्यंशेनापि तेषां समा न भवन्ति॥

Verse 90

यत्र काश्यां मृतो जंतुर्ब्रह्मनारायणादिभिः । प्रबद्ध मूर्धांजलिभिर्नमस्येतातियत्नतः

यत्र काश्यां मृतो जन्तुः ब्रह्मनारायणादिभिः प्रबद्धमूर्धाञ्जलिभिः अतियत्नतः नमस्यते॥

Verse 91

यत्र काश्यां शवत्वेपि जंतुर्नाशुचितां व्रजेत् । अतस्तत्कर्णसंस्पर्शं करोम्यहमपि स्वयम्

यत्र काश्यां शवत्वेऽपि जन्तुर्नाशौचितां व्रजेत्। अतस्तस्य कर्णसंस्पर्शं करोम्यहमपि स्वयम्॥

Verse 92

यस्तु काशीति काशीति द्विस्त्रिर्जपति पुण्यवान् । अपि सर्वपवित्रेभ्यः स पवित्रतरो महान्

यस्तु काशीति काशीति द्विस्त्रिर्जपति पुण्यवान्। अपि सर्वपवित्रेभ्यः स पवित्रतरो महान्॥

Verse 93

येन काशी हृदि ध्याता येन काशीह सेविता । तेनाहं हृदि संध्यातस्तेनाहं सेवितः सदा

येन काशी हृदि ध्याता येन काशीह सेविता। तेनाहं हृदि संध्यातस्तेनाहं सेवितः सदा॥

Verse 94

काशीं यः सेवते जंतुर्निर्विकल्पेन चेतसा । तमहं हृदये नित्यं धारयामि प्रयत्नतः

काशीं यः सेवते जन्तुर्निर्विकल्पेन चेतसा। तमहं हृदये नित्यं धारयामि प्रयत्नतः॥

Verse 95

स्वयं वस्तुमशक्तोपि वासयेत्तीर्थवासिनम् । अप्येकमपि मूल्येन स वस्तुःफलभाग्ध्रुवम्

स्वयं वस्तुमशक्तोऽपि वासयेत्तीर्थवासिनम्। अप्येकमपि मूल्येन स वस्तुःफलभाग्ध्रुवम्॥

Verse 96

काश्यां वसंति ये धीरा आपंचत्व विनिश्चयाः । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेया वंद्याः पूज्यास्त एव हि

काश्यां वसन्ति ये धीराḥ पञ्चत्वातीतनिश्चयाः । जीवन्मुक्ता इति ते ज्ञेयाः वन्द्याः पूज्याश्च ते ध्रुवम् ॥

Verse 97

इत्थं विमृश्य बहुशः स्थाणुर्वाराणसीगुणान् । गणानन्यान्समाहूय प्राहिणोत्प्रीतिपूर्वकम्

इत्येवं बहुशो विमृश्य स्थाणुर्वाराणसीगुणान् । गणानन्यान् समाहूय प्राहिणोत् प्रीतिपूर्वकम् ॥

Verse 98

तारकत्वं समागच्छ गच्छाति स्वच्छमानस । दिवोदासो वृषावासो यामधीष्टे वरां पुरीम्

तारकत्वं समागच्छ गच्छ स्वच्छमानसः । दिवोदासो वृषावासो यामधीष्टे वरां पुरीम् ॥

Verse 99

तिलपर्ण स्धूलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

तिलपर्णः स्थूलकर्णो द्रुमिचण्डः प्रभामयः । सुकेशो विन्धते छागः कपर्दी पिङ्गलाक्षकः ॥

Verse 100

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्ष भारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमकलांगलिन्

वीरभद्रः किराताख्यश्चतुर्मुखो निकुम्भकः । पञ्चाक्षो भारभूताख्यस्त्र्यक्षः क्षेमकलाङ्गलिन् ॥

Verse 110

नाद्रीणां न समुद्राणां न द्रुमाणां महीयसाम् । भूतधात्र्यास्तथा भारो यथा स्वामिद्रुहां महान्

न गिरयः, न समुद्राः, न च महीयसः द्रुमाः—भूतधात्रीं पृथिवीं यथा स्वामिद्रुहां महाभारः तथा न पीडयन्ति।

Verse 120

तारकेशं महालिंगं तारकाख्यो गणोत्तमः । तारकज्ञानदं पुंसां मुनेऽद्यापि समर्चयेत्

तारकेशं महालिङ्गं तारकाख्यं गणोत्तमं च; तारकज्ञानदं पुंसां, मुने, अद्यापि सम्यक् समर्चयेत्।