Adhyaya 22

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद स्कंद सर्वज्ञनंदन । काः कास्तु शक्तयस्ता वै तासां नामानि मे वद

अगस्त्य उवाच—हे पार्वतीहृदयानन्द, हे स्कन्द, सर्वज्ञनन्दन! ताः शक्तयः काः काः खलु? तासां नामानि मे ब्रूहि।

Verse 2

स्कंद उवाच । तासां परमशक्तीनामुमावयवसंभुवाम् । आख्याम्याख्यां शृणु मुने कुंभसंभव तत्त्वतः

स्कन्द उवाच—उमावयवसम्भूतानां तासां परमशक्तीनां नामानि प्रवक्ष्यामि। शृणु मुने कुम्भसम्भव, तत्त्वतः।

Verse 3

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुन्दरी। त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी॥

Verse 4

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी । जया जयंती विजया जलेशी चापराजिता

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी। जया जयन्ती विजया जलेशी चापराजिता॥

Verse 5

शंखिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया । शुभानंदा कोटराक्षी विद्युज्जिह्वा शिवारवा

शङ्खिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया। शुभानन्दा कोटराक्षी विद्यుజ्जिह्वा शिवारवा॥

Verse 6

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

त्रिनेत्रा त्रिवक्त्रा त्रिपदा सर्वमङ्गला; हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुन्दरी॥

Verse 7

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना । पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना; पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना॥

Verse 8

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती । पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती; पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी॥

Verse 9

अक्षरा त्र्यक्षरा तंतुः प्रणवेशी स्वरात्मिका । त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी

अक्षरा त्र्यक्षरा तन्तुः प्रणवेशी स्वरात्मिका; त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी॥

Verse 10

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता । मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता; मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी॥

Verse 11

स्तंभनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेंद्रक्षयंकरी

सा स्तम्भनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेन्द्रक्षयङ्करी ॥

Verse 12

क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकंभरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी

सा क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकम्भरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी ॥

Verse 13

वार्ताली जंभली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः

वार्ताली जम्भली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः ॥

Verse 14

बलानि बलिनां ताभिर्दानवानां स्वलीलया । संक्षिप्ता निजगंतीव प्रलयानलहेतेभिः

ताभिः स्वलीलया दानवानां बलानि बलिनाम् । संक्षिप्ता निजगन्तीव प्रलयानलहेतुभिः ॥

Verse 15

तावत्स दुर्गो दैत्येंद्रः पयोदांतरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्या वेगवतीं बहु

तावत्स दुर्गो दैत्येन्द्रः पयोदान्तरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्याः वेगवतीर्बहुः ॥

Verse 16

ततो भगवती देवी शोषणास्त्र प्रयोगतः । वृष्टिं निवारयामास सवर्षोपलमयी क्षणात्

ततः भगवती देवी शोषणास्त्रप्रयोगेण क्षणादेव सवृष्ट्युपलमयीं तां वृष्टिं निवारयामास।

Verse 17

योषिन्मनोरथवती षंढं प्राप्य यथाऽफला । सा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य तथाभवत्

यथा योषिन्मनोरथवती षण्डं प्राप्य निष्फला भवति, तथा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य व्यर्थतामगात्।

Verse 18

अथ दैतेयराजेन बाहुसंकर्षकोपतः । उत्पाट्य शैलशिखरं परिक्षिप्तं नभोंगणात्

अथ दैतेयराजो बाहुसंकर्षकोपात् शैलशिखरमुत्पाट्य नभोगणात् परिक्षिप्तवान्।

Verse 19

अद्रेः शृंगं सुविस्तीर्णमापतत्परिवीक्ष्य सा । शतकोटिप्रहारेण कोटिशः सकलं व्यधात्

सुविस्तीर्णमद्रेः शृङ्गमापतन्तं परिवीक्ष्य सा शतकोटिप्रहारेण तत् सकलं कोटिशो व्यधात्।

Verse 20

आंदोल्य मौलिमसकृत्कुंडलाभ्यां विराजितम् । गजीभूयाशु दुद्राव तां देवीं समरेऽसुरः

मौलिमसकृदांदोल्य कुंडलाभ्यां विराजमानोऽसुरो गजीभूयाशु समरे तां देवीं प्रति दुद्राव।

Verse 21

शैलाकारं तमायांतं दृष्ट्वा भगवती गजम् । बद्ध्वा पाशेन जवतः खङ्गेन करमच्छिनत्

शैलाकारं वेगमायान्तं गजं दृष्ट्वा भगवती देवी तं पाशेन शीघ्रं बद्ध्वा, खङ्गेन तस्य करं छित्त्वा पातयामास।

Verse 22

ततोत्यंतं स चीत्कृत्य देव्याकृत्तकरःकरी । अकिंचित्करतां प्राप्य माहिषं वपुराददे

ततः स देव्या छिन्नकरः करी अत्यन्तं चीत्कृत्य, अकिञ्चित्करतां प्राप्य, गजरूपं विहाय माहिषं वपुराददे।

Verse 23

अचलां सचलां सर्वां स चक्रे सुरघाततः । शिलोच्चयांश्च बहुशः शृंगाभ्यां सोक्षिपद्बली

सुरघातपरायणः स बली अचलां सचलां च सर्वां जगतीं कम्पयामास; शृङ्गाभ्यां च बहुशः शिलोच्चयान् उत्क्षिप्य प्राक्षिपत्।

Verse 25

महामहिषरूपेण तेन त्रैलोक्यमंडपः । आंदोलितोति बलिना युगांते वात्यया यथा

महामहिषरूपेण तेन बलिना त्रैलोक्यमण्डपः युगान्ते वात्यया यथा सर्वतः आंदोलितोऽभवत्।

Verse 26

ब्रह्मांडमप्यकांडेन तद्भयेन समाकुलम् । दृष्ट्वा भगवती क्रुद्धा त्रिशूलेन जघान तम्

तद्भयेन अकाण्डेन समाकुलं ब्रह्माण्डमपि दृष्ट्वा भगवती देवी क्रुद्धा त्रिशूलेन तं जघान।

Verse 27

त्रिशूलघातविभ्रांतः पतित्वा पुनरुत्थितः । तं त्यक्त्वा माहिषं वेषमभूद्बाहुसहस्रभृत्

त्रिशूलप्रहारेण विह्वलः स पतित्वा पुनरुत्थितः। माहिषं वेषं परित्यज्य सहस्रबाहुधरोऽभवत्॥

Verse 28

स दुर्गो नितरां दुर्गो विबभौ समराजिरे । आयुधानां सहस्राणि बिभ्रत्कालांतकोपमः

स दुर्गो नितरां दुर्गो रणशोभासमाजिरे। सहस्राण्यायुधान्येव बिभ्रत् कालान्तकोपमः॥

Verse 29

अथ तूर्णं स दैत्येंद्रस्तां देवीं रणकोविदाम् । महाबलः प्रगृह्याशु नीतवानान्गगनांगणम्

अथ तूर्णं स दैत्येन्द्रो देवीं रणविशारदाम्। महाबलः प्रगृह्याशु नीतवान् गगनाङ्गणम्॥

Verse 30

ततो नभोंगणाद्दूरात्क्षिप्त्वा स जगदंबिकाम् । क्षणात्कलंबजालेन च्छादयामास वेगवान्

ततो नभोङ्गणाद्दूरात् क्षिप्त्वा स जगदम्बिकाम्। क्षणात् कलम्बजालेन च्छादयामास वेगवान्॥

Verse 31

अथांतरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा । विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता

अथान्तरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा। विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता॥

Verse 32

तं विधूय शरत्रातं निजेषु निकरैरलम् । महेषुणाथ विव्याध सा तं दैत्यजनेश्वरम्

तं शरवर्षं निजैः सैन्यनिकरैः सम्यग्विधूय सा देवी महेषुणेन दैत्यगणेश्वरं तम् अविव्याध।

Verse 33

हृदि विद्धस्तया देव्या स च तेन महेषुणा । व्याघूर्णमाननयनः क्षितिमापाति विह्वलः

तया देव्या तेन महेषुणा हृदि विद्धः सः व्याघूर्णमाननयनः विह्वलः क्षितिम् आपातत्।

Verse 34

महारुधिरधाराभिः स्रवंतीं च प्रवर्तयन् । तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे

महारुधिरधाराभिः स्रवन्तीभिः प्रवर्तयन्, तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे।

Verse 35

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

देवदुन्दुभयो नेदुः, प्रहृष्टानि जगन्ति च; सूर्याचन्द्रमसौ साग्नी तेजो निजम् अवापतुः।

Verse 36

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वंतः प्राप्ता देवा महर्षिभिः । तुष्टुवुश्च महादेवीं महास्तुतिभिरादरात्

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वन्तः देवा महर्षिभिः सह प्राप्ताः; महादेवीं च महास्तुतिभिः आदरात् तुष्टुवुः।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमो देवि जगद्धात्रि जगत्रयमहारणे । महेश्वर महाशक्ते दैत्यद्रुमकुठारके

देवा ऊचुः—नमो देवि जगद्धात्रि, जगत्रय-महारणे। महेश्वर-महाशक्ते, दैत्य-द्रुम-कुठारके॥

Verse 38

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे शंखचक्रगदाधरि । स्वशार्ङ्गव्यग्रहस्ताग्रे नमो विष्णुस्वरूपिणि

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे, शङ्खचक्रगदाधरि। स्वशार्ङ्ग-व्यग्र-हस्ताग्रे, नमो विष्णुस्वरूपिणि॥

Verse 39

हंसयाने नमस्तुभ्यं सर्वसृष्टिविधायिनि । प्राचां वाचां जन्मभूमे चतुराननरूपिणि

हंसयाने नमस्तुभ्यं, सर्वसृष्टिविधायिनि। प्राचां वाचां जन्मभूमे, चतुराननरूपिणि॥

Verse 40

त्वमैंद्री त्वं च कौबेरी वायवी त्वं त्वमंबुपा । त्वं यामी नैरृती त्वं च त्वमैशी त्वं च पावकी

त्वमैन्द्री त्वं च कौबेरी, वायवी त्वं त्वमम्बुपा। त्वं यामी नैरृती त्वं च, त्वमैशी त्वं च पावकी॥

Verse 41

शशांककौमुदी त्वं च सौरी शक्तिस्त्वमेव च । सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी

शशाङ्ककौमुदी त्वं च, सौरी शक्तिस्त्वमेव च। सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी॥

Verse 42

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी ॥

Verse 43

चेतः स्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेंद्रियरूपिणी । पंचतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेंबिके

चेतःस्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेन्द्रियरूपिणी । पञ्चतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेऽम्बिके ॥

Verse 44

शब्दादि रूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्मांडकर्त्री त्वं देवि ब्रह्मांडांतस्त्वमेव हि

शब्दादिरूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्माण्डकर्त्री त्वं देवि ब्रह्माण्डान्तस्त्वमेव हि ॥

Verse 45

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी ॥

Verse 46

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते ॥

Verse 47

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका । सर्वमंत्रमयी त्वं वै ब्रह्माद्यास्त्वत्समुद्भवाः

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका। सर्वमन्त्रस्वरूपा त्वं सत्यं ब्रह्मादयस्त्वत्समुद्भवाः॥

Verse 48

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलोदये । त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलप्रदा। त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे॥

Verse 49

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः। तत्र त्वं शक्तिरूपेण नास्ति किंचित्त्वदृते क्वचित्॥

Verse 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेन्द्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम्। त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः॥

Verse 51

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्र सुमित्रवंतः । तेषां यशः प्रसरचंद्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्रसुमित्रवन्तः। तेषां यशः प्रसरचन्द्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे॥

Verse 52

त्वद्भक्तिचेतसि जनेन विपत्तिलेशः क्लेशः क्व वानुभवती नतिकृत्सु पुंसु । त्वन्नामसंसृतिजुषां सकलायुषां क्व भूयः पुनर्जनिरिह त्रिपुरारिपत्नि

त्रिपुरारिपत्नि! त्वद्भक्तिचेतसि जनस्य विपत्तिलेशोऽपि कुतः, क्लेशो वा क्व भवेत्—अतिकृच्छ्रेष्वपि पुंसु? ये तु त्वन्नामसंसृतिं सेवमानाः सकलायुषं यान्ति, तेषां कुतः पुनर्जनिरिह—विशेषतः काश्याम्?

Verse 53

चित्रं यदत्र समरे स हि दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातमधिगम्य सुधानिधानम् । मृत्योर्वशत्वमगमद्विदितं भवानि दुष्टोपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति

चित्रं खल्वत्र, भवानि! समरे स दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातं सुधानिधानमिव प्राप्यापि मृत्योर्वशत्वमगमत्। तथापि विदितं, देवि, यत् दुष्टोऽपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति।

Verse 54

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः । उद्वेलिताः समभवन्सप्तापि जलराशयः

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः; उद्वेलिताः समभवन् सप्तापि जलराशयः।

Verse 55

प्राच्यां मृडानि परिपाहि सदा नतान्नो याम्यामव प्रतिपदं विपदो भवानि । प्रत्यग्दिशि त्रिपुरतापन पत्नि रक्ष त्वं पाह्युदीचि निजभक्तजनान्महेशि

मृडानि! प्राच्यां सदा नतान्नः परिपाहि; भवानि! याम्यां प्रतिपदं विपदः अव। त्रिपुरतापनपत्नी! प्रत्यग्दिशि रक्ष; महेशि! उदीच्यां निजभक्तजनान् पाहि।

Verse 56

ब्रह्माणि रक्ष सततं नतमौलिदेशं त्वं वैष्णवि प्रतिकुलं परिपालयाधः । रुद्राग्नि नैरृति सदागति दिक्षु पांतु मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यः

ब्रह्माणि! सततं नतमौलिदेशं रक्ष; वैष्णवि! अधः प्रतिकुलं परिपालय। रुद्राग्निनैरृत्यः सदागति दिक्षु पान्तु सर्वतः; मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यश्च अव्याहतं रक्षणं ददतु।

Verse 57

पातु त्रिशूलममले तव मौलिजान्नो भालस्थलं शशिकला मृदुमाभ्रुवौ च । नेत्रे त्रिलोचनवधूर्गिरिजा च नासामोष्ठं जया च विजयात्वधरप्रदेशम्

अमले, तव मौलिजं त्रिशूलं पातु; भालस्थलं शशिकला मृदुभ्रुवौ च पातु। त्रिलोचनप्रियागिरिजा नेत्रे पातु; जया विजयाच नासामोष्ठमधरोत्तरप्रदेशं विजयन्तु।

Verse 58

श्रोत्रद्वयं श्रुतिरवा दशनावलिं श्रीश्चंडी कपोलयुगलं रसनां च वाणी । पायात्सदैव चिबुकं जयमंगला नः कात्यायनी वदनमंडलमेव सर्वम्

जयमङ्गला कात्यायनी नः सदैव पायात्—तस्याः श्रोत्रद्वयं श्रुतिरिव, दशनावलिः श्रीरिव; चण्डीरूपा कपोलयुगलं, रसनां वाणीं च। चिबुकं च सदा पायात्; वदनमण्डलं सर्वमपि शुभमण्डलरूपमेव।

Verse 59

कंठप्रदेशमवतादिह नीलकंठी भूदारशक्तिरनिशं च कृकाटिकायाम् । कौर्म्यं सदेशमनिशं भुजदंडमैंद्री पद्मा च पाणिफलकं नतिकारिणां नः

नीलकण्ठीह नः कण्ठप्रदेशमवताद्; भूदारशक्तिः कृकाटिकायामनिशं पातु। कौर्म्यं सदेशं सततं रक्षतु; ऐन्द्री भुजदण्डं पातु; नतिकारिणां नः पाणिफलकं पद्मा पालयतु।

Verse 60

हस्तांगुलीः कमलजा विरजानखांश्च कक्षांतरं तरणिमंडलगा तमोघ्नी । वक्षःस्थलं स्थलचरी हृदयं धरित्री कुशिद्वयं त्ववतु नः क्षणदाचरघ्नी

कमलजा विरजानखांश्च हस्ताङ्गुलीः पातु; कक्षान्तरं तरणिमण्डलगा तमोघ्नी पातु। वक्षःस्थलं स्थलचरी, हृदयं धरित्री; कुशिद्वयं नः क्षणदाचरघ्नी देव्या अवतु।

Verse 61

अव्यात्सदा दरदरीं जगदीश्वरी नो नाभिं नभोगतिरजात्वथ पृष्ठदेशम् । पायात्कटिं च विकटा परमास्फिचौ नो गुह्यं गुहारणिरपानमपाय हंत्री

जगदीश्वरी नः सदा अव्यात्—दरदरीरूपा नाभिं पातु; नभोगतिरजा पृष्ठदेशं रक्षतु। विकटा कटिं परमास्फिचौ च पायात्; गुह्यं चापानं च अपायहन्त्री गुहारणिः पातु।

Verse 62

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

विपुला मे ऊरुद्वयं रक्षतु, ललिता जानुनी पातु। जवा जङ्घेऽवतु, कठोरतरा गुल्फौ रक्षतु। रसातलचराङ्गुलिदेशमुग्रा पादाङ्गुलीः पातु; चान्द्री नखान्तान् पादतलं च रक्षतु; तलवासिनी पादतलाधोभागं सर्वथा अवतु।

Verse 63

गृहं रक्षतु नो लक्ष्मीः क्षेत्रं क्षेमकरी सदा । पातु पुत्रान्प्रियकरी पायादायुः सनातनी

लक्ष्मीर्नो गृहं रक्षतु; क्षेत्रं क्षेमकरी सदा पातु। प्रियकरी पुत्रान् पातु; सनातनी आयुः पायात्।

Verse 64

यशः पातु महादेवी धर्मं पातु धनुर्धरी । कुलदेवी कुलं पातु सद्गतिं सद्गतिप्रदा

यशो मे महादेवी पातु; धर्मं पातु धनुर्धरी। कुलदेवी कुलं पातु; सद्गतिं पातु सद्गतिप्रदा।

Verse 65

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे । गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे। गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु॥

Verse 66

इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं प्रणेमुश्च पुनःपुनः । सर्वे सवासवा देवाः सर्षिगंधर्वचारणाः

इति जगद्धात्रीं स्तुत्वा ते पुनःपुनः प्रणेमुः। सवासवा देवाः सर्वे सर्षिगन्धर्वचारणाः॥

Verse 67

ततस्तुष्टा जगन्माता तानाह सुरसत्तमान् । स्वाधिकारान्सुराः सर्वे शासतु प्राग्यथायथा

ततः प्रसन्ना जगन्माता तान् सुरसत्तमान् अब्रवीत्— सर्वे सुराः स्वस्वाधिकारान् प्राक् यथावत् शासन्तु यथापूर्वम्।

Verse 68

तुष्टाहमनया स्तुत्या नितरां तु यथार्थया । वरमन्यं प्रदास्यामि तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः

अनया यथार्थया स्तुत्या अहं नितरां तुष्टा; अन्यं वरं प्रदास्यामि— तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः।

Verse 69

दुर्गोवाच । यः स्तोष्यति तु मां भक्त्या नरः स्तुत्यानया शुचिः । तस्याहं नाशयिष्यामि विपदं च पदे पदे

दुर्गोवाच— यः कश्चित् शुचिर्नरो भक्त्या स्तुत्यानया मां स्तोष्यति, तस्याहं विपदं पदे पदे नाशयिष्यामि।

Verse 70

एतत्स्तोत्रस्य कवचं परिधास्यति यो नरः । तस्य क्वचिद्भयं नास्ति वज्रपंजरगस्य हि

एतत्स्तोत्रस्य कवचं यो नरः परिधास्यति, तस्य क्वचिदपि भयं नास्ति; स हि वज्रपंजरग इव भवति।

Verse 71

अद्यप्रभृति मे नाम दुर्गेति ख्यातिमेष्यति । दुर्गदैत्यस्य समरे पातनादति दुर्गमात्

अद्यप्रभृति मे नाम ‘दुर्गा’ इति ख्यातिमेष्यति; दुर्गदैत्यस्य समरे दुर्गमात् पातनात्।

Verse 72

ये मां दुर्गां शरणगा न तेषां दुर्गतिः क्वचित् । दुर्गास्तुतिरियं पुण्या वज्रपंजरसंज्ञिका

ये मां दुर्गां शरणं गच्छन्ति, तेषां दुर्गतिः कदाचन न भवति। दुर्गास्तुतिरियं पुण्या ‘वज्रपंजर’ इति संज्ञिता॥

Verse 73

अनया कवचं कृत्वा मा बिभेतु यमादपि । भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनी गणाः

अनया स्तुत्या कवचं कृत्वा यमादपि मा बिभेत्। भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनीगणाश्च दूरं यान्ति॥

Verse 74

झोटिंगा राक्षसाः क्रूरा विष सर्पाग्नि दस्यवः । वेतालाश्चापि कंकाल ग्रहा बालग्रहा अपि

झोटिङ्गा राक्षसाः क्रूरा विषं सर्पाग्निदस्यवः। वेतालाः कंकालग्राहाः बालग्राहाश्चापि नश्यन्ति॥

Verse 75

वातपित्तादि जनितास्तथा च विषमज्वराः । दूरादेव पलायंते श्रुत्वा स्तुतिमिमां शुभाम्

वातपित्तादिजनिताः तथा च विषमज्वराः। इमां शुभां स्तुतिं श्रुत्वा दूरादेव पलायन्ते॥

Verse 76

वज्रपंजर नामैतत्स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम् । एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं नहि

‘वज्रपंजर’ नामैतत् स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम्। एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं न हि॥

Verse 77

अष्टजप्तेन चानेन योभिमंत्र्य जलं पिबेत् । तस्योदरगतापीडा क्वापि नो संभविष्यति

अनेन मन्त्रेणाष्टवारं जप्त्वा जलमभिमन्त्र्य यः पिबेत्, तस्योदरगतापीडा वा अन्तःक्लेशः क्वापि न सम्भवति।

Verse 78

गर्भपीडा तु नो जातु भविष्यत्यभिमंत्रणात् । बालानां परमा शांतिरेतत्स्तोत्रांबुपानतः

अस्याभिमन्त्रणात् गर्भपीडा कदापि न भविष्यति; एतत्स्तोत्राभिमन्त्रिताम्बुपानात् बालानां परमा शान्तिर्भवति।

Verse 79

यत्र सान्निध्यमेतस्य स्तवस्येह भविष्यति । एतास्तु शक्तयः सर्वा सर्वत्र सहिता मया

यत्र लोकेऽस्य स्तवस्य सान्निध्यं भविष्यति, तत्र सर्वत्र मया सहिता एताः सर्वाः शक्तयः सन्ति।

Verse 80

रक्षां परिकरिष्यंति मद्भक्तानां ममाज्ञया । इति दत्त्वा वरान्देवी देवेभ्यो तर्हि ता तदा

ममाज्ञया मद्भक्तानां रक्षां परिकरिष्यन्ति—इति वरान् दत्त्वा देवी तदा तर्हि देवेभ्यः प्राह।

Verse 81

तेपि स्वर्गौकसः सर्वे स्वंस्वं स्वर्गं ययुर्मुदा । स्कंद उवाच । इत्थं दुर्गाभवन्नाम तया देव्या महामुने । काश्यां सेव्या यथा सा च तच्छृणुष्व वदामि ते

तेऽपि सर्वे स्वर्गौकसः मुदा स्वं स्वं स्वर्गं ययुः। स्कन्द उवाच—इत्थं दुर्गाभवन्नाम सा देवी, महामुने; काश्यां यथा सा सेव्या, तच्छृणुष्व वदामि ते।

Verse 82

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । संपूज्या सततं काश्यां दुर्गा दुर्गतिनाशिनी

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । काश्यां सततं संपूज्या दुर्गा दुर्गतिनाशिनी ॥

Verse 83

नवरात्रं प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । नाशयिष्यति विघ्नौघान्सुमतिं च प्रदास्यति

नवरात्रे प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । विघ्नौघान्नाशयिष्यति सुमतिं च प्रदास्यति ॥

Verse 84

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । दास्यत्यभीष्टदा सिद्धिं दुर्गा काश्यां न संशयः

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । काश्यां दुर्गा ददात्येष्टा सिद्धिं नात्र संशयः ॥

Verse 85

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुंबैः शुभार्थिभिः

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुम्बैः शुभार्थिभिः ॥

Verse 86

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्न सहस्राणि तस्य स्युश्च पदेपदे

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्नसहस्राणि तस्य स्युः पदेपदे ॥

Verse 87

दुर्गाकुंडे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां संपूज्य विधिवन्नवजन्माघमुत्सृजेत्

दुर्गाकुण्डे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां विधिवत् संपूज्य नवजन्मकृतं पापं त्यजेत् ॥

Verse 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

सा दुर्गा शक्तिभिः सार्धं काशीं सर्वतः परिरक्षति । ताः कालरात्रिमुखाः शक्तयः प्रयत्नेन नरैः पूज्याः ॥

Verse 89

रक्षंति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नवशक्तयः । उपसर्गसहस्रेभ्यस्ता वैदिग्देवताक्रमात्

रक्षन्ति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नव शक्तयः । दिग्देवताक्रमात् ता उपसर्गसहस्रेभ्यः पालयन्ति ॥

Verse 90

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी च ॥

Verse 91

विश्वा सौभाग्यगौरी च सृष्टाः प्राच्यादिमध्यतः । एता यत्नेन संपूज्याः क्षेत्ररक्षणदेवताः

विश्वा सौभाग्यगौरी च प्राच्यादिमध्यतोऽभवन् । एता क्षेत्ररक्षणदेवताः यत्नेन संपूज्याः ॥

Verse 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

तथैव दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः भैरवाश्चाष्टौ सततं काशीं रक्षन्ति, या निर्वाणश्रीणां निकेतनम्।

Verse 93

रुरुश्चंडोसितांगश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवस्तद्वत्क्रमात्संहारभीषणौ

रुरुश्चण्डोऽसिताङ्गश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवश्चैव, क्रमात् संहारभीषणौ च।

Verse 94

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

चतुःषष्टिर्वेतालाः सन्ति महाभीषणमूर्तयः । सर्वे रुण्डमुण्डस्रजः, कर्त्रीखर्परपाणयः।

Verse 95

श्ववाहना रक्तमुखा महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च प्रमत्ता रुधिरासवैः

श्ववाहनाः रक्तमुखाः महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च, रुधिरासवैः प्रमत्ताः।

Verse 96

नानारूपधराः सर्वे नानाशस्त्रास्त्र पाणयः । तदाकारैश्च तद्भृत्यैः कोटिशः परिवारिताः

सर्वे नानारूपधराः नानाशस्त्रास्त्रपाणयः । तदाकारैस्तद्भृत्यैश्च कोटिशः परिवारिताः।

Verse 97

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

कश्चिद् विद्युज्जिह्वः, कश्चिल् ललज्जिह्वः; कश्चित् क्रूरास्यः क्रूरलोचनश्च। कश्चिद् उग्रो विकटदंष्ट्रः; कश्चिद् वक्रास्यो वक्रनासिकश्च॥

Verse 98

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

कश्चिज् जंभको नाम, कश्चिज् जृंभणमुखः; कश्चिज् ज्वालानेत्रो, कश्चिद् वृकोदरः। कश्चिद् गर्तनेत्रः, कश्चिन् महानेत्रः; कश्चित् तुच्छनेत्रो, कश्चिद् अंत्रमण्डनः॥

Verse 99

ज्वलत्केशः कंबुशिराः खर्वग्रीवो महाहनुः । महानासो लंबकर्णः कर्णप्रावरणोनसः

कश्चिज् ज्वलत्केशः, कश्चित् कंबुशिराः; कश्चित् खर्वग्रीवो, कश्चिन् महाहनुः। कश्चिन् महानासः, कश्चिल् लंबकर्णः; कश्चित् कर्णप्रावरणोनसः॥

Verse 100

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्तरुधिरप्रियाः । त्रासयंतो दुराचारान्रक्षंति परितः सदा

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्ता रुधिरप्रियाः। दुराचारान् त्रासयन्तः परितः सदा रक्षन्ति॥

Verse 110

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः । श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः। श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्॥

Verse 112

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽदरं गुरुम् । श्रोतव्यमिदमाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम्

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम, स गुरुमादरपूर्वकम् । कृत्वा शृणुयादाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम् ॥