Adhyaya 29
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 29

Adhyaya 29

अगस्त्यः व्यावहारिकं धर्मकर्मविषयं प्रश्नं पृच्छति—यदा गङ्गास्नानं परमफलप्रदं स्तूयते, तर्हि दुर्बलानां, अचलानां, आलस्यपराणां, दूरदेशवासिनां च तुल्यफलप्राप्तये कः उपायः? (१–५)। स्कन्दः उत्तरं ददाति—सर्वे तीर्थजलानि पूज्यानि सन्ति, किन्तु गङ्गायाः ऐकान्तिकं माहात्म्यं शिवेन धारणात्, पापहरणशक्त्या च सिद्धम्। यथा द्राक्षारसः द्राक्षास्वेव, तथा गङ्गास्नानस्य पूर्णफलं गङ्गायामेव यथावत् लभ्यते (६–१०)। ततः स “अतिगुह्यं” विकल्पव्रतम् उपदिशति—गङ्गानामसहस्रस्य स्तोत्रजपः। एतत् केवलं योग्येभ्यः शिष्येभ्यः दातव्यम्—शिवभक्तेभ्यः, विष्णुभक्तिपरायणैः, शान्तैः, श्रद्धालुभिः, आस्तिकैः। शौचं, वर्णोच्चारणस्य स्पष्टता, मनसा मौनजपः तथा प्रयत्नपूर्वकं पुनरावृत्तिः इति विधिः (११–१६)। अध्याये गङ्गायाः बहूनि नामानि (१७ इत्यादि) विस्तरेण पठ्यन्ते, अन्ते फलश्रुतिः—एकवारजपेनापि महत् पुण्यं, दीर्घजपेन जन्मजन्मान्तरसञ्चितपापक्षयः, गुरुपरिचर्यायाः पोषणं, परलोकसौख्यप्राप्तिश्च। एषः स्तोत्रजपः स्नानाभिलाषिणां कृते “गङ्गास्नानप्रतिनिधिः” इति स्पष्टं निरूप्यते (१७०–२१०)।

Shlokas

Verse 1

।अगस्त्य उवाच । विना स्नानेन गंगाया नृणां जन्मनिरथर्कम् । उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्

अगस्त्य उवाच—गङ्गायाः स्नानं विना नृणां जन्म निरर्थकमिव; स्नानफलप्राप्तये अन्य उपायान्तरं किमस्ति?

Verse 2

अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम् । दूरदेशांतरस्थानां गंगास्नानं कथं भवेत्

अशक्तानां च पङ्गूनामालस्योपहतात्मनाम् । दूरदेशान्तरस्थानां गङ्गास्नानं कथं भवेत् ॥

Verse 3

दानं वाऽथ व्रतंवाऽथ मंत्रःस्तोत्रजपोऽथवा । तीर्थांतराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा

दानं वाऽथ व्रतं वाऽथ मन्त्रस्तोत्रजपोऽथवा । तीर्थान्तराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा ॥

Verse 4

यद्यस्तिकिंचित्षड्वक्त्र गंगास्नानफलप्रदम् । विधानांतरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे

यद्यस्ति किञ्चित् षड्वक्त्र गङ्गास्नानफलप्रदम् । विधानान्तरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे ॥

Verse 5

त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव । परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते

त्वत्तो न वेद स्कन्दान्यो गङ्गागर्भसमुद्भव । परं स्वर्गतरङ्गिण्या महिमानं महामते ॥

Verse 6

स्कंद उवाच । संति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने । स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च

स्कन्द उवाच । सन्ति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने । स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च ॥

Verse 7

दृष्टप्रत्ययकारीणि महामहिम भांज्यपि । परं स्वर्गतरंगिण्याः कोट्यंशोपि न तत्र वै

दृष्टप्रत्ययकारीण्यपि महामहिमयुक्तानि तीर्थजलानि यत्र सन्ति, तत्रापि स्वर्गतरङ्गिण्या गङ्गायाः परमहिम्नः कोट्यंशोऽपि न विद्यते।

Verse 8

अनेनैवानुमानेन बुद्ध्यस्व कलशोद्भव । दध्रे गंगोत्तमांगेन देवदेवेन शंभुना

अनेनैव अनुमानेन, हे कलशोद्भव, बुद्ध्यस्व—देवदेवेन शम्भुना गङ्गा उत्तमाङ्गेन धारिता।

Verse 9

स्नानकालेऽन्य तीर्थेषु जप्यते जाह्नवी जनैः । विना विष्णुपदीं क्वान्यत्समर्थमघमोचने

अन्यतीर्थेषु स्नानकाले जनैर्जाह्नवी नाम जप्यते; विष्णुपदीं विना क्वान्यत् समर्थमघमोचने?

Verse 10

गंगास्नानफलं ब्रह्मन्गंगायामेव लभ्यते । यथा द्राक्षाफलस्वादो द्राक्षायामेव नान्यतः

हे ब्रह्मन्, गङ्गास्नानफलं गङ्गायामेव लभ्यते; यथा द्राक्षाफलस्य स्वादो द्राक्षायामेव, नान्यतः।

Verse 11

अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम् । स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने

मुने, इहैक उपायोऽस्ति येन स्नानस्य फलमविकलं स्यात्—देवसरितः स्नानपुण्यविषये महागुह्यतमं रहस्यम्।

Verse 12

शिवभक्ताय शांताय विष्णुभक्तिपराय च । श्रद्धालवे त्वास्तिकाय गर्भवासमुपुक्षवे

शिवभक्ताय शान्तचित्ताय विष्णुभक्तिपरायणाय च। श्रद्धालवे आस्तिकाय गर्भवासबन्धमोक्षकामिने॥

Verse 13

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् । इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित्। इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्॥

Verse 14

महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम् । द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसंतोषसंतति

महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम्। द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसन्तोषसन्ततिः॥

Verse 15

नाम्नां सहस्रगंगायाः स्तवराजेषुशो भनम् । जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्

गङ्गायाः सहस्रनाम स्तवराजेषु शोभनम्। जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्॥

Verse 16

जपनीयं प्रयन्नेन मौनिना वाचकं विना । शुचिस्थानेषु शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च

जपनीयं प्रयत्नेन मौनेन वाचकवर्जितम्। शुचिस्थाने शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च॥

Verse 17

स्कंद उवाच । ओंनमो गंगादेव्यै । ओंकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा । अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनंदाऽमृताऽमला

स्कन्द उवाच—ॐ नमो गङ्गादेव्यै। ॐकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा। अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनन्दा अमृता अमला॥

Verse 18

अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा । अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता

अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा। अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता॥

Verse 19

अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनंगवर्धिनी । अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी

अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनङ्गवर्धिनी। अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी॥

Verse 20

अचिंत्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी । अद्रिराजसुताऽष्टांगयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता

अचिन्त्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी। अद्रिराजसुताऽष्टाङ्गयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता॥

Verse 21

अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनंततीर्थाऽमृतोदका । अनंतमहिमाऽपाराऽनंतसौख्यप्रदाऽन्नदा

अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनन्ततीर्थाऽमृतोदका। अनन्तमहिमाऽପाराऽनन्तसौख्यप्रदाऽन्नदा॥

Verse 22

अशेषदेवतामूर्तिरघोराऽमृतरूपिणी । अविद्याजालशमनी ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा

अशेषदेवतामूर्तिः सा, अघोराऽमृतरूपिणी। अविद्याजालशमनी, ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा॥

Verse 23

अशेषविघ्नसंहर्त्री त्वशेषगुणगुंफिता । अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा

अशेषविघ्नसंहर्त्री, त्वशेषगुणगुंफिता। अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा॥

Verse 24

अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी । आरोग्यदाऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी

अभिरामाऽनवद्याङ्ग्यनन्तसाराऽकलंकिनी। आरोग्यदाऽनन्दवल्ली, त्वापन्नार्तिविनाशिनी॥

Verse 25

आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽद्याऽप्राऽर्यसेविता । आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्यात्वानंदाऽश्वासदायिनी

आश्चर्यमूर्तिरायुष्या, ह्याढ्याऽद्याऽर्यसेविता। आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्याता, त्वानन्दाऽश्वासदायिनी॥

Verse 26

आलस्यघ्न्यापदां हंत्री ह्यानंदामृतवर्षिणी । इरावतीष्टदात्रीष्टा त्विष्टापूर्तफलप्रदा

आलस्यघ्न्यापदां हन्त्री, ह्यानन्दामृतवर्षिणी। इरावतीष्टदात्रीष्टा, त्विष्टापूर्तफलप्रदा॥

Verse 27

इतिहासश्रुतीड्यार्था त्विहामुत्रशुभप्रदा । इज्याशीलसमिज्येष्ठा त्विंद्रादिपरिवंदिता

इतिहासश्रुतिषु स्तुतार्थस्वरूपा त्वं, इहामुत्र च शुभप्रदा। इज्याशीलानां समिज्येष्ठा, त्वं इन्द्रादिभिः परिवन्दिता॥

Verse 28

इलालंकारमालेद्धा त्विंदिरारम्यमंदिरा । इदिंदिरादिसंसेव्या त्वीश्वरीश्वरवल्लभा

इला-लङ्कारमालाभिरलङ्कृता त्वं, इन्दिरारम्य-मन्दिरा। इन्दिरादि-शक्तिभिः संसेव्या, त्वं ईश्वरी ईश्वरवल्लभा॥

Verse 29

ईतिभीतिहरेड्या च त्वीडनीय चरित्रभृत् । उत्कृष्टशक्तिरुत्कृष्टोडुपमंडलचारिणी

ईतिभीति-हरिणी च स्तुत्या, त्वं ईडनीया चरित्रभृत्। उत्कृष्टा ते शक्तिः, उत्कृष्ट-नक्षत्रमण्डल-चारिणी॥

Verse 30

उदितांबरमार्गोस्रोरगलोकविहारिणी । उक्षोर्वरोत्पलोत्कुंभा उपेंद्रचरणद्रवा

उदिताम्बरमार्गे स्फुरद्-लोकविहारिणी। उक्षोर्वरा-उत्पल-उत्कुम्भ-समृद्धा, उपेन्द्रचरण-द्रवा॥

Verse 31

उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी । उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया

उदन्वत्पूर्तिहेतुः त्वं, उदारोत्साह-प्रवर्धिनी। उद्वेगघ्नी, उष्णशमनी, उष्णरश्मिसुता-प्रिया॥

Verse 32

उत्पत्ति स्थिति संहारकारिण्युपरिचारिणी । ऊर्जं वहंत्यूर्जधरोर्जावती चोर्मिमालिनी

त्वमेव सृष्टि-स्थिति-प्रलयकर्त्री, पोषकशक्तिरूपेण परिचारिणी च। ऊर्जां वहसि; ऊर्जधराऽसि, ऊर्जावती, ऊर्मिमालिनी च॥

Verse 33

ऊर्ध्वरेतःप्रियोर्ध्वाध्वा ह्यूर्मिलोर्ध्वगतिप्रदा । ऋषिवृंदस्तुतर्द्धिश्च ऋणत्रयविनाशिनी

ऊर्ध्वरेतसां प्रिया त्वं, ऊर्ध्वाध्वा त्वमेव च। ऊर्मिरूपा ऊर्ध्वगतिं प्रदासि; ऋषिवृन्दैः स्तुता ऋद्धिर्भवसि, ऋणत्रयविनाशिनी॥

Verse 34

ऋतंभरर्द्धिदात्री च ऋक्स्वरूपा ऋजुप्रिया । ऋक्षमार्गवहर्क्षार्चिरृजुमार्गप्रदर्शिनी

ऋतंभराऽसि, ऋद्धिदात्री च; ऋक्स्वरूपा, ऋजुप्रिया। ऋक्षमार्गं वहसि, ऋक्षार्चिर्भवसि, ऋजुमार्गं प्रदर्शयसि॥

Verse 35

एधिताऽखिलधर्मार्थात्वेकैकामृतदायिनी । एधनीयस्वभावैज्या त्वेजिता शेषपातका

अखिलधर्मार्थैरेधिता त्वं, एकैकभक्तायाप्यमृतं ददासि। एधनीयस्वभावा पूज्याऽसि; त्वेजिता सती शेषपातकान्यपि नाशयसि॥

Verse 36

ऐश्वर्यदैश्वर्यरूपा ह्यैतिह्यं ह्यैंदवी द्युतिः । ओजस्विन्योषधीक्षेत्रमोजोदौदनदायिनी

ऐश्वर्यदा त्वं, ऐश्वर्यरूपा; ऐतिह्यपावना, ऐन्दवी द्युतिरिव। ओजस्विनी त्वं, ओषधीक्षेत्ररूपा; ओजः-पोषणदौदानं ददासि॥

Verse 37

ओष्ठामृतौन्नत्यदात्री त्वौषधं भवरोगिणाम् । औदार्यचंचुरौपेंद्री त्वौग्रीह्यौमेयरूपिणी

हे देवि! त्वम् ओष्ठामृतोन्नतिं ददासि, भवरोगिणां त्वमेव औषधम्। औदार्ये चञ्चुरा, औपेन्द्री-शक्तिरूपा, उग्रं च अमेयरूपं प्रकाशयसि।

Verse 38

अंबराध्ववहांऽवष्ठां वरमालांबुजेक्षणा । अंबिकांबुमहायोनिरंधोदांधकहारिणी

हे देवि! त्वम् अम्बराध्ववाहिनी, सुदृढावस्था; अम्बुजेक्षणा, वरमालाविभूषिता। हे अम्बिके! अम्बुमहायोनिः, अन्धकारं निवारयसि, अन्धकं च हंसि।

Verse 39

अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना । अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती

हे देवि! त्वम् अंशुमालया विराजसे, अंशुमती तेजोमयी; षडाननं स्वीकृतवती। अन्धतामिस्रं हन्त्रि, जनानां त्वम् अञ्जनवती—दिव्यदृष्टिप्रदा।

Verse 40

कल्याणकारिणी काम्या कमलोत्पलगंधिनी । कुमुद्वती कमलिनी कांतिः कल्पितदायिनी

हे देवि! त्वं कल्याणकारिणी, काम्या; कमलोत्पलगन्धिनी। कुमुद्वती कमलिनी, कान्तिः स्वयमेव; भक्तकल्पितं वरं ददासि।

Verse 41

कांचनाक्षी कामधेनुः कीर्तिकृत्क्लेशनाशिनी । क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला कर्मबंधविभेदिनी

हे देवि! त्वं काञ्चनाक्षी कामधेनुः, कीर्तिकृत् क्लेशनाशिनी। क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला, कर्मबन्धविभेदिनी।

Verse 42

कमलाक्षी क्लमहरा कृशानुतपनद्युतिः । करुणार्द्रा च कल्याणी कलिकल्मषनाशिनी

हे कमलाक्षि देवि, क्लमहरि, कृशानुसूर्यतपनद्युतिमति; करुणार्द्रा कल्याणी, कलिकल्मषनाशिनी।

Verse 43

कामरूपाक्रियाशक्तिः कमलोत्पलमालिनी । कूटस्था करुणाकांता कर्मयाना कलावती

हे देवि, कामरूपा क्रियाशक्तिः, कमलोत्पलमालिनी; कूटस्था करुणाकान्ता, कर्मयानां कलावती।

Verse 44

कमलाकल्पलतिका कालीकलुषवैरिणी । कमनीयजलाकम्रा कपर्दिसुकपर्दगा

हे देवि, कमलाकल्पलತिका, कालीकलुषवैरिणी; कमनीयजलाकम्रा, कपर्दिसुकपर्दगा।

Verse 45

कालकृटप्रशमनी कदंबकुसुमप्रिया । कालिंदी केलिललिता कलकल्लोलमालिका

हे देवि, कालकृटप्रशमनी, कदंबकुसुमप्रिया; कालिन्दी केलिललिता, कलकल्लोलमालिका।

Verse 46

क्रांतलोकत्रयाकंडूः कंडूतनयवत्सला । खड्गिनी खड्गधाराभा खगा खंडेंदुधारिणी

हे देवि, क्रान्तलोकत्रयाकण्डूः, कण्डूतनयवत्सला; खड्गिनी खड्गधाराभा, खगा खण्डेन्दुधारिणी।

Verse 47

खेखेलगामिनी खस्था खंडेंदुतिलकप्रिया । खेचरीखेचरीवंद्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी

खे खेलेन गामिनी खस्था खण्डेन्दुतिलकप्रिया । खेचरी खेचरीवन्द्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी ॥

Verse 48

खंडितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी । खातैनः कंदसंदोहा खड्गखट्वांग खेटिनी

खण्डितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी । खातैनः कन्दसन्दोहा खड्गखट्वाङ्गखेटिनी ॥

Verse 49

खरसंतापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् । गंगा गंधवती गौरी गंधर्वनगरप्रिया

खरसन्तापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् । गङ्गा गन्धवती गौरी गन्धर्वनगरप्रिया ॥

Verse 50

गंभीरांगी गुणमयी गतातंका गतिप्रिया । गणनाथांबिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता

गम्भीराङ्गी गुणमयी गतातङ्का गतिप्रिया । गणनाथाम्बिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता ॥

Verse 51

गांधारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा । गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी

गान्धारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा । गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी ॥

Verse 52

गोत्रप्रवर्धिनी गुण्या गुणातीता गुणाग्रणीः । गुहांबिका गिरिसुता गोविंदांघ्रिसमुद्भवा

गोत्रप्रवर्धिनी पुण्या, गुणातीतापि गुणाग्रणी। गुहाम्बिका गिरिसुता, गोविन्दाङ्घ्रिसमुद्भवा॥

Verse 53

गुणनीयचरित्रा च गायत्री गिरिशप्रिया । गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी

गुणनीयचरित्रा सा गायत्री गिरिशप्रिया। गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी॥

Verse 54

ग्रहपीडाहरा गुंद्रा गरघ्नी गानवत्सला । घर्महंत्री घृतवती घृततुष्टिप्रदायिनी

ग्रहपीडाहरा माता, गरघ्नी गानवत्सला। घर्महन्त्री घृतवती, घृततुष्टिप्रदायिनी॥

Verse 55

घंटारवप्रिया घोराऽघौघविध्वंसकारिणी । घ्राणतुष्टिकरी घोषा घनानंदा घनप्रिया

घण्टारवप्रिया घोरा, अघौघविध्वंसकारिणी। घ्राणतुष्टिकरी घोषा, घनानन्दा घनप्रिया॥

Verse 56

घातुका घृर्णितजला घृष्टपातकसंततिः । घटकोटिप्रपीतापा घटिताशेषमंगला

घातुका घूर्णितजला, घृष्टपातकसंततिः। घटकोटिप्रपीतापा, घटिताशेषमङ्गला॥

Verse 57

घृणावती घृणनिधिर्घस्मरा घूकनादिनी । घुसृणा पिंजरतनुर्घर्घरा घर्घरस्वना

सा घृणावती घृणानिधिर्दुष्टभक्षकघोरनादिनी। मलपापापहारी पिङ्गलतनुः, घर्घरध्वनिना मेघनिनादवत् गर्जति॥

Verse 58

चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः । चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना

सा चन्द्रिका, चन्द्रकान्ताम्बु-प्रभा; चलद्युति-चञ्चला। सा चिन्मयी चितिरूपा, कोटिचन्द्र-समप्रभामुखी॥

Verse 59

चांपेयलोचना चारुश्चार्वंगी चारुगामिनी । चार्या चारित्रनिलया चित्रकृच्चित्ररूपिणी

सा चाम्पेयलोचना, चारु, चार्वङ्गी, चारुगामिनी। सा चार्या, चारित्रनिलया; चित्रकृत्, चित्ररूपिणी॥

Verse 60

चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा । चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता

सा चम्पकसौरभा, चन्दनशुच्यम्बुप्रभा; चर्चनीया चिरಸ್ಥिरा। चारुचम्पकमालाढ्या, समिताशेषदुष्कृता॥

Verse 61

चिदाकाशवहाचिंत्या चंचच्चामरवीजिता । चोरिताशेषवृजिना चरिताशेषमंडला

सा चिदाकाशवहा, अचिन्त्या; चञ्चच्चामरवीजिता। सा चोरिताशेषवृजिना, चरिताशेषमण्डला॥

Verse 62

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टपतला छोटिताशेषबन्धना ॥

Verse 63

छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छंदगामिनी । छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता

छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छन्दगामिनी । छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता ॥

Verse 64

जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जंघालवीचिका । जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता

जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जङ्घालवीचिका । जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता ॥

Verse 65

जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी । जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी

जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी । जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी ॥

Verse 66

जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला । जगदानंदजननी जलजा जलजेक्षणा

जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला । जगदानन्दजननी जलजा जलजेक्षणा ॥

Verse 67

जनलोचनपीयूषा जटातटविहारिणी । जयंती जंजपूकघ्नी जनितज्ञानविग्रहा

जनलोचनपीयूषा सा, जटातटविहारिणी। जयंती जंजपूकघ्नी, जनितज्ञानविग्रहा॥

Verse 68

झल्लरी वाद्यकुशला झलज्झालजलावृता । झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी झर्झरावती

झल्लरीवाद्यकुशला, झलज्झालजलावृता। झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी, झर्झरावती॥

Verse 69

टीकिताशेषपाताला टंकिकैनोद्रिपाटने । टंकारनृत्यत्कल्लोला टीकनीयमहातटा

टीकिताशेषपाताला, टंकिकैनोद्रिपाटने। टंकारनृत्यत्कल्लोला, टीकनीयमहातटा॥

Verse 70

डंबरप्रवहाडीन राजहंसकुलाकुला । डमड्डमरुहस्ता च डामरोक्त महांडका

डंबरप्रवहाडीन, राजहंसकुलाकुला। डमड्डमरुहस्ता च, डामरोक्तमहांडका॥

Verse 71

ढौकिताशेषनिर्वाणा ढक्कानादचलज्जला । ढुंढिविघ्नेशजननी ढणड्ढुणितपातका

ढौकिताशेषनिर्वाणा, ढक्कानादचलज्जला। ढुंढिविघ्नेशजननी, ढणड्ढुणितपातका॥

Verse 72

तर्पणीतीर्थतीर्था च त्रिपथा त्रिदशेश्वरी । त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवंदिता

सा तर्पणीतीर्थरूपा सर्वतीर्थसारभूता। त्रिपथा त्रिदशेश्वरी त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवन्दिता॥

Verse 73

तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी । त्रिलक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता

सा तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी। त्रಿಲक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता॥

Verse 74

त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी । तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्त्रिविक्रमपदोद्भवा

सा त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी। तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्रിവिक्रमपदोद्भवा॥

Verse 75

तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोम फलप्रदा । त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत्तत्त्वरूपिणी

सा तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोमफलप्रदा। त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत् तत्त्वરૂપिणी॥

Verse 76

त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा । त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका

सा त्रैलोक्यसुन्दरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा। त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचन्द्रिका॥

Verse 77

तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्

सा तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारिशिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनाङ्गजभीतिनुत् ॥

Verse 78

तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा । तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात्

सा तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा । तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात् ॥

Verse 79

दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमंडना । दीक्षावतीदुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत्

सा दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमण्डना । दीक्षावती दुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत् ॥

Verse 80

दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् । दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा

सा दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् । दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा ॥

Verse 81

दंदशूकविषघ्री च दारिताघौघसंततिः । द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी

सा दन्दशूकविषघ्री च दारिताघौघसन्ततिः । द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी ॥

Verse 82

दमग्राह्या देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी । देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी

दमेनैव ग्राह्या सा देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी । देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी ॥

Verse 83

दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता । दुग्धांबुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा

दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता । दुग्धाम्बुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा ॥

Verse 84

द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी । द्राघीयसी दाघहंत्री दितपातकसंततिः

द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी । द्राघीयसी दाघहन्त्री दितपातकसंततिः ॥

Verse 85

दूरदेशांतरचरी दुर्गमा देववल्लभा । दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती

दूरदेशान्तरचरी दुर्गमा देववल्लभा । दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती ॥

Verse 86

दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता । दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी

दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता । दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी ॥

Verse 87

दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी । दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृंदवंदिता

सा दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी । दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृन्दवन्दिता ॥

Verse 88

दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा । दंडयित्री दंडनीतिर्दुष्टदंडधरार्चिता

दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा । दण्डयित्री दण्डनीतिर्दुष्टदण्डधरार्चिता ॥

Verse 89

दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः । दीनसंतापशमनी दात्री दवथुवैरिणी

दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः । दीनसन्तापशमनी दात्री दवथुवैरिणी ॥

Verse 90

दरीविदारणपरा दांता दांतजनप्रिया । दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी

दरीविदारणपरा दान्ता दान्तजनप्रिया । दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी ॥

Verse 91

धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा । धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा

धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा । धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा ॥

Verse 92

धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् । धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना

धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् । धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना ॥

Verse 93

ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा । धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी

ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा । धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी ॥

Verse 94

धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया । धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत्

धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया । धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत् ॥

Verse 95

धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी । ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता

धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी । ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता ॥

Verse 96

धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती । नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका

धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती । नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका ॥

Verse 97

निषिद्धविघ्ननिचया निजानंदप्रकाशिनी । नभोंगणचरी नूतिर्नम्या नारायणीनुता

निषिद्धविघ्ननिचयान् विनाशयन्ती स्वानन्दप्रकाशिनी। नभोऽङ्गणचरी नूतिः नम्या, नारायण्या अपि नुता॥

Verse 98

निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् । नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः

निर्मला निर्मलाख्याना तापसंपदां नाशिनी। नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः॥

Verse 99

नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका । नष्टोद्धरणधीरा च नंदनानंददायिनी

नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका। नष्टोद्धरणधीरा च नन्दनानन्ददायिनी॥

Verse 100

निर्णिक्ताशेषभुवना निःसंगा निरुपद्रवा । निरालंबा निष्प्रपंचा निर्णाशितमहामला

निर्णिक्ताशेषभुवना निःसङ्गा निरुपद्रवा। निरालम्बा निष्प्रपञ्चा निर्णाशितमहामला॥

Verse 110

परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा । प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा

परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा। प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा॥

Verse 120

विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया

सा विद्याधरी विशोका च वयोवृन्दनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया ॥

Verse 130

भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः

सा भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः ॥

Verse 140

मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा । महामोहप्रशमनी महामंगलमंगलम्

सा मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा । महामोहप्रशमनी महामङ्गलमङ्गलम् ॥

Verse 150

रागिणीरंजितशिवा रूपलावण्यशेवधिः । लोकप्रसूर्लोकवंद्या लोलत्कल्लोलमालिनी

सा रागिणी रञ्जितशिवा रूपलावण्यशेवधिः । लोकप्रसूर् लोकवन्द्या लोलत्कल्लोलमालिनी ॥

Verse 160

श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्

सा श्मशानशोधनी शान्ता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत् ॥

Verse 170

श्रद्धयाभीष्टफलदं चतुर्वर्गसमृद्धिकृत् । सकृज्जपादवाप्नोति ह्येकक्रतुफलंमुने

श्रद्धया कृतोऽयं जपः इष्टफलप्रदः, चतुर्वर्गसमृद्धिकरश्च; सकृदेव जपात्, मुने, एकक्रतुफलमवाप्नोति।

Verse 180

जन्मांतर सहस्रेषु यत्पापं सम्यगर्जितम् । गंगानामसहस्रस्य जपनात्तत्क्षयं व्रजेत्

जन्मान्तरसहस्रेषु सम्यगर्जितं यत्पापं, गङ्गानामसहस्रस्य जपनात् तत्क्षयं व्रजेत्।

Verse 190

गुरुशुश्रूषणं कुर्वन्यावज्जीवं नरोत्तमः । यत्पुण्यमर्जयेत्तद्भाग्वर्षं त्रिषवणं जपन्

यावज्जीवं गुरुशुश्रूषणं कुर्वन् नरोत्तमः यत्पुण्यमर्जयेत्, तद्भागवर्षं त्रिषवणं जपन् लभते।

Verse 200

दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः । नंदनादिवने स्वैरं देववत्स प्रमोदते

दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः, नन्दनादिवने स्वैरं देववत् स प्रमोदते।

Verse 210

गंगास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम् । सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत्सुधीः

गङ्गास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम्; सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत् सुधीः।