Adhyaya 50

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुमाधववैभवम् । शृणुध्वं मुनयो भक्त्या पुण्यं पापहरं परम्

श्रीसूत उवाच। अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुमाधववैभवम्। शृणुध्वं मुनयो भक्त्या पुण्यं पापहरं परम्॥

Verse 2

पुरा पुण्यनिधिर्नाम राजा सोमकुलोद्भवः । मधुरां पालयामास हालास्येश्वरभूषिताम्

पुरा पुण्यनिधिर्नाम राजा सोमकुलोद्भवः। मधुरां पालयामास हालास्येश्वरभूषिताम्॥

Verse 3

कदाचित्स महीपालश्चतुरंगबलान्वितः । सांऽतःपुरपरीवारो मधुरायां निजं सुतम्

कदाचित्स महीपालश्चतुरङ्गबलान्वितः। सान्तःपुरपरीवारो मधुरायां निजं सुतम्…

Verse 4

स्थापयित्वा रामसेतुं प्रययौ स्नानकौतुकी । तत्र गत्वा धनुष्कोटौ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम्

स्थापयित्वा रामसेतुं स स्नानकौतुकी प्रययौ । तत्र गत्वा धनुष्कोटौ संकल्पपूर्वकं स्नातवान् ॥

Verse 5

अन्येष्वपि च तीर्थेषु तत्रत्येषु नृपोत्तमः । सस्नौ रामेश्वरं देवं सिषेवे च सभक्तिकम्

अन्येष्वपि च तीर्थेषु तत्रत्येषु नृपोत्तमः । सस्नौ रामेश्वरं देवं सिषेवे च सभक्तिकम् ॥

Verse 6

एवं स बहुकालं वै तत्रैव न्यवसत्सुखम् । रामसेतौ वसन्पुण्ये गन्धमादनपर्वते

एवं स बहुकालं वै तत्रैव न्यवसत्सुखम् । रामसेतौ वसन्पुण्ये गन्धमादनपर्वते ॥

Verse 7

विष्णुप्रीतिकरं यज्ञं कदाचिदकरोन्नृपः । यज्ञावसाने राजासौ मुदावभृथकौतुकी

विष्णुप्रीतिकरं यज्ञं कदाचिदकरोन्नृपः । यज्ञावसाने राजासौ मुदावभृथकौतुकी ॥

Verse 8

सस्नौ रामधनुष्कोटौ सदारः सपरिच्छदः । सेवित्वा रामनाथं च स वेश्म प्रययौ द्विजाः

सस्नौ रामधनुष्कोटौ सदारः सपरिच्छदः । सेवित्वा रामनाथं च स वेश्म प्रययौ द्विजाः ॥

Verse 9

एवं निवसमानेऽस्मिन्राज्ञि पुण्यनिधौ तदा । कदाचिद्धरिणा लक्ष्मीर्विनोदकलहाकुला

एवं पुण्यनिधौ राज्ञि तथा निवसति कदाचित् हरिणा सह लक्ष्मीः विनोदकलहाकुला क्रीडाविवादे प्रवृत्ता।

Verse 10

हरिणा समयं कृत्वा नृपभक्तिं परीक्षितुम् । विष्णुना प्रेषिता लक्ष्मीर्वैकुंठात्कमलालया

नृपभक्तिं परीक्षितुं हरिणा सह समयं कृत्वा, विष्णुना वैकुण्ठात् कमलालयां लक्ष्मीम् प्रेषितवान्।

Verse 11

अष्टवर्षवयोरूपा प्रययौ गंधमादने । तत्रागत्य धनुष्कोटौ तस्थौ सा कमलालया

अष्टवर्षवयोरूपा सा कमलालया गन्धमादने प्रययौ; तत्रागत्य धनुष्कोटौ तस्थौ प्रतीक्षया।

Verse 12

तस्मिन्नवसरे राजा ययौ गुणनिधिर्द्विजाः । स्नातुं रामधनुष्कोटौ सदारः सहसैनिकः

तस्मिन्नवसरे गुणनिधिर्नृपः सदारः सहसैनिकश्च, हे द्विजाः, रामधनुष्कोटौ स्नातुं ययौ।

Verse 13

तत्र गत्वा स राजाऽयं स्नात्वा नियमपूर्वकम् । तुलापुरुषमुख्यानि कृत्वा दानानि कृत्स्नशः

तत्र गत्वा स राजा नियमपूर्वकं स्नात्वा, तुलापुरुषमुख्यानि दानानि कृत्स्नशः कृतवान्।

Verse 14

प्रयातुकामो भवनं कन्यां कांचिद्ददर्श सः । अतीवरूपसंपन्नामष्टवर्षां शुचिस्मिताम्

प्रयातुकामो भवनं स तदा कन्यां काञ्चिद्ददर्श—अतीवरूपसम्पन्नाम्, अष्टवर्षां, शुचिस्मिताम्।

Verse 15

दृष्ट्वा नृपस्तां पप्रच्छ कन्यां चारुविलोचनाम् । चारुस्मितां चारुदतीं बिंबोष्ठीं तनुमध्यमाम्

तां दृष्ट्वा नृपः पप्रच्छ चारुविलोचनाम्—चारुस्मितां, चारुदतीं, बिम्बोष्ठीं, तनुमध्यमाम्।

Verse 16

पुण्यनिधिरुवाच । का त्वं कन्ये सुता कस्य कुतो वा त्वमिहागता । अत्रागमेन किं कार्यं तव वत्से शुचिस्मिते

पुण्यनिधिरुवाच—का त्वं कन्ये, सुता कस्य, कुतो वा त्वमिहागता? अत्रागमेन किं कार्यं तव, वत्से शुचिस्मिते?

Verse 17

एवं नृपस्तां पप्रच्छ कन्यामुत्पललोच नाम् । एवं पृष्टा तदा कन्या नृपं तमवदद्विजाः

एवं नृपस्तां पप्रच्छ कन्यामुत्पललोचनाम्; एवं पृष्टा तदा कन्या नृपं तमवदद्, द्विजाः।

Verse 18

न मे माता पिता नास्ति न च मे बांधवास्तथा । अनाथाहं महाराज भविष्यामि च ते सुता

न मे माता पिता नास्ति, न च मे बान्धवास्तथा; अनाथाहं महाराज, भविष्यामि च ते सुता।

Verse 19

त्वद्गृहेऽहं निवत्स्यामि तात त्वां पश्यतीसदा । हठात्कृष्यति यो वा मां ग्रहीष्यति करेण तम्

त्वद्गृहेऽहं निवत्स्यामि तात, त्वां नित्यं पश्यती सदा। यो मां हठात् करेण ग्रहीष्यति वा कर्षयिष्यति, तं…

Verse 20

यदि शासिष्यसे भूप तदाहं तव मंदिरे । वत्स्यामि ते सुता भूत्वा पितर्गुणनिधे चिरम्

यदि शासिष्यसे भूप, तदा अहं तव मन्दिरे वत्स्यामि। ते सुता भूत्वा, पितर्गुणनिधे, चिरं निवत्स्यामि॥

Verse 21

एवमुक्तस्तदा प्राह कन्यां गुणनिधिर्नृपः । अहं सर्वं करिष्यामि त्वदुक्तं कन्यके शुभे

एवमुक्तस्तदा नृपो गुणनिधिः कन्यां प्रत्युवाच। अहं सर्वं करिष्यामि त्वदुक्तं, कन्यके शुभे॥

Verse 22

ममापि दुहिता नास्ति पुत्रोऽस्त्येकः कुलोद्वहः । तव यस्मिन्रुचिर्भद्रे त्वां तस्मै प्रददाम्यहम्

ममापि दुहिता नास्ति; पुत्रोऽस्त्येकः कुलोद्वहः। तव यस्मिन् रुचिर्भद्रे, त्वां तस्मै प्रददाम्यहम्॥

Verse 23

आगच्छ मद्गृहं कन्ये मम चांतःपुरे वस । मद्भार्यायाः सुता भूत्वा यथाकाममनिंदिते

आगच्छ मद्गृहं कन्ये, मम चान्तःपुरे वस। मद्भार्यायाः सुता भूत्वा, यथाकाममनिन्दिते॥

Verse 24

इत्युक्ता सा नृपेणाथ कन्या कमललोचना । तथा स्त्विति नृपं प्रोच्य तेन साकं ययौ गृहम्

इत्युक्ता नृपेणाथ कमललोचना कन्या । “तथास्तु” इति नृपं प्रोच्य तेन सार्धं गृहं ययौ ॥

Verse 25

राजा स्वभार्याहस्ते तां प्रददौ कन्यकां शुभाम् । अब्रवीच्च स्वकां भार्यां राजा विन्ध्यावलिं तदा

राजा स्वभार्याहस्ते तां शुभां कन्यकां प्रददौ । ततः स्वभार्यां विन्ध्यावलीं नृपो वाक्यमब्रवीत् ॥

Verse 26

आवयोः कन्यका चेयं राज्ञि विंध्यावले शुभे । रक्षेमां सर्वथा त्वं वै पुरुषांतरतः प्रिये

आवयोः कन्यका चेयं राज्ञि विन्ध्यावले शुभे । रक्षेमां सर्वथा त्वं वै पुरुषान्तरतः प्रिये ॥

Verse 27

इतीरिता नृपेणासौ भार्या विंध्या वलिस्तदा । ओमित्युक्त्वाथ तां कन्यां पुत्रीं जग्राह पाणिना

इतीरिता नृपेणासौ भार्या विन्ध्यावलिस्तदा । “ॐ” इत्युक्त्वाथ तां कन्यां पुत्रीं जग्राह पाणिना ॥

Verse 28

पोषिता पालिता राज्ञा सुतवत्कन्यका च सा । न्यवात्सीत्सुसुखं राज्ञो भवने लालिता सदा

पोषिता पालिता राज्ञा सुतवत्कन्यका च सा । न्यवात्सीत्सुसुखं राज्ञो भवने लालिता सदा ॥

Verse 29

अथ विष्णुर्जगन्नाथो लक्ष्मीमन्वेष्टुमादरात् । आरूढविनतानन्दो वैकुंठान्निर्ययौ द्विजाः

अथ जगन्नाथो विष्णुः लक्ष्मीमन्वेष्टुमादरात् । विनतानन्दनं गरुडमारुह्य वैकुण्ठान्निर्ययौ, हे द्विजाः ॥

Verse 30

विनिर्गत्य स वैकुंठा द्विलंघितवियत्पथः । बभ्राम च बहून्देशाल्लंक्ष्मीं तत्र न दृष्टवान्

स वैकुण्ठाद्विनिर्गत्य वियत्पथं द्विलङ्घ्य च । बहून् देशान् बभ्राम, तत्र लक्ष्मीṃ न ददर्श ह ॥

Verse 31

रामसेतुमथागच्छद्गंधमादनपर्वते । अन्विष्य सर्वतो रामसेतुं बभ्राम चेंदि राम्

अथ रामसेतुमागच्छद् गन्धमादनपर्वतम् । सर्वतोऽन्विष्य रामसेतुं तत्रैव बभ्राम सः ॥

Verse 32

एतस्मिन्नेव काले सा पुष्पावचयकौतुकात् । सखीभिः कन्यकायासीद्भवनोद्यानपादपान्

एतस्मिन्नेव काले सा कन्यका पुष्पावचयकौतुकात् । सखीभिः सह भवनोद्यानपादपान् जगाम ॥

Verse 33

पुष्पाण्यवचिनोति स्म सखीभिः सह कानने । तत्रागत्य ततो विष्णुर्विप्ररूपधरो द्विजाः

सा सखीभिः सह कानने पुष्पाण्यवचिनोति स्म । तत्रागत्य ततो विष्णुर्विप्ररूपधरोऽभवत्, हे द्विजाः ॥

Verse 34

गंगांभो विदधत्स्कंधे वहञ्छत्रं करंण च । गंगास्नायिद्विजस्येव रचयन्वेषमात्मनः

गङ्गाम्भः स्कन्धे निधाय हस्ते छत्रं वहन्, गङ्गास्नातद्विजस्येव स्वात्मनः वेशं स रचयामास।

Verse 35

धारयन्दक्षिणे पाणौ कुशाग्रंथिपवित्रकम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रावलिशोभितः

दक्षिणे पाणौ कुशाग्रन्थिपवित्रकं धारयन्, भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गस्त्रिपुण्ड्रावलिशोभितः।

Verse 36

प्रजपञ्छिवनामानि धृतरुद्राक्ष मालिकः । सोत्तरीयः शुचिर्विप्राः समायातो जनार्दनः

शिवनामानि प्रजपन् धृतरुद्राक्षमालिकः। सोत्तरीयः शुचिर्विप्राः समायातो जनार्दनः॥

Verse 37

तमागतं द्विजं दृष्ट्वा स्तब्धाऽतिष्ठत कन्यका । अपश्यदष्टवर्षां तां वल्लभां पुष्प हारिणीम्

तमागतं द्विजं दृष्ट्वा स्तब्धा तस्थौ स कन्यका। अपश्यदष्टवर्षां तां वल्लभां पुष्पहारिणीम्॥

Verse 38

दृष्ट्वा स त्वरया विप्रः कन्यां मधुरभाषिणीम् । हठात्कृत्य करेणासौ जग्राह गरुडध्वजः

दृष्ट्वा स त्वरया विप्रः कन्यां मधुरभाषिणीम्। हठात्करेण जग्राह गरुडध्वज एव सः॥

Verse 39

तदा चुक्रोश सा कन्या सखीभिः सह कानने । तमाक्रोशं समाकर्ण्य राजा स तु समागतः

तदा सा कन्या सखीभिः सह कानने चुक्रोश। तदाक्रोशं समाकर्ण्य स राजा तत्रैव त्वरितं समागतः॥

Verse 40

प्रययौ भवनोद्यानं वृतः कतिपयैर्भटैः । गत्वा पप्रच्छ तां कन्यां तत्सखीरपि भूपतिः

स कतिपयैर्भटैर्वृतो भवनोद्यानं प्रययौ। तत्र गत्वा भूपतिः तां कन्यां तत्सखीरपि पप्रच्छ॥

Verse 41

किमर्थमधुना क्रुष्टं सखीभिः सह कन्यके । त्वया तु भवनोद्याने तत्र कारणमुच्यताम्

किमर्थमधुना क्रुष्टं सखीभिः सह कन्यके? त्वया भवनोद्याने तत्र कारणं निवेद्यताम्॥

Verse 42

केन त्वं परिभूतासि हठात्कृष्य सुते मम । इति पृष्टा तमाचष्ट कन्या गुणनिधिं नृपम् । बाष्पपूर्णानना खिन्ना रुषिता भृशकातरा

केन त्वं परिभूतासि हठात्कृष्य सुते मम? इति पृष्टा सा कन्या गुणनिधिं नृपं तमाचष्ट—बाष्पपूर्णानना खिन्ना रुषिता भृशकातरा॥

Verse 43

कन्योवाच । अयं विप्रो हठात्कृत्य जगृहे पांड्यनाथ माम्

कन्योवाच—पाण्ड्यनाथ! अयं विप्रो मां हठात्कृत्य जगृहे॥

Verse 44

तातात्र वृक्षमूलेऽसौ स तिष्ठत्यकुतोभयः । तदाकर्ण्य वचस्तस्या राजा गुणनिधिः सुधीः

तात, अत्र वृक्षमूलेऽसौ पुरुषः सर्वतोऽभयः तिष्ठति। तस्या वचः श्रुत्वा गुणनिधिः सुधी राजा तदवधारयत्॥

Verse 45

जग्राह तरसा विप्रमविद्वांस्तद्बलं हठात् । रामनाथालयं नीत्वा निगृह्य च हठात्तदा

अविद्वान् स तरसा बलात् विप्रं हठात् जग्राह। ततः रामनाथालयं नीत्वा तदा हठात् निगृह्य तं न्यधात्॥

Verse 46

बद्ध्वा निगडपाशाभ्या मानयन्मंडपं च तम् । आत्मपुत्रीं समाश्वास्य शुद्धांतमनयन्नृपः

निगडपाशाभ्यां बद्ध्वा तं मण्डपं निन्युः। नृपः स्वात्मपुत्रीं समाश्वास्य शुद्धान्तं निनाय॥

Verse 47

स्वयं च प्रययौ रम्यं भवनं नृपपुंगवः । ततो रात्रौ स्वपन्राजा स्वप्ने विप्रं ददर्श तम्

नृपपुङ्गवः स्वयं रम्यं भवनं प्रययौ। ततः रात्रौ स्वपन् राजा स्वप्ने तं विप्रं ददर्श॥

Verse 48

शंखचक्रगदापद्मवनमालाविभूषितम् । कौस्तुभालंकृतोरस्कं पीतांबरधरं हरिम्

शङ्खचक्रगदापद्मवनमालाविभूषितं हरिं ददर्श। कौस्तुभालङ्कृतोरस्कं पीताम्बरधरं प्रभुम्॥

Verse 49

कालमेघच्छविं कांतं गरुडोपरि संस्थितम् । चारुस्मितं चारुदंतं लसन्मकरकुण्डलम्

कालमेघच्छविं कान्तं गरुडोपरि संस्थितम् । चारुस्मितं चारुदन्तं लसन्मकरकुण्डलम् ॥

Verse 50

विष्वक्सेनप्रभृतिभिः किंकरैरुपसेवितम् । शेषपर्यंकशयनं नारदादि मुनिस्तुतम्

विष्वक्सेनप्रभृतिभिः किंकरैरुपसेवितम् । शेषपर्यङ्कशयनं नारदादि मुनिस्तुतम् ॥

Verse 51

ददर्श च स्वकां कन्यां विकासिकमलस्थिताम् । धृतपंकजहस्तां तां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्

ददर्श च स्वकां कन्यां विकासिकमलस्थिताम् । धृतपङ्कजहस्तां तां नीलकुञ्चितमूर्धजाम् ॥

Verse 52

विष्णुवक्षस्थल्रावासां समुन्नतपयोधराम् । दिग्गजैरभिषिक्तांगीं श्यामां पीतांबरावृताम्

विष्णुवक्षस्थलावासां समुन्नतपयोधराम् । दिग्गजैरभिषिक्ताङ्गीं श्यामां पीताम्बरावृताम् ॥

Verse 53

स्वर्णपंकजसंक्लृप्तमालालंकृतमूर्धजाम् । दिव्याभरणशोभाढ्यां चारुहा रविभूषिताम्

स्वर्णपङ्कजसंक्लृप्तमालालङ्कृतमूर्धजाम् । दिव्याभरणशोभाढ्यां चारुहाररविभूषिताम् ॥

Verse 54

अनर्घरत्नसंक्लृप्तनासाभरणशोभिताम् । सुवर्णनिष्काभरणां कांचीनूपुरराजिताम्

अनर्घरत्नैः संक्लृप्तं नासाभरणं बिभ्रती, सुवर्णनिष्काभरणा काञ्चीकङ्कणनूपुरैः विराजिता।

Verse 55

महालक्ष्मीं ददर्शासौ राजा रात्रौ स्वकां सुताम् । एवं दृष्ट्वा नृपः स्वप्ने विप्रं तं स्वसुतामपि

राजा रात्रौ स्वकां सुतां महालक्ष्मीमिव ददर्श। एवं स्वप्ने दृष्ट्वा नृपः तं विप्रं स्वसुतामपि ददर्श।

Verse 56

उत्थितः सहसा तल्पात्कन्यागृहमवाप च । तथैव दृष्टवान्कन्यां यथा स्वप्ने ददर्श ताम्

सहसा तल्पादुत्थाय स कन्यागृहं जगाम। स्वप्ने यथा तां ददर्श, तथैव कन्यां दृष्टवान्।

Verse 57

अथोदिते सवितरि कन्यामादाय भूमिपः । रामनाथालयं प्राप ब्राह्मणं न्यस्तवान्यतः

अथोदिते सवितरि भूमिपः कन्यामादाय रामनाथालयं प्राप। तत्रैव ब्राह्मणं न्यस्तवान्।

Verse 58

स मंडपवरे विप्रं ददर्श हरिरूपिणम् । यथा ददर्श स्वप्ने तं वनमालादिचिह्नितम् । विष्णुं विज्ञाय तुष्टाव नृपतिर्हरिमीश्वरम्

स मण्डपवरे हरिरूपिणं विप्रं ददर्श, स्वप्ने यथा वनमालादिचिह्नितम्। तं विष्णुमिति विज्ञाय नृपतिः तुष्टाव हरिमीश्वरम्।

Verse 59

पुण्यनिधिरुवाच । नमस्ते कमलाकांत प्रसीद गरुडध्वज

पुण्यनिधिरुवाच— नमस्ते कमलाकान्त, प्रसीद गरुडध्वज।

Verse 60

शार्ङ्गपाणे नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे । नमस्ते पुण्डरीकाक्ष चक्रपाणे श्रियःपते

शार्ङ्गपाणे नमस्तुभ्यम्, अपराधं क्षमस्व मे। नमस्ते पुण्डरीकाक्ष, चक्रपाणे श्रियःपते।

Verse 61

कौस्तुभालंकृतांकाय नमः श्रीवत्सलक्ष्मणे । नमस्ते ब्रह्मपुत्राय दैत्यसंघविदारिणे

कौस्तुभालङ्कृताङ्काय नमः श्रीवत्सलक्ष्मणे। नमस्ते ब्रह्मपुत्राय दैत्यसंघविदारिणे।

Verse 62

अशेषभुवनावासनाभिपंकजशालिने । मधुकैटभसंहर्त्रे रावणांतकराय ते

अशेषभुवनावासनाभिपङ्कजशालिने नमः। मधुकैटभसंहर्त्रे, रावणान्तकराय ते नमः।

Verse 63

प्रह्रादरक्षिणे तुभ्यं धरित्रीपतये नमः । निर्गुणायाप्रमेयाय विष्णवे बुद्धिसाक्षिणे

प्रह्रादरक्षिणे तुभ्यं धरित्रीपतये नमः। निर्गुणायाप्रमेयाय विष्णवे बुद्धिसाक्षिणे नमः।

Verse 64

नमस्ते श्रीनिवासाय जग द्धात्रे परात्मने । नारायणाय देवाय कृष्णाय मधुविद्विषे

नमस्ते श्रीनिवासाय जगद्धात्रे परात्मने । नारायणाय देवाय कृष्णाय मधुविद्विषे ॥

Verse 65

नमः पंकजनाभाय नमः पंकजचक्षुषे । नमः पंकजहस्तायाः पतये पंकजांघ्रये

नमः पंकजनाभाय नमः पंकजचक्षुषे । नमः पंकजहस्तायाः पतये पंकजाङ्घ्रये ॥

Verse 66

भूयोभूयो जगन्नाथ नमः पंकजमालिने । दयामूर्त्ते नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे

भूयोभूयो जगन्नाथ नमः पंकजमालिने । दयामूर्त्ते नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे ॥

Verse 67

मया निगडपाशाभ्यां यः कृतो मधुसूदन । अनयस्त्वत्स्वरूपमविदित्वा कृतः प्रभो

मया निगडपाशाभ्यां यः कृतो मधुसूदन । अनयस्त्वत्स्वरूपमविदित्वा कृतः प्रभो ॥

Verse 68

अतो मदपराधोऽयं क्षंतव्यो मधुसूदन । एवं स्तुत्वा महाविष्णुं राजा पुण्यनिधिर्द्विजाः

अतो मदपराधोऽयं क्षन्तव्यो मधुसूदन । एवं स्तुत्वा महाविष्णुं राजा पुण्यनिधिर्द्विजाः ॥

Verse 69

लक्ष्मीं तुष्टाव जननीं सर्वेषां प्राणिनां मुदा । नमो देवि जगद्धात्रि विष्णुवक्षस्थलालये

स हर्षेण सर्वप्राणिजननीं लक्ष्मीं तुष्टाव— “नमो देवि जगद्धात्रि विष्णुवक्षस्थलालये।”

Verse 70

नमोब्धिसंभवे तुभ्यं महालक्ष्मि हरिप्रिये । सिद्ध्यै पुष्ट्यै स्वधायै च स्वाहायै सततं नमः

नमोऽब्धिसंभवे तुभ्यं महालक्ष्मि हरिप्रिये। सिद्ध्यै पुष्ट्यै स्वधायै च स्वाहायै सततं नमः॥

Verse 71

संध्यायै च प्रभायै च धात्र्यै भूत्यै नमोनमः । श्रद्धायै चैव मेधायै सरस्वत्यै नमोनमः

संध्यायै च प्रभायै च धात्र्यै भूत्यै नमो नमः। श्रद्धायै चैव मेधायै सरस्वत्यै नमो नमः॥

Verse 72

यज्ञविद्ये महाविद्ये गुह्यविद्येतिशोभने । आत्मविद्ये च देवेशि मुक्तिदे सर्वदेहिनाम्

यज्ञविद्ये महाविद्ये गुह्यविद्येऽतिशोभने। आत्मविद्ये च देवेशि मुक्तिदे सर्वदेहिनाम्॥

Verse 73

त्रयीरूपे जगन्मातर्जगद्रक्षाविधायिनि । रक्ष मां त्वं कृपादृष्ट्या सृष्टिस्थित्यंतकारिणि

त्रयीरूपे जगन्मातर्जगद्रक्षाविधायिनि। रक्ष मां त्वं कृपादृष्ट्या सृष्टिस्थित्यन्तकारिणि॥

Verse 74

भूयोभूयो नमस्तुभ्यं ब्रह्ममात्रे महेश्वरि । इति स्तुत्वा महालक्ष्मीं प्रार्थयामास माधवम्

भूयो भूयो नमस्तुभ्यं ब्रह्ममात्रे महेश्वरि। इति स्तुत्वा महालक्ष्मीं ततः माधवं प्रार्थयामास॥

Verse 76

यदज्ञानान्मया विष्णो त्वयि दोषः कृतोऽधुना । पादे निगडबंधेन स द्रोहः क्षम्यतां त्वया

यदज्ञानान्मया विष्णो त्वयि दोषः कृतोऽधुना। पादे निगडबन्धेन स द्रोहः क्षम्यतां त्वया॥

Verse 77

अपराधिनां च दैत्यानां स्वरूपमपि दत्तवान् । भवान्विष्णो ममापीममपराधं क्षमस्व वै

अपराधिनां च दैत्यानां स्वरूपमपि दत्तवान्। भवान्विष्णो ममापीममपराधं क्षमस्व वै॥

Verse 78

जिघांसयापि भगवन्नागतां पूतनां पुरा । अनयस्त्वत्पदांभोजं तन्मां रक्ष कृपानिधे । लक्ष्मीकांत कृपादृष्टिं मयि पातय केशव

जिघांसयापि भगवन्नागतां पूतनां पुरा। अनयस्त्वत्पदाम्भोजं तन्मां रक्ष कृपानिधे॥ लक्ष्मीकान्त कृपादृष्टिं मयि पातय केशव॥

Verse 79

श्रीसूत उवाच । इति संप्रार्थितो विष्णु राज्ञा तेन द्विजोत्तमाः । प्राह गंभीरया वाचा नृपं पुण्यनिधिं ततः

श्रीसूत उवाच। इति संप्रार्थितो विष्णु राज्ञा तेन द्विजोत्तमाः। प्राह गंभीरया वाचा नृपं पुण्यनिधिं ततः॥

Verse 80

विष्णुरुवाच । राजन्न भीस्त्वया कार्या मद्बंधननिमित्तजा

विष्णुरुवाच—राजन्, मद्बन्धननिमित्तजा भीस्त्वया न कर्तव्या।

Verse 82

अतस्त्वं मम भक्तोसि राजन्पुण्यनिधेऽधुना । तेनाहं तव वश्योऽस्मि भक्तिपाशेन यंत्रितः

अतस्त्वं मम भक्तोऽसि राजन् पुण्यनिधेऽधुना; तेनाहं तव वश्योऽस्मि भक्तिपाशेन यन्त्रितः।

Verse 83

भक्तापराधं सततं क्षमाम्यहमरिं दम । त्वद्भक्तिं ज्ञातुकामेन मया संप्रेरिता त्वियम्

अरिंदम, भक्तापराधं सततं क्षमाम्यहम्; त्वद्भक्तिं ज्ञातुकामेन मया संप्रेरिता त्वियम्।

Verse 84

लक्ष्मीर्मम प्रिया राजंस्त्वयासंरक्षिताऽधुना । तेनाहं तव तुष्टोऽस्मि मत्स्वरूपा त्वियं सदा

लक्ष्मीर्मम प्रिया राजन् त्वयाऽसंरक्षिताऽधुना; तेनाहं तव तुष्टोऽस्मि, मत्स्वरूपा त्वियं सदा।

Verse 85

अस्यां यो भक्तिमांल्लोके स मद्भक्तोऽभिधीयते । अस्यां यो विमुखो राजन्स मद्द्वेषी स्मृतः सदा

अस्यां यो भक्तिमाँल्लोके स मद्भक्तोऽभिधीयते; अस्यां यो विमुखो राजन् स मद्द्वेषी स्मृतः सदा।

Verse 86

त्वमिमां भक्तिसं युक्तो यस्मात्पूजितवानसि । मत्पूजापि कृता तस्मान्मदभिन्ना त्वियं यतः

यतो भक्तिसंयुक्तोऽसि त्वमिमां पूजितवान्, तस्मात् मत्पूजापि त्वया कृता; यतः सा मत्तोऽभिन्नैव।

Verse 88

त्वया मद्भार्यया साकं संकेतोऽकारि यत्पुरा । तत्संकेताभिगुत्यर्थं मां यद्बंधितवानसि

पूर्वं त्वया मद्भार्यया सह संकेतोऽकारि; तमेव संकेतमभिगुप्त्यर्थं मां यद् बन्धितवानसि।

Verse 89

तेन प्रीतोस्मि ते राजंल्लक्ष्मीः संरक्षिताऽधुना । मत्स्वरूपा च सा लक्ष्मीर्जगन्माता त्रयीमयी

तेनाहं ते राजन् प्रीतोऽस्मि; लक्ष्मीः संरक्षिताऽधुना। सा लक्ष्मीर्मत्स्वरूपा, जगन्माता, त्रयीमयी च।

Verse 90

तद्रक्षां कुर्वता भूप त्वया यद्बंधनं मम । तत्प्रियं मम राजेंद्र मा भयं क्रियतां त्वया

तद्रक्षां कुर्वता भूप, त्वया यन्मम बन्धनं कृतम्, तत् मम प्रियं; अतः राजेन्द्र, त्वया भयं मा क्रियताम्।

Verse 91

भक्तवश्यत्वमधुना तव प्रतिहितं मया । मम प्रीतिकरं यज्ञमकरोद्यद्भवानिह

अधुना मया तव भक्तवश्यत्वं प्रतिहितम्; यतो भवानिह मम प्रीतिकरं यज्ञमकरोत्।

Verse 92

लक्ष्मीरुवाच । राजन्प्रीतास्मि ते चाहं रक्षिता यद्गृहे त्वया । त्वद्भक्तिशोधनार्थं वा अहं विष्णुरुभावपि

लक्ष्मीरुवाच—राजन्, अहं तेऽपि प्रीतास्मि, यत्त्वया स्वगृहे रक्षिता। तव भक्तेः शोधनपरीक्षार्थं वयं विष्णुश्चाहमुभावपि अत्रागतौ।

Verse 93

विनोद कलहव्याजादागताविह भूपते । तव योगेन भक्त्या च तुष्टावावां परंतप

विनोदकलहव्याजाद् आगताविह भूपते। तव योगेन भक्त्या च तुष्टावावां परंतप॥

Verse 94

आवयोः कृपया राजन्सुखं ते भवतात्सदा । सर्वभूमंडलैश्वर्यं सदा ते भवतु ध्रुवम्

आवयोः कृपया राजन् सुखं ते भवतात्सदा। सर्वभूमण्डलैश्वर्यं सदा ते भवतु ध्रुवम्॥

Verse 95

आवयोः पादयुगले भक्तिर्भवतु ते ध्रुवा । देहांते मम सायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्

आवयोः पादयुगले भक्तिर्भवतु ते ध्रुवा। देहान्ते मम सायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्॥

Verse 96

नित्यं भवतु ते राजन्मा भूत्ते पापधीस्तथा । सदा धर्मे भव धीर्विष्णुभक्तियुता तव

नित्यं भवतु ते राजन् मा भूत्ते पापधीस्तथा। सदा धर्मे भव धीर्विष्णुभक्तियुता तव॥

Verse 97

अतस्त्वया नापराधः कृतो मयि नरेश्वर । किं तु पूजैव विहिता तां त्वयार्चयता मम

अतः त्वया मयि नरेश्वर नापराधः कृतः; किंतु मम पूजैव विधिता, तस्मात् त्वं मां यथाविधि समर्चय।

Verse 98

यथा त्वयात्र बद्धोहं निगडेन नृपोतम । तद्रूपेणैव वत्स्यामि सेतुमाधवसंज्ञितः

यथा त्वयात्र नृपोत्तम निगडेन बद्धोऽहं, तद्रूपेणैव वत्स्यामि—सेतुमाधवसंज्ञितः।

Verse 99

मयैव कारितः सेतुस्तद्रक्षार्थमहं नृप । भूतराक्षससंघेभ्यो भयानामुपशांतये

मयैव सेतुः कारितः, नृप; तद्रक्षार्थं चाहं भूतराक्षससंघेभ्यो भयानामुपशान्तयेऽत्र तिष्ठामि।

Verse 100

ब्रह्मापि सेतुरक्षार्थं वसत्यत्रदिवानिशम् । शंकरो रामनाथाख्यो नित्यं सेतौ वसत्यथ

सेतुरक्षार्थं ब्रह्माप्यत्र दिवानिशं वसति; शंकरोऽपि रामनाथाख्यो नित्यं सेतौ वसत्यथ।

Verse 110

तत्रैव निवसन्राजा देहांते मुक्तिमाप्तवान् । विंध्यावलिश्च तत्पत्नी तमेवानुममार सा । पतिव्रता पतिप्राणा प्रययौ सापि सद्गतिम्

तत्रैव निवसन् राजा देहान्ते मुक्तिमाप्तवान्। विंध्यावलिश्च तत्पत्नी तमेवानुममार सा; पतिव्रता पतिप्राणा सापि सद्गतिं प्रययौ।

Verse 117

एतत्पठन्वा शृण्वन्वा वैकुंठे लभते गतिम्

एतत् पठन् वा शृण्वन् वा वैकुण्ठे परमां गतिं लभते।