Adhyaya 18

Verse 1

अगस्तिरुवाच । इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः । मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः

अगस्तिरुवाच—इति रम्यां कथां शृण्वन् माथुरः शिवशर्मा मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातः, मायापुर्यां हृष्टमनाः प्रययौ।

Verse 2

नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् । व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्

ततः स नेत्रयोः पुरतः सप्तर्षिमण्डलं प्राघुणीचक्रे; अनन्तरं विष्णुपुरीदर्शनात् अन्ते वैष्णवं लोकं जगाम।

Verse 3

उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः । प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्

स प्रसन्नात्मा उवाच, चारणमागधैः स्तुतश्च; देवकन्याभिः पुनः पुनः प्रार्थितः—क्षणं तिष्ठ तिष्ठेति।

Verse 4

स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति । गतः पुण्यतमांल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः

स्थिता सखीसु ताः सर्वा निःश्वस्येदं वचोऽब्रुवन्— ‘मन्दभाग्या वयं नूनम्’; स तु पुण्यवत्तमो जनः पुण्यतमाँल्लोकान् गतः।

Verse 5

इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः । देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः

इति तासां मुखात् श्रुत्वा वचनानि विमानगः । अपृच्छद्देवताः— ‘कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः?’

Verse 6

इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ । शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः

इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ— ‘शिवशर्मन्! शिवमते सदा सप्तर्षयोऽमलाः (अत्र वसन्ति)।’

Verse 7

वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः

वसन्तीह प्रजाः स्रष्टुं प्रजासृजा विनियुक्ताः— मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः।

Verse 8

वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः

वसिष्ठश्च महाभागः; ब्रह्मणो मानसाः सुताः। सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणेषु निश्चयं गताः॥

Verse 9

संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः

सम्भूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेताः पत्न्यो लोकस्य मातरः ॥

Verse 10

एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः

एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः ॥

Verse 11

प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः

प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः ॥

Verse 12

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रं क्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजन्तूनामविमुक्तं शिवेन यत् ॥

Verse 13

प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम

प्रतिष्ठाप्य च लिङ्गानि ते स्वनाम्नाङ्कितानि च । शिवेति परया भक्त्या ते पुरुग्रं तपो भृशम् ॥

Verse 15

प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः । गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्

अत्र प्राजापत्ये लोके उज्ज्वलतेजसो जनाः वसन्ति। गोकर्णेशसरसः प्रत्यक्तीरे एतत् पुण्यस्थानं प्रतिष्ठितम्॥

Verse 16

लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते । कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्

अत्र अत्रीश्वरं लिङ्गं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोऽभिवर्धते। ईशाने कर्कोटवापी, मरीचेः कुण्डमुत्तमम्॥

Verse 17

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा । मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

तत्र भक्त्या स्नात्वा नरो भास्कर इव भ्राजते। तत्र मरीचीश्वरसंज्ञं लिङ्गं प्रतिष्ठितम्॥

Verse 18

तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् । कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः

तल्लिङ्गदर्शनाद् विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात्। कान्त्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः॥

Verse 19

पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे । तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते

पुलहेशः पुलस्त्येशश्च स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे। तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते॥

Verse 20

हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः

हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवाङ्गिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्रस्तेजसापरिबृंहितः ॥

Verse 21

वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह

वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वरम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह ॥

Verse 22

काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च

काश्यामेतानि लिङ्गानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवाञ्छितं दद्युरिह लोके परत्र च ॥

Verse 23

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी । अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा

गणावूचतुः । शिवशर्मन् महाभाग तिष्ठतेऽत्र सुन्दरी । अरुन्धती महापुण्या पतिव्रतपरायणा ॥

Verse 24

यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः

यस्याः स्मरणमात्रेण गङ्गास्नानफलं लभेत् । अन्तःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः ॥

Verse 25

सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा । कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः

सदा नारायणो देवो यया पातिव्रत्येन सुतोषितः, स कमलायाः पुरोभागे मुदा तस्याः कथां चक्रे।

Verse 26

पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः । यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि

हे कमले भामिनि, अरुन्धत्यां पतिव्रतायां विमलाशयता यथास्ति, तथा कस्याश्चिदन्यस्याः क्वचिदपि न विद्यते।

Verse 27

न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च । न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्

न तादृशं रूपं न तादृशं शीलं न तत्कौलीन्यमेव च; न तत्कलासु कौशल्यं, न च पत्युः शुश्रूषणं तादृशम्।

Verse 28

न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् । अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये

न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम्; देवि प्रिये, अरुन्धत्या यथा, तथा अन्यासां क्वचिदपि न।

Verse 29

धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः । अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते

धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः, अरुन्धत्याः प्रसङ्गे याः नामापि परिगृह्णते।

Verse 30

यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् । तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती

यदा अस्मद्गृहे पतिव्रतानां पुण्यकथा प्रवर्तते, तदा सती एषा प्रथमां मङ्गलरेखां यथोचितं भूषयति।

Verse 31

ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् । ध्रुवलोकौपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः

तौ वैष्णवौ गणौ मुदावहां कथां ब्रुवतोः, ततो ध्रुवलोकौपगतं पुरुषं स ददर्श—नयनातिथ्यं सत्यं निर्दोषं च।