Adhyaya 15

Verse 1

स्कंद उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो यानि लिंगानि कुंभज । तानि पंचसहस्राणि मुनीनां सिद्धिदान्यलम्

स्कन्द उवाच—हे कुम्भज (अगस्त्य), ज्येष्ठेश्वरस्य परितो ये लिङ्गसमूहाः सन्ति, तानि पञ्चसहस्राणि; मुनिभ्यः सिद्धिप्रदानसमर्थानि।

Verse 2

पराशरेश्वरं लिंगं ज्येष्ठेशादुत्तरे महत् । तस्य दर्शनमात्रेण निर्मलं ज्ञानमाप्यते

ज्येष्ठेश्वरादुत्तरे महत् पराशरेश्वराख्यं लिङ्गं विराजते; तस्य दर्शनमात्रेण निर्मलं शुद्धं ज्ञानं प्राप्यते।

Verse 3

तत्रैव सिद्धिदं लिंगं मांडव्येश्वरसंज्ञितम् । न तस्य दर्शनाज्जातु दुर्बुद्धिं प्राप्नुयान्नरः

तत्रैव सिद्धिदं लिङ्गं माण्डव्येश्वरसंज्ञितम्; तस्य दर्शनात् कदाचित् नरः दुर्बुद्धिं न प्राप्नुयात्।

Verse 4

लिंगं च शंकरेशाख्यं तत्रैव शुभदं सदा । भृगुनारायणस्तत्र भक्तानां सर्वसिद्धिदः

तत्रैव सदा शुभदं शङ्करेशाख्यं लिङ्गं च; तत्र भृगुनारायणोऽपि भक्तानां सर्वसिद्धिप्रदः।

Verse 5

जाबालीश्वर संज्ञं च लिंगं तत्रातिसिद्धिदम् । तस्य संदर्शनाज्जातु न जंतुर्दुर्गतिं व्रजेत्

तत्र जाबालीश्वरसंज्ञं लिङ्गं चातिसिद्धिदम्; तस्य संदर्शनात् कदाचित् जन्तुर्दुर्गतिं न व्रजेत्।

Verse 6

सुमंतु मुनिना श्रेष्ठस्तत्रादित्यः प्रतिष्ठितः । तस्य संदर्शनादेव कुष्ठव्याधिः प्रशाम्यति

तत्र सुमन्तु-मुनिना श्रेष्ठेन आदित्यः प्रतिष्ठापितः। तस्य केवल-दर्शनादेव कुष्ठव्याधिः प्रशाम्यति निवर्तते च॥

Verse 7

भैरेवी भीषणा नाम तत्र भीषणरूपिणी । क्षेत्रस्य भीषणं सर्वं नाशयेद्भावतोर्चिता

तत्र भैरेवी ‘भीषणा’ नाम भीषणरूपिणी। भावतोर्चिता सा क्षेत्रसम्बद्धं सर्वं भीषणं नाशयेत्॥

Verse 8

तत्रोपजंघने लिंगं कर्मबंधविमोक्षणम् । नृभिः संसेवितं भक्त्या षण्मासात्सिद्धिदं परम्

तत्रोपजङ्घने लिङ्गं कर्मबन्धविमोक्षणम्। नृभिर्भक्त्या संसेवितं षण्मासात् परां सिद्धिं ददाति॥

Verse 9

भारद्वाजेश्वरं लिंगं लिंगं माद्रीश्वरं वरम् । एकत्र संस्थिते द्वे तु द्रष्टव्ये सुकृतात्मना

भारद्वाजेश्वरं लिङ्गं माद्रीश्वरं वरं लिङ्गम्। एकत्र संस्थिते द्वे एते सुकृतात्मना द्रष्टव्ये॥

Verse 10

अरुणि स्थापितं लिंगं तत्रैव कलशोद्भव । तस्य लिंगस्य सेवातः सर्वामृद्धिमवाप्नुयात्

अरुणिना स्थापितं लिङ्गं तत्रैव, कलशोद्भव। तस्य लिङ्गस्य सेवया सर्वामृद्धिं समवाप्नुयात्॥

Verse 11

लिंगं वाजसनेयाख्यं तत्रास्त्यतिमनोहृरम् । तस्य संदर्शनात्पुंसां वाजपेयफलं भवेत्

तत्र वाजसनेयाख्यं परममनोहरं लिङ्गमस्ति। तस्य केवलदर्शनादेव पुंसां वाजपेययज्ञफलप्राप्तिर्भवति॥

Verse 12

कण्वेश्वरं शुभं लिंगं लिंगं कात्यायनेश्वरम् । वामदेवेश्वरं लिंगमौतथ्येश्वरमेव च

कण्वेश्वरं शुभं लिङ्गं कात्यायनेश्वरमेव च। वामदेवेश्वरं लिङ्गमौतथ्येश्वरमेव च॥

Verse 13

हारीतेश्वरसंज्ञं च लिंगं वै गालवेश्वरम् । कुंभेर्लिंगं महापुण्यं तथा वै कौसुमेश्वरम्

हारीतेश्वरसंज्ञं च लिङ्गं वै गालवेश्वरम्। कुम्भेर्लिङ्गं महापुण्यं तथा वै कौसुमेश्वरम्॥

Verse 14

अग्निवर्णेश्वरं चैव नैध्रुवेश्वरमेव च । वत्सेश्वरं महालिंगं पर्णादेश्वरमेव च

अग्निवर्णेश्वरं चैव नैध्रुवेश्वरमेव च। वत्सेश्वरं महालिङ्गं पर्णादेश्वरमेव च॥

Verse 15

सक्तुप्रस्थेश्वरं लिंगं कणादेशं तथैव च । अन्यत्तत्र महालिंगं मांडूकाय निरूपितम्

सक्तुप्रस्थेश्वरं लिङ्गं कणादेशं तथैव च। अन्यच्च तत्र महालिङ्गं माण्डूकाय निरूपितम्॥

Verse 16

वाभ्रवेयेश्वरं लिंगं शिलावृत्तीश्वरं तथा । च्यवनेश्वर लिंगं च शालंकायनकेश्वरम्

तस्मिन् पुण्यप्रदेशे वाभ्रवेयेश्वरं लिङ्गं शिलावृत्तीश्वरं तथा । च्यवनेश्वरलिङ्गं च शालङ्कायनकेश्वरं च विद्यते ॥

Verse 17

कलिंदमेश्वरं लिंगं लिंगमक्रोधनेश्वरम् । लिंगं कपोतवृत्तीशं कंकेशं कुंतलेश्वरम

तत्रैव कलिन्दमेश्वरं लिङ्गं लिङ्गमक्रोधनेश्वरम् । कपोतवृत्तीशं लिङ्गं कङ्केशं कुंतलेश्वरं च ॥

Verse 18

कंठेश्वरं कहोलेशं लिंगं तुंबुरुपूजितम् । मतगेशं मरुत्तेशं मगधेयेश्वरं तथा

कण्ठेश्वरं कहोलेशं लिङ्गं तुंबुरुपूजितम् । मतगेशं मरुत्तेशं मगधेयेश्वरं तथा ॥

Verse 19

जातूकर्णेश्वरं लिंगं जंबूकेश्वरमेव च । जारुधीशं जलेशं च जाल्मेशं जालकेश्वरम्

जातूकर्णेश्वरं लिङ्गं जम्बूकेश्वरमेव च । जारुधीशं जलेशं च जाल्मेशं जालकेश्वरम् ॥

Verse 20

एवमादीनि लिंगानि अयुतार्धानि कुंभज । स्मरणाद्दर्शनात्स्पर्शादर्चनान्नमनात्स्तुतेः

एवमादीनि लिङ्गानि अयुतार्धानि कुम्भज । स्मरणाद्दर्शनात्स्पर्शादर्चनान्नमनात्स्तुतेश्च पुण्यं प्राप्यते ॥

Verse 21

न जातु जायते जंतोः कलुषस्य समुद्भवः । एतेषां शुभलिंगानां ज्येष्ठस्थानेति पावने

न जातु जायते जन्तोः कलुषस्य समुद्भवः; एते शुभलिङ्गा ज्येष्ठस्थाने परमपावने प्रतिष्ठिताः।

Verse 22

स्कंद उवाच । एकदा तत्र यद्वृत्तं ज्येष्ठस्थाने महामुने । तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्वाघविनाशनम्

स्कन्द उवाच—एकदा तत्र यद्वृत्तं ज्येष्ठस्थाने महामुने, तदहं ते प्रवक्ष्यामि; शृणुष्वाघविनाशनम्।

Verse 23

स्वैरं विहरतस्तत्र ज्येष्ठस्थाने महेशितुः । कौतुकेनैव चिक्रीड शिवा कंदुकलीलया

तत्र ज्येष्ठस्थाने महेशितुः स्वैरं विहरतः सति, शिवा कौतुकेनैव कन्दुकलीलया चिक्रीड।

Verse 24

उदंच न्न्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निःश्वासामोदमुदित भ्रमराकुलितेक्षणा

उदञ्च-न्यञ्चदङ्गानां लाघवं परितन्वती, निःश्वासामोद-मुदिता भ्रमराकुलितेक्षणा।

Verse 25

भ्रश्यद्ध म्मिल्लसन्माल्य स्थपुटीकृत भूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्राली स्रवदंबुकणोज्ज्वला

भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्य-स्थपुटीकृत-भूमिका; स्विद्यत्कपोलपत्राली स्रवदम्बुकणोज्ज्वला।

Verse 26

स्फुटच्चोलांशुकपथनिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिशोणितकरांबुजा

स्फुटच्चोलांशुकच्छिद्रपथनिर्गताङ्गप्रभया सा व्याप्ता; कन्दुकस्य तीव्रास्फालनेन च तस्याः कराम्बुजेऽतिशोणिमप्रभा समुल्लसत्।

Verse 27

कंदुकानुग सदृष्टि नर्तित भ्रूचलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदंबिका

कन्दुकानुगदृष्टिः सा नर्तितभ्रूचलताञ्चला; मृडानी जगदम्बिका किल खेलन्ती ददृशे।

Verse 28

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां मनोहरा । कटाक्षिताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

अन्तरिक्षचरौ दितिजौ मनोहरौ तौ समुपागतौ; तया कटाक्षितौ एव मृत्युरिव समुपस्थित इति बभूव।

Verse 29

विदलोत्पल संज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

विदलोत्पलसंज्ञौ तौ दृप्तौ विधेर्वरप्राप्तौ; स्वदोर्बलेन त्रिजगतीं तृणीकृत्य पुरुषौ बभूवतुः।

Verse 30

देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिवोवतेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

देवीं परिजिहीर्षवौ तौ विषमेषु प्रपीडितौ; दिवोऽवतीर्य क्षिप्रं शांबरीं मायां स्वीकृत्य समायातौ।

Verse 31

धृत्वा पारषदीं मूर्तिमायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसा

पारषदीं मूर्तिं धृत्वा तौ दुराचारौऽतिचञ्चलमानसौ अम्बिकायाः समीपमायातौ।

Verse 32

सर्वज्ञेन परिज्ञातौ चांचल्याल्लोचनोद्भवात् । कटाक्षिताथ देवेन दुर्गादुर्गारिघातिनी

लोचनयोश्चाञ्चल्योद्भବेन सर्वज्ञेन देवेन तौ परिज्ञातौ; ततः दुर्गादुर्गारिघातिनी दुर्गा तयोः कटाक्षं न्यपातयत्।

Verse 33

विज्ञाय नेत्रसंज्ञां तु सर्वज्ञार्ध शरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निजघान तौ

नेत्रसंज्ञां विज्ञाय सर्वज्ञार्धशरीरिणी देवी तेनैव कन्दुकेन युगपत् तौ निजघान।

Verse 34

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

महादेव्या कन्दुकेन समाहतौ महाबलौ तौ दुष्टौ परिभ्रम्य परिभ्रम्य विनिपेततुः।

Verse 35

वृंतादिव फले पक्वे तालादनिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगेइव महागिरेः

तालवृक्षेऽनिललोलितवृन्तात् पक्वफलमिव, दम्भोलिना परिहतं महागिरेः शृङ्गमिव च तौ पपाततुः।

Verse 36

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

तौ महादैत्यौ अधर्मकर्मोद्यतौ निपात्य, ततः कन्दुकः अद्भुतपरिणतिं यातः लिङ्गरूपेण प्रतिष्ठितोऽभवत्।

Verse 37

कंदुकेश्वरसंज्ञं च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वर समीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

तदा तल्लिङ्गं ‘कन्दुकेश्वर’ इति संज्ञां प्राप; ज्येष्ठेश्वरसमीपे स्थितं तत् सर्वदुष्टनिवारणं प्रसिद्धम्।

Verse 38

कंदुकेश समुत्पत्तिं यः श्रोष्यति मुदान्वितः । पूजयिष्यति यो भक्तस्तस्य दुःखभयं कुतः

यः कन्दुकेशसमुत्पत्तिं मुदान्वितः शृणुयात्, यश्च भक्तः तं पूजयेत्—तस्य दुःखभयं कुतः स्यात्?

Verse 39

कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम् । योगक्षेमं सदा कुर्याद्भवानी भयनाशिनी

कन्दुकेश्वरभक्तानां निरेनसानां मानवानां योगक्षेमं सदा कुर्यात् भयानाशिनी भवानी।

Verse 40

मृडानी तस्य लिंगस्य पूजां कुर्यात्सदैव हि । तत्रैव देव्या सान्निध्यं पार्वत्या भक्तसिद्धिदम्

मृडानी तस्य लिङ्गस्य पूजां सदैव कुर्यात्; तत्रैव पार्वत्या देव्या सान्निध्यं भक्तसिद्धिदं वर्तते।

Verse 41

कंदुकेशं महालिंगं काश्यां यैर्न समर्चितम् । कथं तेषां भवनीशौ स्यातां सर्वेप्सितप्रदौ

ये काश्यां कंदुकेशं महालिङ्गं सम्यग् न समर्चयन्ति, तेषां कथं भवानीशौ सर्वेप्सितप्रदौ स्याताम्?

Verse 42

द्रष्टव्यं च प्रयत्नेन तल्लिंगं कंदुकेश्वरम् । सर्वोपसर्गसंघातविघातकरणं परम्

प्रयत्नेन तल्लिङ्गं कंदुकेश्वरं द्रष्टव्यं; यतः सर्वोपसर्गसंघातविघातकरणं परमम्।

Verse 43

कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः । क्षिप्रं क्षयमवाप्नोति तमः प्राप्योष्णगुं यथा

कंदुकेश्वर-नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः क्षिप्रं क्षयमवाप्नोति, तमः प्राप्योष्णगुं यथा।

Verse 44

स्कंद उवाच । संशृणुष्व महाभाग ज्येष्ठेश्वर समीपतः । यद्वृत्तांतमभूद्विप्र परमाश्चर्यकृद्ध्रुवम्

स्कन्द उवाच—महाभाग विप्र, ज्येष्ठेश्वरसमीपतः यदभूत् परमाश्चर्यकृद् ध्रुवं वृत्तान्तं तच्छृणु।

Verse 45

दंडखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे । तप्यमानेषु विप्रेषु निष्कामं परमं तपः

दण्डखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे, विप्रेषु निष्कामं परमं तपः तप्यमानेषु।

Verse 46

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमचिंतयत्

दैत्यो दुन्दुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । “देवाः कथं सुजेयाः स्युः” इत्युपायमचिन्तयत् ॥

Verse 47

किं बलाश्च किमाहाराः किमाधारा हि देवताः । विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम्

“किं बलाः किं च आहाराः किमाधाराः सुराः” इति । बहुशो विचार्य दैत्यस्तत्त्वं ज्ञात्वा विनिश्चितः ॥

Verse 48

अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोत्र विचारतः । ब्राह्मणान्हंतुमसकृत्कृतवानुद्यमं ततः

अग्रजन्मान एवात्र हेतवो निर्णया मताः । ततो ब्राह्मणहन्तुं स उद्यमं बहुशोऽकरोत् ॥

Verse 49

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधीनास्ततो देवबलं द्विजाः

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसम्भवाः । वेदा ब्राह्मणाधीनास्ततो देवबलं द्विजाः ॥

Verse 50

निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा ॥

Verse 51

ब्राह्मणा यदि नष्टाः स्युर्वेदा नष्टास्ततः स्वयम् । आम्नायेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः शततंतवः

ब्राह्मणेषु विनष्टेषु वेदा अपि ततः स्वयमेव नश्येयुः। आम्नायेषु प्रणष्टेषु शततन्तवोऽपि परिक्षीयन्ते॥

Verse 52

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हृताहारास्ततः सुराः । निर्बलाः सुखजेयाः स्युर्जितेषु त्रिदशेष्वथ

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु सुरा हृताहाराः स्युः। ततो निर्बलाः सुखजेयाश्च भवन्ति; त्रिदशेषु जितेषु तदा लोकव्यवस्था विपर्यस्यते॥

Verse 53

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । आहरिष्यामि देवानामक्षयाः सर्वसंपदः

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः। देवानामक्षयाः सर्वाः संपदोऽहं हरेयम्॥

Verse 54

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्मुने

निहतकण्टके राज्ये सुखान्येव निरवेक्ष्यामि। इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिन्तितवान्, मुने॥

Verse 55

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिताः । श्रुत्यध्ययन संपन्नास्तपोबल समन्विताः

द्विजाः क्व सन्ति भूयांसो ब्रह्मतेजःप्रवर्धिताः। श्रुत्यध्ययनसम्पन्नास्तपोबलसमन्विताः॥

Verse 56

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी भवेत् । तानादावुपसंहृत्य यामि तीर्थांतरं ततः

भूयांसां ब्राह्मणानां मुख्यं स्थानं वाराणसी भवति। तान् आदौ तत्रोपसंहृत्य ततः परं तीर्थान्तरं गमिष्यामि॥

Verse 57

यत्रयत्र हि तीर्थेषु यत्रयत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्याः समंततः

यत्र यत्र हि तीर्थेषु यत्र यत्राश्रमेषु च। सन्ति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्याः समन्ततः॥

Verse 58

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

इति दुन्दुभिनिर्ह्रादः कुलोचितां मतिं कृत्वा। प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्॥

Verse 60

यथा कोपि न वेत्त्येव तथाच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपी जलाशये

यथा कोऽपि न वेत्त्येव तथाच्छन्नोऽभवत्पुनः। वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपी जलाशये॥

Verse 61

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवाध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः। दिवाध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः॥

Verse 62

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं च विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेण ब्राह्मणान्भक्षयेद्बहून्

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं च विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेण ब्राह्मणान् बहून् अभक्षयत् ॥

Verse 63

निःशब्दमेव नयति नत्यजेदपि कीकसम् । इत्थं निपातिता विप्रास्तेन दुष्टेन भूरिशः

निःशब्दमेव नयति न त्यजेदपि कीकसम् । इत्थं निपातिता विप्रास्तेन दुष्टेन भूरिशः ॥

Verse 64

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोभवत्

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोऽभवत् ॥

Verse 65

स च दुंदुभिनिर्ह्राद दैत्येंद्रो बलदर्पितः । व्याघ्र रूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

स च दुंदुभिनिर्ह्राद दैत्येन्द्रो बलदर्पितः । व्याघ्ररूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे ॥

Verse 66

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमंत्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमन्त्रविन्यासं तं क्रान्तुमशकन्न सः ॥

Verse 67

अथ सर्वगतः शंभुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

अथ सर्वगतः शम्भुः तस्य दैत्यस्याशयं ज्ञात्वा, दुष्टरूपस्य तस्य वधाय पावनक्षेत्ररक्षणार्थं धियं विदधे।

Verse 68

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षण दक्षधीः

यावत् व्याघ्रः प्रहर्तुमुद्यतः, तावत् धरोऽविरभूत्—त्र्यक्षो जगद्रक्षामणिः, भक्तरक्षणे दक्षधीः।

Verse 69

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चित लिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

तद्भक्तार्चितलिङ्गतः रुद्रमायान्तमालोक्य, दैत्यः वैरगर्वात् तेनैव रूपेण भूधरोपमो ववृधे।

Verse 70

सावज्ञमथसर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायांतमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

अथ दानवः सर्वज्ञं सावज्ञं यावत् पश्यति, तावत् आयान्तं तमादाय कक्षायन्त्रे न्यपीडयत्।

Verse 71

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्धन्यताडयत् । स च तेनैव रूपेण कक्षानिष्पेषणेन च

अथ पञ्चास्यः पञ्चास्यं मुष्ट्या मूर्ध्नि ताडयत्; स च तेनैव रूपेण कक्षानिष्पेषणेन च प्रत्यवरोधयत्।

Verse 72

अत्यार्तमरटद्व्याघ्रो रोदसी परिपूरयन् । तेन नादेन सहसा सं प्रवेपितमानसाः

अत्यार्तो मरटद्व्याघ्रो रोदसी परिपूरयन् । तेन नादेन सहसा संप्रवेपितमानसाः ॥

Verse 73

तपोधनाः समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः । तत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृत मृगेश्वरम्

तपोधनाः समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः । तत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृतमृगेश्वरम् ॥

Verse 74

तुष्टुवुः प्रणता सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः । परित्राता जगत्त्रातः प्रत्यूहाद्दारुणादितः

तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः । परित्राता जगत्त्रातः प्रत्यूहाद्दारुणादितः ॥

Verse 75

अनुग्रहं कुरुध्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो । अनेनैव हि रूपेण व्याघ्रेश इति नामतः

अनुग्रहं कुरुध्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो । अनेनैव हि रूपेण व्याघ्रेश इति नामतः ॥

Verse 76

कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा । अन्येभ्योप्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः

कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा । अन्येभ्योप्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः ॥

Verse 77

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवश्चंद्रविभूषणः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह शृणुध्वं द्विजपुंगवाः

इति तेषां वचः श्रुत्वा देवश्चन्द्रविभूषणः । “तथास्तु” इत्युदित्वा पुनरुवाच—शृणुध्वं द्विजपुङ्गवाः ॥

Verse 78

यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंघातं घातयिष्याम्यसंशयम्

यो मामनेनैव रूपेण श्रद्धया द्रक्ष्यति हि । तस्योपसर्गसङ्घातं घातयिष्याम्यसंशयम् ॥

Verse 79

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य यो याति पथि मानवः । चौरव्याघ्रादिसंभूत भयं तस्य कुतो भवेत्

एतल्लिङ्गं समभ्यर्च्य यो याति पथि मानवः । चौरव्याघ्रादिसम्भूतं भयं तस्य कुतो भवेत् ॥

Verse 80

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोति नान्यथा

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिङ्गमिदं हृदि । सङ्ग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोति नान्यथा ॥

Verse 81

इत्युक्त्वा देवदेवशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ । सविस्मयास्ततो विप्राः प्रातर्याता यथागतम्

इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तस्मिँल्लिङ्गे लयं ययौ । सविस्मयास्ततो विप्राः प्रातर्याता यथागतम् ॥

Verse 82

स्कन्द उवाच । तदा प्रभृति कुंभोत्थ लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम् । ज्येष्ठेशादुत्तरेभागे दृष्टं स्पृष्टं भयापहम्

स्कन्द उवाच । तदा प्रभृति कुंभोत्थ लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम् । ज्येष्ठेशादुत्तरेभागे दृष्टं स्पृष्टं भयापहम्

Verse 83

व्याघ्रेश्वरस्य ये भक्तास्तेभ्यो बिभ्यति किंकराः । यामा अपि महाक्रूरा जयजीवेति वादिनः

व्याघ्रेश्वरस्य ये भक्तास्तेभ्यो बिभ्यति किंकराः । यामा अपि महाक्रूरा जयजीवेति वादिनः

Verse 84

पराशरेश्वरादीनां लिंगानामिह संभवम् । श्रुत्वा नरो न लिप्येत महापातककर्दमैः

पराशरेश्वरादीनां लिंगानामिह संभवम् । श्रुत्वा नरो न लिप्येत महापातककर्दमैः

Verse 85

कंदुकेश समुत्पत्तिं व्याघ्रे शाविर्भवं तथा । समाकर्ण्य नरो जातु नोपसर्गैः प्रदूयते

कंदुकेश समुत्पत्तिं व्याघ्रे शाविर्भवं तथा । समाकर्ण्य नरो जातु नोपसर्गैः प्रदूयते

Verse 86

उटजेश्वर लिंगं तु व्याघ्रेशात्पश्चिमे स्थितम् । भक्तरक्षार्थमुद्भूतं स्यात्समभ्यर्च्य निर्भयः

उटजेश्वर लिंगं तु व्याघ्रेशात्पश्चिमे स्थितम् । भक्तरक्षार्थमुद्भूतं स्यात्समभ्यर्च्य निर्भयः