Adhyaya 27
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 27

Adhyaya 27

अध्याय आरभ्यते यत्र पार्वती करुणया केदारस्य माहात्म्यं विस्तरेण श्रोतुमिच्छति। शिवः क्रमशः फलप्रदं तत्त्वं निरूपयति—केदारं गन्तुमिति संकल्पमात्रेणापि पापक्षय आरभ्यते; गृहात् प्रस्थानं, मार्गे गमनं, नामस्मरणं, अन्ते दर्शनं तथा तीर्थवारिग्रहणं—एतेषु प्रत्येकं उत्तरोत्तरं महत्तरं पुण्यं जनयति। ततः हरपापह्रदः (केदारकुण्ड इति प्रसिद्धः) स्नान-लिङ्गपूजा-श्राद्धादिभिः सम्बध्यते; तत्र कृतैः कर्मभिः पुण्यवृद्धिः, पितॄणां च उद्धारः प्रतिज्ञायते। दृष्टान्तकथायां पाशुपतव्रती युवा तपस्वी (अत्र वसिष्ठ इति निर्दिष्टः) केदारयात्रां करोति; गुरोः दिव्यगतिर्भवति, वसिष्ठस्य दृढव्रतेन शिवानुग्रहः सिध्यति, कलियुगे साधकानां हिताय तीर्थे शिवसन्निधिः प्रतिष्ठाप्यते। अन्ते केदारपरिसरे स्थितानां लिङ्गानां—चित्राङ्गदेश्वर, नीलकण्ठ, अम्बारीषेश, इन्द्रद्युम्नेश्वर, कालञ्जरेश्वर, क्षेमेश्वरादीनां—नामानि तथा तेषां देशविशेषपुण्यफलानि निर्दिश्यन्ते; एवं काश्यां केदारसम्बद्धं पवित्रयात्रामार्गं अध्यायः दर्शयति।

Shlokas

Verse 1

पार्वत्युवाच । नमस्ते देवदेवेश प्रणमत्करुणानिधे । वद केदारमाहात्म्यं भक्तानामनुकंपया

पार्वत्युवाच—नमस्ते देवदेवेश, प्रणतजनकरुणानिधे; भक्तानामनुकम्पया केदारमाहात्म्यं वद।

Verse 2

तस्मिंल्लिंगे महाप्रीतिस्तव काश्यामनुत्तमा । तद्भक्ताश्च जना नित्यं देवदेवमहाधियः

तस्मिन् लिङ्गे काश्याम् तव महाप्रीतिरनुत्तमा; तद्भक्ताश्च जना नित्यं देवदेवपरायणाः महाधियः।

Verse 3

देवदेव उवाच । शृण्वपर्णेभिधास्यामि केदारेश्वर संकथाम् । समाकर्ण्यापि यां पापोप्यपापो जायते क्षणात्

देवदेव उवाच—शृण्वपर्णे, केदारेश्वरस्य पुण्यां संकथाम् अभिधास्यामि; यां समाकर्ण्य पापीऽपि क्षणादपापो भवति।

Verse 4

केदारं यातुकामस्य पुंसो निश्चितचेतसः । आजन्मसंचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

केदारं यातुकामस्य पुंसो निश्चितचेतसः, आजन्मसञ्चितं पापं तत्क्षणादेव विनश्यति।

Verse 5

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारमभिनिश्चितम् जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि निर्व्रजेत्

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारं दृढनिश्चयम् । जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि विनश्यति ॥

Verse 6

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसत्

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसन् ॥

Verse 7

सायंकेदारकेदारकेदारेति त्रिरुच्चरन् । गृहेपि निवसन्नूनं यात्राफलमवाप्नुयात्

सायं केदार केदार केदारेति त्रिरुच्चरन् । गृहेऽपि निवसन्नूनं यात्राफलमवाप्नुयात् ॥

Verse 8

दृष्ट्वा केदारशिखरं पीत्वा तत्रत्यमंबु च । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

दृष्ट्वा केदारशिखरं पीत्वा तत्रत्यमम्बु च । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ॥

Verse 9

हरपापह्रदे स्नात्वा केदारेशं प्रपूज्य च । कोटिजन्मार्जितैनोभिर्मुच्यते नात्र संशयः

हरपापह्रदे स्नात्वा केदारेशं प्रपूज्य च । कोटिजन्मार्जितैनोभिर्मुच्यते नात्र संशयः ॥

Verse 10

सकृत्प्रणम्य केदारं हरपापकृतोदकः । स्थाप्य लिंगं हृदंभोजे प्रांते मोक्षं गमिष्यति

सकृत् केदारं प्रणम्य हरपापकृतोदकेन पवित्रितः । हृदम्बुजे शिवलिङ्गं स्थापयित्वा प्रान्ते मोक्षं गमिष्यति ॥

Verse 11

हरपापह्रदे श्राद्धं श्रद्धया यः करिष्यति । उद्धृत्य सप्तपुरुषान्स मे लोकं गमिष्यति

हरपापह्रदे श्राद्धं श्रद्धया यः करिष्यति । स सप्तपुरुषानुद्धृत्य मे लोकं गमिष्यति ॥

Verse 12

पुरा राथंतरे कल्पे यदभूदत्र तच्छृणु । अपर्णे दत्तकर्णा त्वं वर्णयामि तवाग्रतः

पुरा राथन्तरे कल्पे यदभूदत्र तच्छृणु । अपर्णे दत्तकर्णा त्वं वर्णयामि तवाग्रतः ॥

Verse 13

एको ब्राह्मणदायाद उज्जयिन्या इहागतः । कृतोपनयनः पित्रा ब्रह्मचर्यव्रतेस्थितः

एको ब्राह्मणदायाद उज्जयिन्या इहागतः । पित्रा कृतोपनयनः ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः ॥

Verse 14

स्थलीं पाशुपतीं काशीं स विलोक्य समंततः । द्विजैः पाशुपतैः कीर्णां जटामुकुटभूषितैः

स्थलीं पाशुपतीं काशीं स विलोक्य समन्ततः । द्विजैः पाशुपतैः कीर्णां जटामुकुटभूषितैः ॥

Verse 15

कृतलिंगसमर्चैश्च भूतिभूषितवर्ष्मभिः । भिक्षाहृतान्नसंतुष्टैः पुष्टैर्गंगामृतोदकैः

कृतलिङ्गसमर्चैश्च भूतिभूषितवर्ष्मभिः । भिक्षाहृतान्नसन्तुष्टैः पुष्टैर्गङ्गामृतोदकैः ॥

Verse 16

बभूवानंदितमना व्रतं जग्राह चोत्तमम् । हिरण्यगर्भादाचार्यान्महत्पाशुपताभिधम्

बभूवानन्दितमना व्रतं जग्राह चोत्तमम् । हिरण्यगर्भादाचार्यान्महत्पाशुपताभिधम् ॥

Verse 17

स च शिष्यो वशिष्ठोभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः

स च शिष्यो वशिष्ठोऽभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः ॥

Verse 18

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिंगमर्चयन् । नांतरं स विजानाति शिवलिंगे गुरौ तथा

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिङ्गमर्चयन् । नान्तरं स विजानाति शिवलिङ्गे गुरौ तथा ॥

Verse 19

स द्वादशाब्ददेशीयो वशिष्ठो गुरुणा सह । ययौ केदारयात्रार्थं गिरिं गौरीगुरोर्गुरुम्

स द्वादशाब्ददेशीयो वशिष्ठो गुरुणा सह । ययौ केदारयात्रार्थं गिरिं गौरीगुरोर्गुरुम् ॥

Verse 20

यत्र गत्वा न शोचंति किंचित्संसारिणः क्वचित । प्राश्योदकं लिंगरूपं लिंगरूपत्वमागताः

यत्र गत्वा संसारिणः क्वचिदपि न शोचन्ति। लिङ्गसम्बद्धं पवित्रोदकं प्राश्य ते लिङ्गरूपत्वं प्राप्य शिवरूपेणैक्यं यान्ति॥

Verse 21

असिधारं गिरिं प्राप्य वशिष्ठस्य तपस्विनः । गुरुर्हिरण्यगर्भाख्यः पंचत्वमगमत्तदा

तपस्विनो वशिष्ठस्य असिधारगिरिं प्राप्तस्य, गुरुर्हिरण्यगर्भाख्यस्तदा पञ्चत्वमगमत्—पञ्चमहाभूतेषु लीनोऽभवत्॥

Verse 22

पश्यतां तापसानां च विमाने सार्वकामिके । आरोप्य तं पारिषदाः कैलासमनयन्मुदा

तापसैः पश्यद्भिः, सार्वकामिके विमाने तं आरोप्य पारिषदाः प्रमुदिता कैलासं निन्युः॥

Verse 23

यस्तु केदारमुद्दिश्य गेहादर्धपथेप्यहो । अकातरस्त्यजेत्प्राणान्कैलासे स चिरं वसेत्

यः केदारमुद्दिश्य गृहादर्धपथेऽप्यहो अकातरः प्राणान् त्यजेत्, स चिरं कैलासे वसेत्॥

Verse 24

तदाश्चर्यं समालोक्य स वशिष्ठस्तपोधनः । केदारमेव लिंगेषु बह्वमंस्त सुनिश्चितम्

तदाश्चर्यं समालोक्य तपोधनः स वशिष्ठः लिङ्गेषु केदारमेव बहुमान्यं सुनिश्चितं मेने॥

Verse 25

अथ कृत्वा स कैदारीं यात्रां वाराणसीमगात् । अग्रहीन्नियमं चापि यथार्थं चाकरोत्पुनः

अथ सः कैदार्यात्रां समाप्य वाराणसीं जगाम। पुनश्च यथाविधि नियमं जग्राह, यथार्थत एव तान् आचरदपि॥

Verse 26

प्रति चैत्रं सदा चैत्र्यां यावज्जीवमहं ध्रुवम् । विलोकयिष्ये केदारं वसन्वाराणसीं पुरीम्

प्रति चैत्रं सदा चैत्र्यां यावज्जीवमहं ध्रुवम्। वसन्वाराणसीं पुरीं केदारं विलोकयिष्येऽहम्॥

Verse 27

तेन यात्राः कृताः सम्यक् षष्टिरेकाधिका मुदा । आनंदकानने नित्यं वसता ब्रह्मचारिणा

एवं ब्रह्मचारिणा नित्यं आनंदकानने वसता। षष्टिरेकाधिका यात्राः सम्यक् कृताः मुदा॥

Verse 28

पुनर्यात्रां स वै चक्रे मधौ निकटवर्तिनि । परमोत्साहसंतुष्टः पलिता कलितोप्यलम्

मधौ निकटवर्तिनि पुनर्यात्रां स वै चक्रे। परमोत्साहसंतुष्टः पलिता कलितोप्यलम्॥

Verse 29

तपोधनैस्तन्निधनं शंकमानैर्निवारितः । कारुण्यपूर्णहृदयैरन्यैरपि च संगिभिः

तपोधनैस्तन्निधनं शंकमानैर्निवारितः। कारुण्यपूर्णहृदयैरन्यैरपि च संगिभिः॥

Verse 30

ततोपि न तदुत्साहभंगोभूद्दृढचेतसः । मध्ये मार्गं मृतस्यापि गुरोरिव गतिर्मम

ततोऽपि दृढचेतसः तस्योत्साहभङ्गो नाभूत्। मार्गमध्य एव मृतस्यापि गुरोरिव मम तस्य गतिः पथप्रदर्शिनी बभूव॥

Verse 31

इति निश्चितचेतस्के वशिष्ठे तापसे शुचौ । अशूद्रान्न परीपुष्टे तुष्टोहं चंडिकेऽभवम्

इति निश्चितचेतसि शुचौ तापसे वशिष्ठे, शूद्रान्नेन न परीपुष्टे सति, अहं चण्डिका तेन परितुष्टा बभूवम्॥

Verse 32

स्वप्रेमया स संप्रोक्तो वशिष्ठस्तापसोत्तमः । दृढव्रत प्रसन्नोस्मि केदारं विद्धि मामिह

स्वप्रेम्णा स वशिष्ठस्तापसोत्तमः संप्रोक्तः। तदा मया उक्तम्—हे दृढव्रत, प्रसन्नोऽस्मि; इह मां केदारं विद्धि॥

Verse 33

अभीष्टं च वरं मत्तः प्रार्थयस्वाविचारितम् । इत्युक्तवत्यपि मयि स्वप्नो मिथ्येति सोब्रवीत्

मया उक्तेऽपि—‘मत्तोऽभीष्टं वरं प्रार्थयस्वाविचारितम्’—स उवाच, ‘स्वप्नोऽयम्; मिथ्यैवायम्’ इति॥

Verse 34

ततोपि स मया प्रोक्तः स्वप्नो मिथ्याऽशुचिष्मताम् । भवादृशाममिथ्यैव स्वाख्या सदृशवर्तिनाम्

ततोऽपि मया स प्रोक्तः—स्वप्नो मिथ्याऽशुचिष्मताम्। भवादृशानां तु न मिथ्या मम स्वाख्या, सदृशवृत्तिनाम्॥

Verse 35

वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि स्वप्नशंकां त्यज द्विज । तव सत्त्ववतः किंचिन्मयादेयं न किंचन

वरं ब्रूहि, प्रसन्नोऽस्मि; स्वप्नशङ्कां त्यज द्विज। तव सत्त्ववतः किंचिन्मयादेयं न किंचन॥

Verse 36

इत्युक्तं मे समाकर्ण्य वरयामास मामिति । शिष्यो हिरण्यगर्भस्य तपस्विजनसत्तमः

इत्युक्तं मे समाकर्ण्य वरयामास मामिति। शिष्यो हिरण्यगर्भस्य तपस्विजनसत्तमः॥

Verse 37

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मे सानुगा इमे । सर्वे शूलिन्नुग्राह्या एष एव वरो मम

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मे सानुगा इमे। सर्वे शूलिन्नुग्राह्या एष एव वरो मम॥

Verse 38

देवि तस्येदमाकर्ण्य परोपकृतिशालिनः । वचनं नितरां प्रीतस्तथेति तमुवाच ह

देवि तस्येदमाकर्ण्य परोपकृतिशालिनः। वचनं नितरां प्रीतस्तथेति तमुवाच ह॥

Verse 39

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम् । तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम्। तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु॥

Verse 40

स वशिष्ठो महाप्राज्ञो दृढ पाशुपतव्रतः । देवि मे प्रार्थयामास हिमशैलादिह स्थितिम्

स महाप्राज्ञो वशिष्ठो दृढपाशुपतव्रतः। देवि, हिमशैलात् आगत्य, इह स्थितिं मे प्रार्थयामास॥

Verse 41

ततस्तत्तपसाकृष्टः कलामात्रेण तत्र हि । हिमशैले ततश्चात्र सर्वभावेन संस्थितः

ततस्तत्तपसाकृष्टः कलामात्रेण तत्र हि। हिमशैले ततश्चात्र सर्वभावेन संस्थितः॥

Verse 42

ततः प्रभाते संजाते सर्वेषां पश्यतामहम् । हिमाद्रे प्रस्थितः प्राप्तस्तूयमानः सुरर्षिभिः

ततः प्रभाते संजाते सर्वेषां पश्यतामहम्। हिमाद्रे प्रस्थितः प्राप्तस्तूयमानः सुरर्षिभिः॥

Verse 43

वशिष्ठं पुरतः कृत्वा सर्वसार्थसमायुतम् । हरपापह्रदे तीर्थे स्थितोहं तद्नुग्रहात्

वशिष्ठं पुरतः कृत्वा सर्वसार्थसमायुतम्। हरपापह्रदे तीर्थे स्थितोऽहं तदनुग्रहात्॥

Verse 44

मत्परिग्रहतः सर्वे हरपापे कृतोदकाः । आराध्य मामनेनैव वपुषा सिद्धिमागताः

मत्परिग्रहतः सर्वे हरपापे कृतोदकाः। आराध्य मामनेनैव वपुषा सिद्धिमागताः॥

Verse 45

तदा प्रभृति लिंगेस्मिन्स्थितः साधकसिद्धये । अविमुक्ते परे क्षेत्रे कलिकाले विशेषतः

ततः प्रभृति भक्तसाधकसिद्ध्यर्थं लिङ्गेऽस्मिन्नेव अहं स्थितोऽस्मि—अविमुक्ते परे क्षेत्रे, कलिकाले विशेषतः।

Verse 46

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारं वीक्ष्य यत्फलम् । तत्फलं सप्तगुणितं काश्यां केदारदर्शने

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारदर्शनजं यत्पुण्यं भवति, तत्पुण्यं काश्यां केदारदर्शने सप्तगुणितं लभ्यते।

Verse 47

गौरीकुंडं यथा तत्र हंसतीर्थं च निर्मलम् । यथा मधुस्रवा गंगा काश्यां तदखिलं तथा

यथा तत्र गौरीकुण्डं निर्मलं हंसतीर्थं च, तथा मधुस्रवा गङ्गा; काश्यां अपि तदखिलं तथैव विद्यते।

Verse 48

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्माघनाशनम् । गंगायां मिलितं पश्चाज्जन्मकोटिकृताघहम्

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्मकृतं पापं नाशयति; पश्चाद्गङ्गायां मिलितं जन्मकोटिकृतं पापमपि विनाशयति।

Verse 49

अत्र पूर्वं तु काकोलौ युध्यतौ खान्निपेततुः । पश्यतां तत्र संस्थानां हंसौ भूत्वा विनिर्गतौ

अत्र पूर्वं काकौ द्वौ युध्यमानौ खगात् निपेततुः; तत्र संस्थितानां पश्यतां तौ हंसौ भूत्वा विनिर्गतौ।

Verse 50

गौरि त्वया कृतं पूर्वं स्नानमत्र महाह्रदे । गौरीतीर्थं ततः ख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्

गौरि, त्वया पूर्वं अस्मिन् महाह्रदे कृतस्नानात् तत् तीर्थं “गौरीतीर्थम्” इति ख्यातं, सर्वतीर्थेषु उत्तमोत्तमम्।

Verse 51

अत्रामृतस्रवा गंगा महामोहांधकारहृत् । अनेकजन्मजनित जाड्यध्वंसविधायिनी

अत्र गङ्गा अमृतस्रवा प्रवहति; सा महामोहान्धकारं हरति, अनेकजन्मजनितं जाड्यं च ध्वंसयति।

Verse 52

सरसा मानसेनात्र पूर्वं तप्तं महातपः । अतस्तु मानसं तीर्थं जने ख्यातिमिदं गतम्

अत्र पुरा सरसा मानसा च महातपः तप्तवत्यौ; अत एवेदं तीर्थं “मानसं” इति लोके ख्यातिं गतं।

Verse 53

अत्र पूर्वं जनः स्नानमात्रेणैव प्रमुच्यते । पश्चात्प्रसादितश्चाहं त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दृशैः

अत्र पूर्वं जनाः स्नानमात्रेणैव बन्धात् प्रमुच्यन्ते स्म; पश्चात् त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दृशैः प्रसादितोऽहमपि।

Verse 54

सर्वे मुक्तिं गमिष्यंति यदि देवेह मानवाः । केदारकुंडे सुस्नातास्तदोच्छित्तिर्भविष्यति

यदि देवेह केदारकुण्डे सुस्नाताः सर्वे मानवाः, तर्हि सर्वे मुक्तिं गमिष्यन्ति; तदा जगतोऽपि उच्छित्तिर्भविष्यति।

Verse 55

सर्वेषामेव वर्णानामाश्रमाणां च धर्मिणाम् । तस्मात्तनुविसर्गेत्र मोक्षं दास्यति नान्यथा

सर्वेषां वर्णानामाश्रमाणां च धर्मिणां जनानां कृते; तस्मादत्र देहत्यागकाले एव मोक्षं दास्यति, नान्यथा।

Verse 56

ततस्तदुपरोधेन तथेति च मयोदितम् । तदारभ्य महादेवि स्नानात्केदारकुंडतः

ततः तदुपरोधेन ‘तथेति’ मयोदितम्। तदारभ्य, महादेवि, केदारकुण्डस्नानात् फलमिदं प्रवर्तते।

Verse 57

समर्चनाच्च भक्त्या वै मम नाम जपादपि । नैःश्रेयसीं श्रियं दद्यामन्यत्रापि तनुत्यजाम

समर्चनाच्च भक्त्या वै मम नामजपादपि। नैःश्रेयसीं श्रियं ददामि; अन्यत्र तनुत्यजामपि तां परां गतिं ददामि।

Verse 58

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिण्डान् दास्यति चात्वरः। तस्य एकोत्तरशतं वंश्याः भवाम्बुधिं तीर्णा भवन्ति।

Verse 59

भौमवारे यदा दर्शस्तदा यः श्राद्धदो नरः । केदारकुंडमासाद्य गयाश्राद्धेन किं ततः

भौमवारे यदा दर्शः, तदा यः श्राद्धदो नरः। केदारकुण्डमासाद्य श्राद्धं कुर्यात्—तस्य गयाश्राद्धेन किं प्रयोजनम्?

Verse 60

केदारं गंतुकामस्य बुद्धिर्देया नरैरियम् । काश्यां स्पृशंस्त्वं केदारं कृतकृत्यो भविष्यसि

केदारं गन्तुकामस्यैवं बुद्धिर्नरैः प्रदेया—काश्यां केदारं स्पृशन् पूजयन् त्वं कृतकृत्यो भविष्यसि।

Verse 61

चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च । त्रिगंडूषान्पिबन्प्रातर्हृल्लिंगमधितिष्ठति

चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय, प्रातस्त्रिगण्डूषान् पीत्वा, विधिवत् हृल्लिङ्गमधितिष्ठति।

Verse 62

केदारोदकपानेन यथा तत्र फलं भवेत् । तथात्र जायते पुंसां स्त्रीणां चापि न संशयः

केदारोदकपानेन यथा तत्र फलं भवेत्, तथैवात्र काश्यां पुंसां स्त्रीणां च फलं जायते—न संशयः।

Verse 63

केदारभक्तं संपूज्य वासोन्नद्रविणादिभिः । आजन्मजनितं पापं त्यक्त्वा याति ममालयम्

केदारभक्तं वासोऽन्नद्रविणादिभिः सम्यक् संपूज्य, आजन्मजनितं पापं त्यक्त्वा ममालयं याति।

Verse 64

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति, तं लोकपाला यमादयः सततं नमस्यन्ति।

Verse 65

कलौ केदारमाहात्म्यं योपि कोपि न वेत्स्यति । यो वेत्स्यति सुपुण्यात्मा सर्वं वेत्स्यति स ध्रुवम्

कलियुगे केदारमाहात्म्यं प्रायः कश्चिदपि न जानीयात्। यस्तु तद्वेत्ति स महापुण्यात्मा; स ध्रुवं सर्वं वेदितव्यं वेत्ति।

Verse 66

केदारेशं सकृद्दृष्ट्वा देवि मेऽनुचरो भवेत् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन केदारेशं विलोकयेत्

देवि, केदारेशं सकृद्दृष्ट्वा मम अनुचरो भवति। तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन केदारेशं विलोकयेत्।

Verse 67

चित्रांगदेश्वरं लिंगं केदारादुत्तरे शुभम् । तस्यार्चनान्नरो नित्यं स्वर्गभोगानुपाश्नुते

केदारात् उत्तरे शुभं चित्राङ्गदेश्वरं नाम लिङ्गम्। तस्य नित्यं अर्चनात् नरः स्वर्गभोगान् निरन्तरम् उपाश्नुते।

Verse 68

केदाराद्दक्षिणे भागे नीलकंठ विलोकनात् । संसारोरगदष्टस्य तस्य नास्ति विषाद्भयम्

केदारात् दक्षिणभागे नीलकण्ठस्य दर्शनात्। संसारोरगदष्टस्य तस्य विषादविषभयं नास्ति।

Verse 69

तद्वायव्यंबरीषेशो नरस्तदवलोकनात् । गर्भवासं न चाप्नोति संसारे दुःखसंकुले

तस्य वायव्ये अम्बरीषेशोऽस्ति; तदवलोकनात् नरः दुःखसंकुले संसारे पुनर्गर्भवासं न प्राप्नोति।

Verse 70

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

इन्द्रद्युम्नेश्वरं लिङ्गं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन विमानेन स स्वर्गलोके मुदं लभेत् ॥

Verse 71

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिंगं कालंजरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम्

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिङ्गं कालञ्जरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम् ॥

Verse 72

दृष्ट्वा क्षेमेश्वरं लिंगमुद्क्चित्रांगदेश्वरात् । सर्वत्र क्षेममाप्नोति लोकेऽत्र च परत्र च

दृष्ट्वा क्षेमेश्वरं लिङ्गमुदक्चित्राङ्गदेश्वरात् । सर्वत्र क्षेममाप्नोति लोकेऽत्र च परत्र च ॥

Verse 73

स्कंद उवाच । देवदेवेन विंध्यारे केदार महिमा महान् । इत्याख्यायि पुरांबायै मया तेपि निरूपितः

स्कन्द उवाच । देवदेवेन विंध्यारे केदारमहिमा महान् । इत्याख्यातः पुरा अम्बायै मया तेऽपि निरूपितः ॥

Verse 74

केदारेश्वरलिंगस्य श्रुत्वोत्पत्तिं कृती नरः । शिवलोकमवाप्नोति निष्पापो जायते क्षणात्

केदारेश्वरलिङ्गस्य श्रुत्वोत्पत्तिं कृती नरः । शिवलोकमवाप्नोति निष्पापो जायते क्षणात् ॥

Verse 77

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे केदारमहिमाख्यानं नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीति-साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखण्डे उत्तरार्धे ‘केदारमहिमाख्यानम्’ नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः।