Adhyaya 13
Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 13

Adhyaya 13

अगस्त्यः काशीवैभवं तारकारे शिवचरितं च स्कन्दं पप्रच्छ। स्कन्दः जयगीषव्यनाम योगिमुनिं वर्णयति—स कठोरं नियमं कृतवान् यावत् त्रिनेत्रस्य महादेवस्य ‘विषम-ईक्षण’पद्मपाददर्शनं पुनर्न लभते तावत् न भुङ्क्ते न पिबति; तद्दर्शनविना भुक्तं भोजनं दोषयुक्तमिति मन्यते। तस्य व्रतं शिव एव जानाति; स नन्दिनं प्रेषयति। नन्दी रम्यगुहायां तं तपस्विनं नीत्वा दिव्य-लीला-कमलस्पर्शेन सञ्जीवयति, बलं दत्त्वा शिवगौरीसन्निधौ उपनयति। ततः जयगीषव्यः विस्तीर्णं शिवस्तोत्रं कृत्वा नानाविधैः नामभिः स्तुत्वा महादेवे एकान्तशरणागतिं प्रतिपादयति। प्रसन्नः शिवः वरान् ददाति—अविच्छिन्नसन्निधिः, जयगीषव्यप्रतिष्ठितलिङ्गे नित्यवासः, योगोपदेशेन च स योगाचार्येषु अग्रगण्यो भवति। स्तोत्रं महापातकनाशकं पुण्यभक्तिवर्धकं च इति घोषितम्। अथ काशीतीर्थभूगोलोऽपि निर्दिश्यते—ज्येष्ठवाप्याः समीपे स्वयम्भू ज्येष्ठेश्वरलिङ्गस्य तथा ज्येष्ठागौऱ्याः प्रादुर्भावः; ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारे अनुराधानक्षत्रे महायात्राविधानम्, ज्येष्ठमासे रात्रिजागरमहोत्सवः, ज्येष्ठस्थाने श्राद्धफलविशेषः, अनन्तरं निवासेशस्य (स्वप्रतिष्ठित-निवासलिङ्गस्य) नामकरणं च। फलश्रुतौ सावधानश्रवणेन पापनाशः क्लेशरक्षा च इति।

Shlokas

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा काशीं दृगानंदां तारकारे पुरारिणा । किमकारि समाचक्ष्व प्राप्तां बहुमनोरथैः

अगस्त्य उवाच—तारकारे पुरारिणा दृगानन्दां काशीम् अवलोक्य, बहुमनोरथैः प्राप्तां तां प्रति किं कृतमिति समाचक्ष्व।

Verse 2

स्कंद उवाच । पतिव्रतापते ऽगस्त्य शृणु वक्ष्याम्यशेषतः । मृगांकलक्ष्मणोत्कंठं काशी नेत्रातिथीकृता

स्कन्द उवाच—पतिव्रतापतेऽगस्त्य, शृणु; अशेषतः वक्ष्यामि। काशी नेत्रातिथीकृता मृगाङ्कलक्ष्मणोऽपि उत्कण्ठां जनयामास।

Verse 3

अथ सर्वज्ञनाथेन भक्तवत्सलचेतसा । जैगीषव्यो मुनिश्रेष्ठो गुहां तस्थो निरीक्षितः

अथ सर्वज्ञनाथेन भक्तवत्सलचेतसा गुहां तस्थो जैगीषव्यो मुनिश्रेष्ठो निरीक्षितः।

Verse 4

यमनेहसमारभ्य मदंराद्रिं विनिर्ययौ । अद्रींद्र सुतया सार्धं रुद्रेणोक्षेंद्रगामिना

यमनेहसमारभ्य मदंराद्रिं विनिर्ययौ; अद्रीन्द्रसुतया सार्धं रुद्रेणोक्षेन्द्रगामिना।

Verse 5

तं वासरं पुरस्कृत्य जग्राह नियमं दृढम् । जैगीषव्यो महामेधाः कुंभयोने महाकृती

तं वासरं पुरस्कृत्य जैगीषव्यो महामेधाः । कुंभयोने महाकृती दृढं नियमं जग्राह ॥

Verse 6

विषमेक्षण पादाब्जं समीक्षिष्ये यदा पुनः । तदांबुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्यहो

विषमेक्षणपादाब्जं यदा पुनः समीक्षिषे । तदाम्बुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्यहो ॥

Verse 7

कुतश्चिद्धारणायोगादथवा शंभ्वनुग्रहात । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने

कुतश्चिद्धारणायोगादथवा शम्भ्वनुग्रहात् । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने ॥

Verse 8

तं शंभुरेव जानाति नान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमं प्रमथाधिपः

तं शम्भुरेव जानाति नान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमं प्रमथाधिपः ॥

Verse 9

ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारानुराधयोः । तत्पर्वणि महायात्रा कर्तव्या तत्र मानवैः

ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारेऽनुराधया । तत्पर्वणि महायात्रा कर्तव्या तत्र मानवैः ॥

Verse 10

ज्येष्ठस्थानं ततः काश्यां तदाभूदपि पुण्यदम् । तत्र लिंगं समभवत्स्वयं ज्येष्ठेश्वराभिधम्

ततः काश्यां ज्येष्ठस्थानं नाम पुण्यप्रदं क्षेत्रमभवत्। तत्र स्वयमेव ज्येष्ठेश्वराभिधं लिङ्गं समभवत्॥

Verse 11

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां पापं जन्मशतार्जितम् । तमोर्कोदयमाप्येव तत्क्षणादेव नश्यति

तल्लिङ्गदर्शनमात्रेण पुंसां जन्मशतार्जितम्। पापं तम इवोर्कोदयात् तत्क्षणादेव नश्यति॥

Verse 12

ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा पितामहान् । ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयो जायते भुवि

ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा पितामहान्। ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयो जायते भुवि॥

Verse 13

आविरासीत्स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वर समीपतः । सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठाश्रेष्ठा समंततः

आविरासीत्स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वरसमीपतः। सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठाश्रेष्ठा समन्ततः॥

Verse 14

ज्येष्ठे मासि सिताष्टम्यां तत्र कार्यो महोत्सवः । रात्रौ जागरणं कार्यं सर्वसंपत्समृद्धये

ज्येष्ठे मासि सिताष्टम्यां तत्र कार्यो महोत्सवः। रात्रौ जागरणं कार्यं सर्वसम्पत्समृद्धये॥

Verse 15

ज्येष्ठां गौरीं नमस्कृत्य ज्येष्ठवापी परिप्लुता । सौभाग्यभाजनं भूयाद्योषा सौभाग्यभागपि

ज्येष्ठागौरीं नमस्कृत्य ज्येष्ठवाप्यां च मज्जनात् । योषित् सौभाग्यभाजनं भूयात् सौभाग्यभागपि ॥

Verse 16

निवासं कृतवाञ्शंभुस्तस्मिन्स्थाने यतः स्वयम् । निवासेश इति ख्यातं लिंगं तत्र परं ततः

तस्मिन्स्थाने स्वयં शंभुर्निवासं कृतवान्यतः । तत्र लिङ्गं परं ख्यातं निवासेश इति प्रभो ॥

Verse 17

निवासेश्वरलिंगस्य सेवनात्सर्वसंपदः । निवसंति गृहे नित्यं नित्यं प्रतिपदं पुनः

निवासेश्वरलिङ्गस्य सेवनात्सर्वसंपदः । गृहे नित्यं निवसन्ति नित्यं प्रतिपदं पुनः ॥

Verse 18

कृत्वा श्राद्धं विधानेन ज्येष्ठस्थाने नरोत्तमः । ज्येष्ठां तृप्तिं ददात्येव पितृभ्यो मधुसर्पिषा

ज्येष्ठस्थाने विधानेन कृत्वा श्राद्धं नरोत्तमः । पितृभ्यो ददते तृप्तिं ज्येष्ठां मधुसर्पिषा ॥

Verse 19

ज्येष्ठतीर्थे नरः काश्यां दत्त्वा दानानि शक्तितः । ज्येष्ठान्स्वर्गानवाप्नोति नरो मोक्षं च गच्छति

काश्यां ज्येष्ठतीर्थे नरः शक्तितो दानदानतः । ज्येष्ठान्स्वर्गानवाप्नोति मोक्षं चापि निगच्छति ॥

Verse 20

ज्येष्ठेश्वरो र्च्यः प्रथमं काश्यां श्रेयोर्थिभिर्नरैः । ज्येष्ठागौरी ततोभ्यर्च्या सर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः

काश्यां श्रेयोऽर्थिभिर्नरैः प्रथमं ज्येष्ठेश्वरोऽर्च्यः। ततः सर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः ज्येष्ठागौरी सम्यगर्चनीया॥

Verse 21

अथ नंदिनमाहूय धूर्जटिः स कृपानिधिः । शृण्वतां सर्वदेवानामिदं वचनमब्रवीत्

अथ धूर्जटिः कृपानिधिः नन्दिनमाहूय, सर्वदेवानां शृण्वतामिदं वचनमब्रवीत्॥

Verse 22

ईश्वर उवाच । शैलादे प्रविशाशु त्वं गुहास्त्यत्र मनोहरा । तदंतरेस्ति मे भक्तो जैगीषव्यस्तपोधनः

ईश्वर उवाच— शैलादे त्वं शीघ्रं प्रविश; अत्र मनोहरा गुहा अस्ति। तदन्तरे मे भक्तो जैगीषव्यः तपोधनः वसति॥

Verse 23

महानियमवान्नंदिस्त्वगस्थिस्नायु शेषितः । तमिहानय मद्भक्तं मद्दर्शन दृढव्रतम्

महानियमवान् नन्दी त्वगस्थिस्नायुशेषितः। तं मद्भक्तं दृढव्रतं मद्दर्शनार्थमिह आनय॥

Verse 24

यदाप्रभृत्यगां काश्या मंदरं सर्वसुंदरम् । महानियमवानेष तदारभ्योज्झिताशनः

यदाप्रभृति स काश्यां मन्दरं सर्वसुन्दरम् आगतः। तदारभ्य महानियमवान् एषः, तदैवोज्झिताशनः॥

Verse 25

गृहाण लीलाकमलमिदं पीयूषपोषणम् । अनेन तस्य गात्राणि स्पृश सद्यः सुबृंहिणा

गृहाणेदं लीलाकमलं पीयूषपोषणरूपम्। अनेन तस्य गात्राणि स्पृश; सद्य एव सुबृंहिणा।

Verse 26

ततो नंदी समादाय तल्लीलाकमलं विभोः । प्रणम्य देवदेवेशमाविशद्गह्वरां गुहाम्

ततो नन्दी तल्लीलाकमलं विभोः समादाय। देवदेवेशं प्रणम्य गह्वरां गुहामाविशत्।

Verse 27

नंदी दृष्ट्वाथ तं तत्र धारणादृढमानसम् । तपोग्नि परिशुष्कांगं कमलेन समस्पृशत्

नन्दी तं तत्र दृष्ट्वा धारणादृढमानसम्। तपोग्निपरिशुष्काङ्गं कमलेन समस्पृशत्।

Verse 28

तपांते वृष्टिसंयोगाच्छालूर इव कोटरे । उल्ललास स योगींद्रः स्पर्शमात्रात्तदब्जजात्

तपसः अन्ते वृष्टिसंयोगात् कोटरे शालूर इव। तदब्जजातस्पर्शमात्रात् स योगीन्द्र उल्ललास।

Verse 29

अथ नंदी समादाय सत्वरं मुनिपुंगवम् । देवदेवस्य पादाग्रे नमस्कृत्य न्यपातयत्

अथ नन्दी सत्वरं मुनिपुङ्गवं समादाय। देवदेवस्य पादाग्रे नमस्कृत्य न्यपातयत्।

Verse 30

जैगीषव्योथ संभ्रांतः पुरतो वीक्ष्य शंकरम् । वामांगसन्निविष्टाद्रितनयं प्रणनाम ह

अथ जैगीषव्यो मुनिः संभ्रान्तहृदयः पुरतः स्थितं शंकरं ददर्श; वामाङ्गे गिरितनयासन्निविष्टां देवीं दृष्ट्वा स प्रणनाम।

Verse 31

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परिलुठ्य समंततः । तुष्टाव परया भक्त्या स मुनिश्चंद्रशेखरम्

भूमौ दण्डवद् प्रणम्य समन्ततः परिलुठ्य च, स मुनिः परया भक्त्या चन्द्रशेखरं तुष्टाव।

Verse 32

जैगीषव्य उवाच । नमः शिवाय शांताय सर्वज्ञाय शुभात्मने । जगदानंदकंदाय परमानंदहेतवे

जैगीषव्य उवाच— नमः शिवाय शान्ताय सर्वज्ञाय शुभात्मने। जगदानन्दकन्दाय परमानन्दहेतवे॥

Verse 33

अरूपाय सरूपाय नानारूपधराय च । विरूपाक्षाय विधये विधिविष्णुस्तुताय च

अरूपाय सरूपाय नानारूपधराय च। विरूपाक्षाय विधये विधिविष्णुस्तुताय च॥

Verse 34

स्थावराय नमस्तुभ्यं जंगमाय नमोस्तुते । सर्वात्मने नमस्तुभ्यं नमस्ते परमात्मने

स्थावराय नमस्तुभ्यं जङ्गमाय नमोऽस्तु ते। सर्वात्मने नमस्तुभ्यं नमस्ते परमात्मने॥

Verse 35

नमस्त्रैलोक्यकाम्याय कामांगदहनाय च । नमो शेषविशेषाय नमः शेषांगदाय ते

नमस्त्रैलोक्यकाम्याय कामाङ्गदहनाय च । नमः शेषविशेषातीताय नमः शेषाङ्गदाय ते ॥

Verse 36

श्रीकंठाय नमस्तुभ्यं विषकंठाय ते नमः । वैकुंठवंद्यपादाय नमोऽकुंठितशक्तये

श्रीकण्ठाय नमस्तुभ्यं विषकण्ठाय ते नमः । वैकुण्ठवन्द्यपादाय नमोऽकुण्ठितशक्तये ॥

Verse 37

नमः शक्त्यर्धदेहाय विदेहाय सुदेहिने । सकृत्प्रणाममात्रेण देहिदेहनिवारिणे

नमः शक्त्यर्धदेहाय विदेहाय सुदेहिने । सकृत्प्रणाममात्रेण देहिदेहनिवारिणे ॥

Verse 38

कालाय कालकालाय कालकूट विषादिने । व्यालयज्ञोपवीताय व्यालभूषणधारिणे

कालाय कालकालाय कालकूटविषाशिने । व्यालयज्ञोपवीताय व्यालभूषणधारिणे ॥

Verse 39

नमस्ते खंडपरशो नमः खंडें दुधारिणे । खंडिताशेष दुःखाय खड्गखेटकधारिणे

नमस्ते खण्डपरशो नमः खण्डेन्दुधारिणे । खण्डिताशेषदुःखाय खड्गखेटकधारिणे ॥

Verse 40

गीर्वाणगीतनाथाय गंगाकल्लोलमालिने । गौरीशाय गिरीशाय गिरिशाय गुहारणे

गीर्वाणगीतनाथाय गङ्गाकल्लोलमालिने । गौरीशाय गिरीशाय गिरिशाय गुहारणे नमः ॥

Verse 41

चंद्रार्धशुद्धभूषाय चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनायते

चन्द्रार्धशुद्धभूषाय चन्द्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनाय ते ॥

Verse 42

जगदीशाय जीर्णाय जराजन्महराय ते । जीवायते नमस्तुभ्यं जंजपूकादिहारिणे

जगदीशाय जीर्णाय जराजन्महराय ते । जीवायते नमस्तुभ्यं जंजपूकादिहारिणे ॥

Verse 43

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः ॥

Verse 44

त्रिशूलव्यग्रहस्ताय नमस्त्रिपथगाधर । त्रिविष्टपाधिनाथाय त्रिवेदीपठिताय च

त्रिशूलव्यग्रहस्ताय नमस्त्रिपथगाधर । त्रिविष्टपाधिनाथाय त्रिवेदीपठिताय च ॥

Verse 45

त्रयीमयाय तुष्टाय भक्ततुष्टिप्रदाय च । दीक्षिताय नमस्तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

त्रयीमयाय सन्तुष्टाय भक्ततोषप्रदाय च । दीक्षिताय नमस्तुभ्यं देवदेवाय ते नमः ॥

Verse 46

दारिताशेषपापाय नमस्ते दीर्घदर्शिने । दूराय दुरवाप्याय दोषनिर्दलनाय च

दारिताशेषपापाय नमस्ते दीर्घदर्शिने । दूराय दुरवाप्याय दोषनिर्दलनाय च ॥

Verse 47

दोषाकर कलाधार त्यक्तदोषागमाय च । नमो धूर्जटये तुभ्यं धत्तूरकुसुमप्रिय

दोषाकरकलाधार त्यक्तदोषागमाय च । नमो धूर्जटये तुभ्यं धत्तूरकुसुमप्रिय ॥

Verse 48

नमो धीराय धर्माय धर्मपालाय ते नमः । नीलग्रीव नमस्तुभ्यं नमस्ते नीललोहित

नमो धीराय धर्माय धर्मपालाय ते नमः । नीलग्रीव नमस्तुभ्यं नमस्ते नीललोहित ॥

Verse 49

नाममात्रस्मृतिकृतां त्रैलोक्यैश्वर्यपूरक । नमः प्रमथनाथाय पिनाकोद्यतपाणये

नाममात्रस्मृतिकृतां त्रैलोक्यैश्वर्यपूरक । नमः प्रमथनाथाय पिनाकोद्यतपाणये ॥

Verse 50

पशुपाशविमोक्षाय पशूनां पतये नमः । नामोच्चारणमात्रेण महापातकहारिणे

पशुपाशविमोक्षाय पशूनां पतये नमः। नामोच्चारणमात्रेण महापातकहारिणे॥

Verse 51

परात्पराय पाराय परापरपराय च । नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च

परात्पराय पाराय परापरपराय च। नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च॥

Verse 52

वामदेवाय वामार्धधारिणे वृषगामिने । नमो भर्गाय भीमाय नतभीतिहराय च

वामदेवाय वामार्धधारिणे वृषगामिने। नमो भर्गाय भीमाय नतभीतिहराय च॥

Verse 53

भवाय भवनाशाय भूतानांपतये नमः । महादेव नमस्तुभ्यं महेश महसांपते

भवाय भवनाशाय भूतानां पतये नमः। महादेव नमस्तुभ्यं महेश महसांपते॥

Verse 54

नमो मृडानीपतये नमो मृत्युंजयाय ते । यज्ञारये नमस्तुभ्यं यक्षराजप्रियाय च

नमो मृडानीपतये नमो मृत्युंजयाय ते। यज्ञारये नमस्तुभ्यं यक्षराजप्रियाय च॥

Verse 55

यायजूकाय यज्ञाय यज्ञानां फलदायिने । रुद्राय रुद्रपतये कद्रुद्राय रमाय च

यायजूकाय नमो यज्ञाय नमो यज्ञानां फलदायिने । रुद्राय रुद्रपतये कद्रुद्राय रमाय च नमः ॥

Verse 56

शूलिने शाश्वतेशाय श्मशानावनिचारिणे । शिवाप्रियाय शर्वाय सर्वज्ञाय नमोस्तु ते

शूलिने नमः शाश्वतेशाय श्मशानावनिचारिणे । शिवाप्रियाय शर्वाय सर्वज्ञाय नमोऽस्तु ते ॥

Verse 57

हराय क्षांतिरूपाय क्षेत्रज्ञाय क्षमाकर । क्षमाय क्षितिहर्त्रे च क्षीरगौराय ते नमः

हराय नमः क्षान्तिरूपाय क्षेत्रज्ञाय क्षमाकर । क्षमाय क्षितिहर्त्रे च क्षीरगौराय ते नमः ॥

Verse 58

अंधकारे नमस्तुभ्यमाद्यंतरहिताय च । इडाधाराय ईशाय उपेद्रेंद्रस्तुताय च

अन्धकारे नमस्तुभ्यमाद्यन्तरहिताय च । इडाधाराय ईशाय उपेन्द्रेन्द्रस्तुताय च ॥

Verse 59

उमाकांताय उग्राय नमस्ते ऊर्ध्वरेतसे । एकरूपाय चैकाय महदैश्वर्यरूपिणे

उमाकान्ताय नमस्ते उग्राय ऊर्ध्वरेतसे । एकरूपाय चैकाय महदैश्वर्यरूपिणे ॥

Verse 60

अनंतकारिणे तुभ्यमंबिकापतये नमः । त्वमोंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि

अनन्तकारिणे तुभ्यम् अम्बिकापतये नमः । त्वमेव ओंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि ॥

Verse 61

दृश्यादृश्य यदत्रास्ति तत्सर्वं त्वमु माधव । स्तुतिं कर्तुं न जानामि स्तुतिकर्ता त्वमेव हि

दृश्यादृश्यं यदत्रास्ति तत्सर्वं त्वं उ माधव । स्तुतिं कर्तुं न जानामि स्तुतिकर्ता त्वमेव हि ॥

Verse 62

वाच्यस्त्वं वाचकस्त्वं हि वाक्च त्वं प्रणतोस्मि ते । नान्यं वेद्मि महादेव नान्यं स्तौमि महेश्वर

वाच्यस्त्वं वाचकस्त्वं हि वाक्च त्वं प्रणतोऽस्मि ते । नान्यं वेद्मि महादेव नान्यं स्तौमि महेश्वर ॥

Verse 63

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोन्यनामग्रहणे बधिरोन्यकथाश्रुतौ

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोऽन्यनामग्रहणे बधिरोऽन्यकथाश्रुतौ ॥

Verse 64

पंगुरन्याभिगमनेऽस्म्यंधोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि

पङ्गुरन्याभिगमनेऽस्म्यन्धोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि ॥

Verse 65

पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना । अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः

पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना। अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः॥

Verse 66

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर महेश्वर । इति स्तुत्वा महेशानं जैगीषव्यो महामुनिः

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर महेश्वर। इति स्तुत्वा महेशानं जैगीषव्यो महामुनिः॥

Verse 67

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः । इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः । उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः। इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः। उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्॥

Verse 68

जैगीषव्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात् । मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद

जैगीषव्य उवाच। यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात्। मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद॥

Verse 69

अपरश्च वरो नाथ देयोयमविचारतः । यन्मया स्थापितं लिंगं तत्र सान्निध्यमस्तु ते

अपरश्च वरो नाथ देयोऽयमविचारतः। यन्मया स्थापितं लिंगं तत्र सान्निध्यमस्तु ते॥

Verse 70

ईश्वर उवाच । जैगीषव्य महाभाग यदुक्तं भवतानघ । तदस्तु सर्वं तेभीष्टं वरमन्यं ददामि च

ईश्वर उवाच—हे जैगीषव्य महाभाग, भवता यदनघो यदुक्तं तत्सर्वं तेऽभीष्टं भवतु; वरमन्यच्च ते ददामि।

Verse 71

योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम् । सर्वेषां योगिनां मध्ये योगाचार्योऽस्तु वै भवान्

योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम्; सर्वेषां योगिनां मध्ये योगाचार्योऽस्तु वै भवान्।

Verse 72

रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन । संवेत्स्यसे प्रसादान्मे येन निर्वाणमाप्स्यसि

रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन, प्रसादान्मे त्वं संवेत्स्यसे; येन निर्वाणमाप्स्यसि।

Verse 73

यथा नदी यथा भृंगी सोमनंदी यथा तथा । त्वं भविष्यसि भक्तो मे जरामरणवर्जितः

यथा नदी यथा भृङ्गी सोमनन्दी यथा तथा, त्वं भविष्यसि मे भक्तो जरामरणवर्जितः।

Verse 74

संति व्रतानि भूयांसि नियमाः संत्यनेकधा । तपांसि नाना संत्यत्र संति दानान्यनेकशः

सन्ति व्रतानि भूयांसि नियमाः सन्त्यनेकधा; तपांसि नाना सन्त्यत्र सन्ति दानान्यनेकशः।

Verse 75

श्रेयसां साधनान्यत्र पापघ्नान्यपि सर्वथा । परं हि परमश्चैष नियमो यस्त्वया कृतः

अत्र श्रेयसां साधनानि पापघ्नान्यपि सर्वथा सन्ति; तथापि त्वया कृतोऽयं नियमः परमो हि, परमश्च।

Verse 76

परो हि नियमश्चैष मां विलोक्य यदश्यते । मामनालोक्य यद्भुक्तं तद्भुक्तं केवलत्वघम्

एष नियमः परो हि—मां विलोक्य यदश्यते; मामनालोक्य यद्भुक्तं तद्भुक्तं केवलत्वाघम्।

Verse 77

असमर्च्य च यो भुङ्क्ते पत्रपुष्पफलैरपि । रेतोभक्षी भवेन्मूढः स जन्मान्येकविंशतिम्

योऽसमर्च्य पत्रपुष्पफलैरपि भुङ्क्ते, स मूढो रेतोभक्षी भवेत् एकविंशतिजन्मसु।

Verse 78

महतो नियमस्यास्य भवतानुष्ठितस्य वै । नार्हंति षोडशी मात्रामप्यन्ये नियमा यमाः

भवता अनुष्ठितस्यास्य महतो नियमस्य षोडशीमात्रामपि अन्ये यमा नियमाश्च नार्हन्ति।

Verse 79

अतो मच्चरणाभ्याशे त्वं निवत्स्यसि सर्वथा । अतो नैःश्रेयसीं लक्ष्मीं तत्रैव प्राप्स्यसि ध्रुवम्

अतः मच्चरणाभ्याशे त्वं सर्वथा निवत्स्यसि; अतः तत्रैव नैःश्रेयसीं लक्ष्मीं ध्रुवं प्राप्स्यसि।

Verse 80

जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि संसेव्य लभेद्योगं न संशयः

काश्यां जैगीषव्येश्वरं नाम लिङ्गं परमदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि भक्त्या संसेव्य योगं लभेत न संशयः ॥

Verse 81

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत्सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात्

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत् सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात् ॥

Verse 82

तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । विलोक्या च गुहा रम्या परासिद्धिमभीप्सुभिः

तव लिङ्गमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । रम्यां गुहां च विलोक्य परासिद्धिमभीप्सुभिः ॥

Verse 83

अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम् । नाशयेदघसंघानि दृष्टं स्पृष्टं समर्चितम्

अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिङ्गं सर्वसिद्धिदम् । दृष्टं स्पृष्टं समर्चितं नाशयेदघसञ्चयान् ॥

Verse 84

अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैकपरिसंख्यया

अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे सम्भोज्य शिवयोगिनः । कोटिभोज्यफलं सम्यग् एकैकपरिसंख्यया ॥

Verse 85

जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः । कलौ कलुषबुद्धीनां पुरतश्च विशेषतः

जैगीषव्येश्वरं लिङ्गं प्रयत्नतः गोपनीयं; कलौ तु कलुषबुद्धीनां पुरतः विशेषतः।

Verse 86

करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे तपोधन । योगसिद्धिप्रदानाय साधकेभ्यः सदैव हि

तपोधन, अस्मिन् लिङ्गेऽत्राहं सांनिध्यं करिष्यामि; साधकेभ्यो योगसिद्धिप्रदानाय सदैव हि।

Verse 87

ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम् । त्वयेदं यत्कृतं स्तोत्रं योगसिद्धिकरं परम्

शृणु महाभाग, जैगीषव्यापरं वरं ददे; त्वया कृतं स्तोत्रं परं योगसिद्धिकरं हि।

Verse 88

महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम् । महाभीतिप्रशमनं महाभक्तिविवर्धनम्

महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम्; महाभीतिप्रशमनं महाभक्तिविवर्धनम्।

Verse 89

एतत्स्तोत्रजपात्पुंसामसाध्यं नैव किंचन । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जपनीयं सुसाधकैः ४

एतत्स्तोत्रजपात् पुंसामसाध्यं न किञ्चन; तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सुसाधकैर्जपनीयं।

Verse 90

इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः । ददर्श ब्राह्मणां स्तत्र समेतान्क्षेत्रवासिनः

इति तस्मै वरं दत्त्वा स्मरारिः स्मेरलोचनः । तत्र क्षेत्रवासिनः समेतान् ब्राह्मणान् ददर्श ॥

Verse 91

स्कंद उवाच । निशम्याख्यानमतुलमेतत्प्राज्ञः प्रयत्नतः । निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते

स्कन्द उवाच । निशम्यैतदतुलाख्यानं प्राज्ञः प्रयत्नतः । निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते ॥