Adhyaya 9
Brahma KhandaSetubandha MahatmyaAdhyaya 9

Adhyaya 9

अस्मिन्नध्याये धर्मोपदेशरूपेण तीर्थप्रकाशनं च सुसम्बद्धं वर्ण्यते। शोकाकुलो ब्राह्मणो गोविन्दस्वामी दयालुना वणिजा समुद्रदत्तेन आश्रितः; तस्य पुत्रोऽशोकदत्तः शास्त्रविद्यायां शस्त्रविद्यायां च परमप्रशिक्षितो भवति। काशीराजः प्रतापमुकुटः दक्षिणदेशीयं मल्लराजं दुर्जयं जेतुं तमाहूय, अशोकदत्तस्य कीर्तिं राजानुग्रहं च स्थापयति। अनन्तरं शूलारूढस्य तृषार्तस्य पुरुषस्य करुणार्तिं श्रुत्वा राजा जलदानाय अशोकदत्तं नियुङ्क्ते; राजधर्मे दयैव प्रधानं इति प्रकाश्यते। श्मशाने भूत-वेताल-पिशाचसङ्कुलं दृश्यते; तत्र सा स्त्री शूलारूढस्य प्रेयसीति वदन्ती अशोकदत्तस्य स्कन्धं याचते। स तस्याः हिंसाभिप्रायं ज्ञात्वा नूपुरं गृहीत्वा राज्ञे निवेदयति; तेन सम्मानं मदनलेखानाम विवाहसम्बन्धश्च लभ्यते। पश्चात् राजा समनूपुरं कामयमानः, अशोकदत्तः पुनः श्मशानं गत्वा ‘महामांस’प्रलोभनेन राक्षसीं आकर्ष्य द्वितीयं नूपुरं द्वितीयां वधूं विद्युत्प्रभां च, तथा देवसरसःसम्बद्धं हेमाम्बुजं च प्राप्नोति। ततः कपालविस्फोट-वेतालराजसम्बद्धे सरसि विघ्नकरान् भूतगणान् जिघांसन्, विद्याधराधिपः विज्ञप्तिकौतुकः आगत्य शापवृत्तान्तं प्रकाशयति—सुकर्णो भ्राता व्यतिक्रमसम्पर्कात् वेतालत्वं गतः, अशोकदत्तस्यापि शापसङ्गः कारणम्। उपायः दक्षिणसमुद्रतीरे चक्रतीर्थसमीपे परमं तीर्थं इति निर्दिश्यते। तत्र वायुवाहित-बिन्दुस्पर्शमात्रेण सुकर्णः वेतालभावात् मुक्तः; अशोकदत्तः सङ्कल्पपूर्वकं स्नात्वा दिव्यरूपं प्राप्नोति। तत् स्थानं ‘वेतालवरदा’ इति नाम्ना ख्यातं, असाधारणफलप्रदं (जीवन्मुक्त्याद्युपमा) इति प्रतिपाद्यते; पितृणां पिण्डदानादिविधिनियमाश्चोक्ताः, पाठ-श्रवणयोः मोक्षप्रदं फलश्रुतिश्च समाप्यते।

Shlokas

Verse 1

ततः स विप्रः प्रत्यूषे पुत्रशोकेन पीडितः । अशोक दत्तसंयुक्तो भार्यया विललाप ह

ततः स विप्रः प्रत्यूषे पुत्रशोकेन पीडितः, भार्यया सह अशोकदत्तसंयुक्तो विललाप।

Verse 2

विलपंतं समालोक्य गोविंदस्वामिनं द्विजाः । वणिक्समुद्रदत्ताख्यः समानिन्ये निजं गृहम्

विलपन्तं गोविन्दस्वामिनं द्विजं समालोक्य, वणिक् समुद्रदत्ताख्यः स्वगृहं निन्ये।

Verse 3

समानीय समाश्वास्य दयायुक्तो वणिग्वरः । स्वधनानां हि सर्वेषां रक्षितारमकल्पयत्

समानीय समाश्वास्य दयायुक्तो वणिग्वरः, स्वधनानां सर्वेषां रक्षितारं तमकल्पयत्।

Verse 4

स्मरन्महायतिवचः पुत्रदर्शनलालसः । स तस्थौ वणिजो गेहे पुत्रभार्यासमन्वितः

महायतिवचः स्मरन् पुत्रदर्शनलालसः सः वणिजो गेहे पुत्रभार्यासमन्वितः तस्थौ।

Verse 5

अशोकदत्तनामा तु द्वितीयो विप्रनंदनः । शस्त्रे चैव तथा शास्त्रे बभूवातिविचक्षणः

अशोकदत्तनामा तु द्वितीयो विप्रनन्दनः शस्त्रे चैव तथा शास्त्रे बभूवातिविचक्षणः।

Verse 6

तथान्यास्वपि विद्यासु नास्ति तत्सदृशो भुवि । कृतविद्यो द्विजसुतः प्रख्यातो नगरेऽभवत्

तथान्यास्वपि विद्यासु नास्ति तत्सदृशो भुवि; कृतविद्यो द्विजसुतः प्रख्यातो नगरेऽभवत्।

Verse 7

अत्रांतरे नरपतिं प्रतापमुकुटाभिधम् । काशीदेशाधिपो मल्लः कश्चिदभ्याययौ बली

अत्रान्तरे प्रतापमुकुटाभिधं नरपतिं काशीदेशाधिपो मल्लः कश्चिद् बली अभ्याययौ।

Verse 8

प्रतापमुकुटो राजा मल्लस्यास्य जयाय सः । बलिनं द्विजपुत्रं तमाह्वयामास भृत्यकैः

प्रतापमुकुटो राजा मल्लस्यास्य जयाय बलिनं द्विजपुत्रं तं भृत्यकैः आह्वयामास।

Verse 9

तमागतं समालोक्य प्रतापमुकुटोऽब्रवीत् । अशोकदत्त सहसा मल्लमेनं बलोत्कटम्

तमागतं समालोक्य प्रतापमुकुटोऽब्रवीत्— “अशोकदत्त! सहसा एतं बलोत्कटं मल्लं जहि।”

Verse 10

दुर्जयं जहि संग्रामे त्वं वै वलवतां वरः । दाक्षिणात्यमहामल्लपतावस्मिञ्जिते त्वया

“संग्रामे दुर्जयं जहि; त्वं वै बलवतां वरः। अस्मिन् दाक्षिणात्यमहामल्लपतौ त्वया जिते…”

Verse 11

यदिष्टं तव तत्सर्वं दास्याम्यहं न संशयः । इति तस्य वचः श्रुत्वा वलवान्द्विजनंदनः

“यदिष्टं तव तत्सर्वं दास्याम्यहं न संशयः।” इति तस्य वचः श्रुत्वा बलवान् द्विजनन्दनः…

Verse 12

दाक्षिणात्यमहामल्लनृपतिं समताडयत् । ताडितो द्विजपुत्रेण मल्लः स बलिना बली

दाक्षिणात्यमहामल्लनृपतिं समताडयत्। ताडितो द्विजपुत्रेण स मल्लो बलिना बली।

Verse 13

सद्यो विवृत्तनयनः परासुर्न्यपतद्भुवि । द्विज पुत्रस्य तत्कर्म देवैरपि सुदुष्करम्

सद्यः विवृत्तनयनः परासुर्न्यपतद्भुवि। द्विजपुत्रस्य तत्कर्म देवैरपि सुदुष्करम्।

Verse 14

प्रतापमुकुटो दृष्ट्वा प्रसन्नहृदयोऽभवत् । दत्त्वा वहुधनान्ग्रामान्समीपेऽस्थापयत्तदा

तद् दृष्ट्वा प्रतापमुकुटः प्रसन्नहृदयोऽभवत् । बहुधनान् ग्रामान् दत्त्वा तं समीपे तदा न्यवेशयत् ॥

Verse 15

स कदाचिन्महाराज सहितो द्विजसूनुना । संध्यायां विजने देशे चचार तुरगेण वै

स कदाचिन् महाराजो द्विजसूनुना सह । संध्याकाले विजने देशे तुरगेण चचार वै ॥

Verse 16

द्विजसूनुसखस्तत्र दीनां वाणीमथाशृणोत् । राजन्नल्पापराधोऽहं शत्रुप्रेरणयासकृत्

तत्र द्विजसूनुसखो दीनां वाणीमथाशृणोत् । “राजन् अल्पापराधोऽहं शत्रुप्रेरणयासकृत्” ॥

Verse 17

दण्डपालेन निहितः शूले निर्घृणचेतसा । दिनमद्य चतुर्थं मे शूलस्थस्यैव जीवतः

“दण्डपालेन निहितः शूले निर्घृणचेतसा । अद्य मे दिनं चतुर्थं शूलस्थस्यैव जीवतः” ॥

Verse 18

प्राणाः सुखेन निर्यांति न हि दुष्कृतकर्मणाम् । भृशं मां बाधते तृष्णा तां निवारय भूपते

“प्राणाः सुखेन निर्यान्ति न हि दुष्कृतकर्मणाम् । भृशं मां बाधते तृष्णा तां निवारय भूपते” ॥

Verse 19

इति दीनां समाकर्ण्य वाचं राजा द्विजा त्मजम् । अशोकदत्तनामानं धैर्यवंतमभाषत

इति दीनानां वचः समाकर्ण्य राजा द्विजात्मजम् । अशोकदत्तनामानं धैर्यवन्तं समभाषत ॥

Verse 20

अस्मै निरपराधाय शूलप्रोताय जंतवे । तृष्णार्दिताय दातव्यं द्विजसूनो त्वया जलम्

अस्मै निरपराधाय शूलप्रोताय जन्तवे । तृष्णार्दिताय दातव्यं द्विजसूनो त्वया जलम् ॥

Verse 21

इत्यादिष्टो नरेन्द्रेण सहसा द्विजनन्दनः । जलपूर्णं समादाय कलशं वेगवान्ययौ

इत्यादिष्टो नरेन्द्रेण सहसा द्विजनन्दनः । जलपूर्णं समादाय कलशं वेगवान् ययौ ॥

Verse 22

तच्छ्मशानं समासाद्य भूतवेतालसंकुलम् । शूलप्रोताय वै तस्मै जलं दातुं समुत्सुकः

तच्छ्मशानं समासाद्य भूतवेतालसङ्कुलम् । शूलप्रोताय वै तस्मै जलं दातुं समुत्सुकः ॥

Verse 23

ददर्शाथ स्थितां नारीं नवयौवनशालिनीम् । उदैक्षत महाकांतिं मूर्तामिव रतिं द्विजः

ददर्शाथ स्थितां नारीं नवयौवनशालिनीम् । उदैक्षत महाकान्तिं मूर्तामिव रतिं द्विजः ॥

Verse 24

तामालोक्य ततः प्राह धैर्यवान्द्विजनंदनः । कासि भद्रे वरारोहे श्मशाने विजने स्थिता

तां विलोक्य ततः प्राह धैर्यवान् द्विजनन्दनः— “का त्वं भद्रे वरारोहे, श्मशाने विजने स्थिता?”

Verse 25

अस्याधस्तात्किमर्थं त्वं शूलप्रोतस्य तिष्ठसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा सा प्राह रुचिरानना

“अस्याधस्तात् किमर्थं त्वं शूलप्रोतस्य तिष्ठसि?” इति तस्य वचः श्रुत्वा सा प्राह रुचिरानना।

Verse 26

पुरुषो वल्लभोऽयं मे शूले राज्ञा समर्पितः । धनं यथा च कृपणः पश्य प्राणान्न मुंचति

सा प्राह— “पुरुषो वल्लभोऽयं मे; शूले राज्ञा समर्पितः। धनं यथा कृपणः पश्य, प्राणान् न मुञ्चति।”

Verse 27

आसन्नमरणं चैनमनुयातुमिह स्थिता । तृषितो याचते वारि मामयं व्यथते मुहुः

“आसन्नमरणं चैनम् अनुयातुमिह स्थिता। तृषितो याचते वारि, मामयं व्यथते मुहुः।”

Verse 28

शूलप्रोतो द्धतग्रीवं मुमूर्षुं प्राणनायकम् । नास्मि पाययितुं शक्ता जलमेनमधःस्थिता

“शूलप्रोत उद्धतग्रीवं मुमूर्षुं प्राणनायकम्। नास्मि पाययितुं शक्ता जलमेनम् अधःस्थिता।”

Verse 29

अशोकदत्तस्तच्छ्रुत्वा करुणावरुणालयः । तत्कालसदृशं वाक्यं तां वधूमब्रवीत्तदा

अशोकदत्तस्तच्छ्रुत्वा करुणावरुणालयः । तत्कालसदृशं वाक्यं तां वधूमब्रवीत्तदा ॥

Verse 30

अशोकदत्त उवाच । मातर्मत्स्कंधमारुह्य देह्यस्मै शीतलं जलम् । सा तथेति तमाभाष्य तरुणी त्वरयान्विता

अशोकदत्त उवाच । मातर्मत्स्कन्धमारुह्य देह्यस्मै शीतलं जलम् । सा तथेति तमाभाष्य तरुणी त्वरयान्विता ॥

Verse 31

आनम्रवपुषस्तस्य स्कंधं पद्भ्यां रुरोह वै । द्विजसूनुर्ददर्शाथ शोणितं नूतनं पतत्

आनम्रवपुषस्तस्य स्कन्धं पद्भ्यां रुरोह वै । द्विजसूनुर्ददर्शाथ शोणितं नूतनं पतत् ॥

Verse 32

किमेतदिति सोपश्यदुन्नम्य सहसा मुखम् । भक्ष्यमाणं तया तत्स विज्ञाय द्विजनंदनः

किमेतदिति सोऽपश्यदुन्नम्य सहसा मुखम् । भक्ष्यमाणं तया तत्स विज्ञाय द्विजनन्दनः ॥

Verse 33

अशोकदत्तो जग्राह तस्याः पादं सनूपुरम् । ततोऽगान्नूपुरं त्यक्त्वा बद्धरत्नं विहाय तत्

अशोकदत्तो जग्राह तस्याः पादं सनूपुरम् । ततोऽगान्नूपुरं त्यक्त्वा बद्धरत्नं विहाय तत् ॥

Verse 34

प्रत्युप्तानेकरत्नाढ्यं तदादायच नूपुरम् । अशोकदत्तः प्रययौ तच्छ्मशानान्नृपांतिकम्

प्रत्युप्तानेकरत्नाढ्यं तन्नूपुरं समादाय । अशोकदत्तः स्मशानात् प्रस्थितो नृपसन्निधिम् ॥

Verse 35

स्मशानवृत्तं तत्सर्वं स नृपाय निवेद्य वै । महार्घ्यरत्नप्रत्युप्तं नूपुरं च ददौ तदा

स स्मशानवृत्तं सर्वं नृपाय निवेद्य वै । महार्घ्यरत्नप्रत्युप्तं नूपुरं च न्यवेदयत् ॥

Verse 36

ज्ञात्वा तद्वीरचरितं वीरैरन्यैः सुदुष्करम् । ददौ मदनलेखाख्यां सुतां तस्मै महीपतिः

ज्ञात्वा तद्वीरचरितं वीरैरन्यैः सुदुष्करम् । मदनलेखां सुतां तस्मै महीपतिरदात् तदा ॥

Verse 37

कदाचिदथ ताद्दिव्यं नूपुरं वीक्ष्य भूपतिः । अस्य नूपुरवर्यस्य तुल्यं वै नूपुरांतरम्

कदाचिदथ तद्दिव्यं नूपुरं वीक्ष्य भूपतिः । चिन्तयामास—अस्यास्य नूपुरस्य समं क्वचित् ॥

Verse 38

कुतो वा लभ्यत इति सादरं समचिंतयत् । अशोकदत्तस्तु तदा विज्ञाय नृपकांक्षितम्

कुतो वा लभ्यते चेति सादरं स समचिन्तयत् । अशोकदत्तस्तदा ज्ञात्वा नृपकाङ्क्षितमब्रवीत् ॥

Verse 39

नृपुरांतरसि द्ध्यर्थं चिंतयामास चेतसा । श्मशाने नूपुरमिदं यतः प्राप्तं मया पुरा

नृपुरान्तःपुरप्रवेशसिद्ध्यर्थं स मनसा बहुधा चिन्तयामास—“श्मशाने मया पुरा प्राप्तमिदं नूपुरम्।”

Verse 40

तां नूपुरांतरप्राप्त्यै कुत्र द्रक्ष्यामि सांप्रतम् । इत्थं वितर्क्य बहुधा नि श्चिकाय महामतिः

“इदानीं नूपुरप्राप्त्यै तां कुत्र द्रक्ष्यामि?” इति बहुधा वितर्क्य स महामतिः निश्चयं चकार।

Verse 41

विक्रेष्यामि महामांसं समेत्य पितृकाननम् । तत्र राक्षसवेतालपिशाचादिषु सर्वशः

“महामांसं विक्रेष्यामि पितृकाननं समेत्य; तत्र राक्षसवेतालपिशाचादयः सर्वशो मिलिष्यन्ति।”

Verse 42

मंत्रैराहूयमानेषु साप्यायास्य ति राक्षसी । तामागतां बलाद्गृह्य तद्ग्रहीष्यामि नूपुरम्

“मन्त्रैराहूयमानेषु सा राक्षसी अपि आगमिष्यति; तामागतां बलाद्गृह्य तन्नूपुरं पुनर्ग्रहीष्यामि।”

Verse 43

राक्षसानां सहस्रं वा पिशाचानां तथायुतम् । वेतालानां तथा कोटिर्न लक्ष्यं बलिनो मम

“राक्षसानां सहस्रमपि, पिशाचानामयुतमपि, वेतालानां कोटिरपि—मम बलिनो न लक्ष्यं भवति।”

Verse 44

इति निश्चित्य मनसा श्मशानं सहसा ययौ । विक्रीणानो महामांसं मंत्रैराहूय राक्षसान्

इति मनसा निश्चित्य स सहसा श्मशानं जगाम। महामांसं विक्रीणन् मन्त्रै राक्षसान् आहूय समाह्वयत्॥

Verse 45

गृहाणेत्युच्चया वाचा चचार श्रावयन्दि शः । विक्रीयते महामांसं गृह्यतांगृह्यतामिति

‘गृहाण’ इत्युच्चैर्वाचा दिशो दिशः श्रावयन् चचार। ‘विक्रीयते महामांसं, गृह्यतां गृह्यताम्’ इति॥

Verse 46

तत्र राक्षसवेतालाः कंकालाश्च पिशाचकाः । अन्ये च भूतनिवहाः समाजग्मुः प्रहर्षिताः

तत्र राक्षसवेतालाः कङ्कालाश्च पिशाचकाः। अन्ये च भूतनिवहाः प्रहृष्टाः समुपागमन्॥

Verse 47

भक्षयिष्यामहे सर्वे मांसमिष्टतमं त्विति । तत्रागच्छत्सु सर्वेषु रक्षःकन्यासमावृता

‘भक्षयिष्यामहे सर्वे मांसमिष्टतमं’ इति तेऽब्रुवन्। सर्वेषु तत्रागच्छत्सु रक्षःकन्यासमावृता सा समाययौ॥

Verse 48

आययौ राक्षसी सापि मांसभक्षणलालसा । गवेषयंस्तदा विप्रस्तां समुद्वीक्ष्य राक्षसीम्

आययौ राक्षसी सापि मांसभक्षणलालसा। तदा विप्रः गवेषयन् तां समुद्वीक्ष्य राक्षसीं ददर्श॥

Verse 49

सेयं दृष्टा पुरेत्येष प्रत्यभिज्ञानमाप्तवान् । तामाह द्विजपुत्रोऽन्यद्देहि मे नूपुरं त्विति

सैव दृष्टा पुरा नगरेत्येष इति प्रत्यभिज्ञानमाप्तवान्। ततः स द्विजपुत्रस्तामुवाच—अन्यन्नूपुरं मे देहि त्वम्॥

Verse 50

सा तस्य वचनं श्रुत्वा प्रीता वाक्यमथाऽब्रवीत् । ममैव च त्वया नीतं पुरा वीरेंद्र नूपुरम्

तस्य वचनं श्रुत्वा सा प्रीताऽथ वाक्यमब्रवीत्। ममैव तत्पुरा नूपुरं त्वया नीतं, वीरेंद्र॥

Verse 51

गृहाण रत्नरुचिरं द्वितीयमपि नूपुरम् । इत्युक्त्वा नूपुरं तस्मै स्वसुतां च ददौ प्रियाम्

गृहाण रत्नरुचिरं द्वितीयमपि नूपुरम्। इत्युक्त्वा सा तस्मै नूपुरं स्वसुतां च प्रियां ददौ॥

Verse 52

विद्युत्केश्या तदा दत्तां प्रियां विद्युत्प्रभाभिधाम् । विप्रः संप्राप्य मुमुदे रूपयौवनशालि नीम्

विद्युत्केश्या तदा दत्तां प्रियाम् विद्युत्प्रभाभिधाम्। विप्रः संप्राप्य मुमुदे रूपयौवनशालिनीम्॥

Verse 53

विद्युत्केशी तु जामात्रे हेमाब्जमपि सा ददौ । विद्युत्प्रभां नूपुरं च हेमाब्जमपिलभ्य सः

विद्युत्केशी तु जामात्रे हेमाब्जमपि ददौ। विद्युत्प्रभां नूपुरं च हेमाब्जं च लब्ध्वा सः॥

Verse 54

श्वश्रूमाभाष्य सहसा पुनः प्रायान्नृपांतिकम् । ततः प्रतापमुकुटो नूपुरप्राप्तिनंदितः

श्वश्रूमाभाष्य सहसा पुनः प्रायान्नृपसन्निधिम् । ततः प्रतापमुकुटो नूपुरप्राप्त्या मुदान्वितः ॥

Verse 55

शौर्यधैर्यसमायुक्तं प्रशशंस द्विजात्मजम् । अथ विद्युत्प्रभां विप्रः सोऽब्रवीद्रहसि प्रियाम्

शौर्यधैर्यसमायुक्तं प्रशशंस द्विजात्मजम् । अथ विद्युत्प्रभां विप्रः सोऽब्रवीद्रहसि प्रियाम् ॥

Verse 56

मात्रा तव कुतो लब्धमेतद्धेमांबुज प्रिये । एतत्तुल्यानि चान्यानि यतः प्राप्स्ये वरानने

मात्रा तव कुतो लब्धमेतद्धेमाम्बुजं प्रिये । एतत्तुल्यानि चान्यानि यतः प्राप्स्ये वरानने ॥

Verse 57

द्विजात्मजं ततः प्राह पतिं विद्युत्प्रभा रहः । प्रभो कपालविस्फोटनाम्नो वेतालभूपतेः

द्विजात्मजं ततः प्राह पतिं विद्युत्प्रभा रहः । प्रभो कपालविस्फोटनाम्नो वेतालभूपतेः ॥

Verse 58

अस्ति दिव्यं सरः किंचिद्धेमांबुजपरिष्कृतम् । तव श्वश्र्वा जलक्रीडां वितन्वं त्येदमाहृतम्

अस्ति दिव्यं सरः किंचिद्धेमाम्बुजपरिष्कृतम् । तव श्वश्र्वा जलक्रीडां वितन्वत्यिदमाहृतम् ॥

Verse 59

इति श्रुत्वा वचस्तत्र मां नयेति जगाद सः । ततः सा सहसा विप्रं निन्ये तत्कांचनं सरः

इति तद्वचनं श्रुत्वा स तत्रोवाच—“मां नय” इति। ततः सा सहसा तं विप्रं तस्मिन् काञ्चने सरसि निनाय।

Verse 60

ततः स हेमपद्मानामाजिहीर्षुर्द्विजात्मजः । तद्विप्रकारिणः सर्वान्वेतालादींस्ततोऽवधीत्

ततः स द्विजात्मजः हेमपद्मानि हर्तुमिच्छन्, विप्रद्रोहिणः सर्वान् वेतालादीन् ततोऽवधीत्।

Verse 61

स्वयं कपालविस्फोटं निहताशेषसैनिकम् । ददर्श वेतालपतिं तं च हंतुं प्रचक्रमे

स्वयं स निहताशेषसैनिकं वेतालपतिं कपालविस्फोटं ददर्श; तं च हन्तुं प्रचक्रमे।

Verse 62

अत्रांतरे महातेजा नाम्ना विज्ञप्तिकौतुकः । विद्याधरपतिः प्राप्य विमानेनैनमब्रवीत्

अथान्तरे महातेजाः विज्ञप्तिकौतुकनाम विद्याधरपतिः विमानेन प्राप्य एनमब्रवीत्।

Verse 63

अशोकदत्तं विप्रेंद्र साहसं मा कृथा इति । तदाकर्ण्य द्विजसुतो विमानवरसंस्थितम्

“अशोकदत्त विप्रेन्द्र, साहसं मा कृथाः” इति। तदाकर्ण्य द्विजसुतो विमानवरसंस्थितं तमवलोकयत्।

Verse 64

ददर्श प्रभया युक्तं विद्याधरपतिं दिवि । तस्य दर्शनमात्रेण शापामुक्तो द्विजा त्मजः

दिवि प्रभया समन्वितं विद्याधरपतिं ददर्श। तस्य दर्शनमात्रेण द्विजात्मजः शापात् प्रमुक्तोऽभवत्॥

Verse 65

संत्यज्य मानुषं रूपं दिव्यं रूपमवाप्तवान् । विमानवरमारूढं दिव्याभरणभूषितम्

मानुषं रूपं संत्यज्य दिव्यं रूपमवाप्तवान्। विमानवरमारूढो दिव्याभरणभूषितः॥

Verse 66

शापान्मुक्तं सुकर्णं तं प्राह विज्ञप्ति कौतुकः । अयं सुकर्ण ते भ्राता गालवस्य महामुनेः

शापान्मुक्तं सुकर्णं तं प्राह विज्ञप्तिकौतुकः। अयं सुकर्ण ते भ्राता गालवस्य महामुनेः॥

Verse 67

शापाद्वेतालतां प्राप तत्कन्यास्पर्शपातकी । त्वं च शप्तः पुरा तेन तत्पापस्यानु मोदकः

शापाद्वेतालतां प्राप तत्कन्यास्पर्शपातकी। त्वं च शप्तः पुरा तेन तत्पापस्यानुमोदकः॥

Verse 68

तवायमल्पपापस्य शापो मद्दर्शनावधिः । कल्पिस्ततेन मुनिना शापांतो नास्य कल्पितः

तवायमल्पपापस्य शापो मद्दर्शनावधिः। कल्पितस्तेन मुनिना शापान्तो नास्य कल्पितः॥

Verse 69

तदेहि मुक्तशापोसि सुकर्ण स्वर्गमारुह । ततः सुकर्णस्तं प्राह विद्याधरकुलाधिपम्

तदेहि सुकर्ण, त्वं शापात् मुक्तोऽसि; स्वर्गमारुह। ततः सुकर्णः विद्याधरकुलाधिपं तमुवाच।

Verse 70

विद्याधरपते भ्रात्रा विना ज्येष्ठेन सांप्रतम् । सर्वभोगयुतं स्वर्गं नैव गंतुं समुत्सहे

विद्याधरपते, ज्येष्ठभ्रात्रा विना सांप्रतम्; सर्वभोगयुतं स्वर्गं गन्तुं नैवोत्सहेऽहम्।

Verse 71

शापस्यांतो यथा भूयान्मम भ्रातुस्तथा वद । तमुवाच महातेजास्तथा विज्ञप्तिकौतुकः

मम भ्रातुः शापस्य अन्तो यथा भूयात् तथा वद। इति विज्ञप्तः स महातेजाः कौतुकात् प्रत्युवाच तम्।

Verse 72

दुर्निवारमिमं शापमन्यः को वा निवारयेत् । किं तु गुह्यतमं किंचित्तव वक्ष्यामि सांप्रतम्

अयं शापो दुर्निवारः; अन्यः को वा निवारयेत्? किं तु तव हिताय गुह्यतमं किञ्चिदिदानीं वक्ष्यामि।

Verse 73

ब्रह्मणा सनकादिभ्यो मुनिभ्यः कथितं पुरा । सर्वतीर्थाश्रये पुण्ये दक्षिणस्यो दधेस्तटे

ब्रह्मणा सनकादिभ्यः मुनिभ्यः पुरा कथितम्। दक्षिणस्योदधेस्तटे सर्वतीर्थाश्रये पुण्ये पावने स्थानेऽस्ति।

Verse 74

चक्रतीर्थसमीपे तु तीर्थमस्तिमहत्तरम् । महापातकसंघाश्च यस्य दर्शनमात्रतः

चक्रतीर्थसमीपे तु तीर्थं परममुत्तमम् अस्ति; तस्य दर्शनमात्रेण महापातकसमूहाः प्रणश्यन्ति।

Verse 75

नश्यंति तत्क्षणादेव न जाने स्नानजं फलम् । तत्र गत्वा तव ज्येष्ठो यदि स्नायान्महत्तरे

ते तत्क्षणादेव नश्यन्ति; तत्र स्नानजन्यं फलं मया न ज्ञायते। यदि तव ज्येष्ठो भ्राता तत्र गत्वा महत्तरे तीर्थे स्नायात्…

Verse 76

वेतालत्वं त्यजेन्नूनं तदा गालवशापजम् । सुकर्णस्तद्वचः श्रुत्वा भ्रात्रा वेतालरूपिणा

तदा स नूनं गालवशापजं वेतालत्वं त्यजेत्। तद्वचः श्रुत्वा सुकर्णो वेतालरूपिणा भ्रात्रा सह…

Verse 77

सहितः सहसा प्रायाद्दक्षिणस्योदधेस्तटम् । दक्षिणं चक्रतीर्थाख्यादुत्तरं गंधमादनात्

सहितः सहसा प्रायाद् दक्षिणस्योदधेस्तटम्; चक्रतीर्थाख्यात् दक्षिणं, गन्धमादनात् उत्तरं च।

Verse 78

ब्रह्मणा सनकादिभ्यः कथितं तीर्थमभ्यगात् । तत्तीर्थकूलमासाद्य भ्रातरं चेदमब्रवीत्

ब्रह्मणा सनकादिभ्यः कथितं तत्तीर्थमभ्यगात्। तत्तीर्थकूलमासाद्य भ्रातरं चेदमब्रवीत्।

Verse 79

भ्रातर्गालवशापस्य घोरस्यास्य निवृत्तये । तीर्थेऽस्मिन्नचिरात्स्नाहि सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे

भ्रातः, गालवस्य घोरशापस्यास्य निवृत्तये त्वं अस्मिन् सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे तीर्थेऽचिरात् स्नानं कुरु।

Verse 80

तस्मिन्न वसरे विप्रास्तस्य तीर्थस्य शीकराः । न्यपतंस्तस्य गात्रेषु वायुना वै समाहृताः

तस्मिन्नवसरे विप्राः, तस्य तीर्थस्य शीकरा वायुना समाहृताः सन्तस्तस्य गात्रेषु न्यपतन्।

Verse 81

स तच्छीकरसंस्पर्शात्त्यक्त्वा वेतालतां तदा । तदेव मानुषं भावं द्विजपुत्रत्वमाप्तवान्

स तच्छीकरसंस्पर्शात् तदा वेतालतां त्यक्त्वा पुनर्मानुषं भावं द्विजपुत्रत्वं च प्राप्तवान्।

Verse 82

ततः संकल्प्य सहसा तस्मिंस्तीर्थोत्तमोत्तमे । मनुष्यत्वनिवृत्त्यर्थं निममज्ज द्विजात्मजः

ततः स सहसा संकल्प्य तस्मिन् तीर्थोत्तमोत्तमे मनुष्यत्वनिवृत्त्यर्थं द्विजात्मजः निममज्ज।

Verse 83

उत्तिष्ठन्नेव सहसा दिव्यं रूपमवाप्तवान् । विमानवरमारूढो देवस्त्रीपरिवारितः

उत्तिष्ठन्नेव सहसा स दिव्यं रूपमवाप्तवान्; विमानवरमारूढो देवस्त्रीपरिवारितो बभूव।

Verse 84

सर्वाभरणसंयुक्तः सह भ्रात्रा सुदर्शनः । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं नमस्कत्य पुनःपुनः

सर्वाभरणसमायुक्तः सह भ्रात्रा सुदर्शनः । तत्तीर्थं श्लाघमानोऽसौ नमस्कृत्य पुनःपुनः ॥

Verse 85

विज्ञप्तिकौतुकं चापि पुरस्कृत्य दिवं ययौ । तदाप्रभृति तत्तीर्थं वेतालवरदाभिधम्

विज्ञप्तिकौतुकं चैव पुरस्कृत्य दिवं ययौ । तदाप्रभृति तत्तीर्थं वेतालवरदाभिधम् ॥

Verse 86

वेतालत्वं विनष्टं यच्छीकरस्पर्शमात्रतः । य इदं तीर्थमासाद्य चक्रतीर्थस्य दक्षिणे

वेतालत्वं विनष्टं यच्छीकरस्पर्शमात्रतः । य इदं तीर्थमासाद्य चक्रतीर्थस्य दक्षिणे ॥

Verse 87

स्नानं कदाचित्कुर्वंति जीवन्मुक्ता भवंति ते । एतत्तीर्थसमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति

स्नानं कदाचित्कुर्वन्ति जीवन्मुक्ता भवन्ति ते । एतत्तीर्थसमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति ॥

Verse 88

घोरां वेतालतां त्यक्त्वा दिव्यतां स यदाप्तवान्

घोरां वेतालतां त्यक्त्वा दिव्यतां स यदाप्तवान् ॥

Verse 89

अत्र संकल्प्य च स्नात्वा वेतालवरदे शुभे । पितृभ्यः पिंडदानं च कुर्याद्वै नियमान्वितः

अत्र शुभे वेतालवरदे तीर्थे संकल्प्य स्नात्वा नियमान्वितो जनः । पितृभ्यः पिण्डदानं च विधिवत् कुर्यादिति ॥

Verse 90

एवं वः कथितं विप्रास्तस्य तीर्थस्य वैभवम् । वेतालवरदाभिख्या यथा चास्य समागता

एवं विप्राः, तस्य तीर्थस्य वैभवं मया वः कथितम् । यथा च वेतालवरदाभिख्यां नाम्ना प्रसिद्धिमगात् ॥

Verse 91

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा स मुच्यते

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वापि मानवः । स सर्वपापविनिर्मुक्तो मोक्षमाप्नोति निश्चयम् ॥