Adhyaya 48

Verse 1

श्रीसूत उवाच । रामनाथं समुद्दिश्य कथां पापविनाशिनीम् । प्रवक्ष्यामि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं सुसमाहिताः

श्रीसूत उवाच—रामनाथं समुद्दिश्य पापविनाशिनीं कथां प्रवक्ष्यामि; हे मुनिश्रेष्ठाः, यूयं सुसमाहिताः शृणुध्वम्।

Verse 2

पांड्यदेशाधिपो राजा पुरासीच्छंकराभिधः । ब्रह्मण्यः सत्यसंधश्च यायजूकश्च धार्मिकः

पूर्वं पाण्ड्यदेशाधिपो राजा शंकराभिधः आसीत्; स ब्रह्मण्यः सत्यसन्धो यायजूकश्च धार्मिकः।

Verse 3

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः परसैन्यविदारणः । चतुरोऽप्याश्रमान्वर्णान्धर्मतः परिपालयन्

स वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः परसैन्यविदारणः; धर्मतः चतुरोऽप्याश्रमान् वर्णांश्च परिपालयन्।

Verse 4

वैदिकाचारनिरतः पुराणस्मृतिपारगः । शिवविष्ण्वर्चको नित्यमन्यदैवतपूजकः

स वैदिकाचारनिरतः पुराणस्मृतिपारगः; नित्यं शिवविष्ण्वर्चकः अन्यदैवतपूजकश्च।

Verse 5

महादानप्रदो नित्यं ब्राह्मणानां महात्मनाम् । मृगयार्थं ययौ धीमान्स कदाचित्तपोवनम्

स नित्यं महादानप्रदो महात्मनां ब्राह्मणानाम्; कदाचित् स धीमान् मृगयार्थं तपोवनं ययौ।

Verse 6

सिंहव्याघ्रेभमहिष क्रूरसत्वभयंकरम् । झिल्लिकाभीषणरवं सरीसृपसमाकुलम्

सिंहव्याघ्रगजमहिषैः क्रूरसत्त्वैर्भयंकरं प्रदेशं, झिल्लिकाभीषणरवप्रतिनादितं सरीसृपसमाकीर्णं च।

Verse 7

भीमश्वापदसंपूर्णं दावानलभयंकरम् । महारण्यं प्रविश्याथ शंकरो राजशेखरः

भीमश्वापदैः संपೂರ್ಣं दावानलभयभीषणं महारण्यं प्रविश्याथ शंकरो राजशेखरः।

Verse 8

अनेकसैनिकोपेत आखेटिकुलसंकुलः । पादुकागूढचरणो रक्तोष्णीषो हरिच्छदः

अनेकसैनिकोपेतः आखेटिकुलसंकुलः; पादुकागूढचरणो रक्तोष्णीषो हरिच्छदः।

Verse 9

बद्धगोधांगुलित्राणो धृतकोदण्डसायकः । कक्ष्याबद्धमहाखङ्गः श्वेताश्ववरमास्थितः

बद्धगोधाङ्गुलित्राणो धृतकोदण्डसायकः; कक्ष्याबद्धमहाखङ्गः श्वेताश्ववरमास्थितः।

Verse 10

सुवेषधारी सन्नद्धः पत्तिसंघसमावृतः । कांतारेषु च सर्वेषु पर्वतेषु गुहासु च

सुवेषधारी सन्नद्धः पत्तिसंघसमावृतः; कांतारेषु च सर्वेषु पर्वतेषु गुहासु च सञ्चचार।

Verse 11

समुत्तीर्ण महास्रोता युवा सिंहपराक्रमः । विचचार बलैः साकं दरीषु मृगयन्मृगान्

महास्रोतः समुत्तीर्णः स युवाḥ सिंहपराक्रमः । बलैः सह दरीषु विचचार मृगान् मृगयन् ॥

Verse 12

बध्यतां वध्यतामेष याति वेगान्मृगो वने । एवं वदत्सु सैन्येषु स्वयमुत्प्लुत्य शंकरः

“बध्यतां वध्यतामेष मृगो वेगाद्वने याति” । इति वदत्सु सैन्येषु शंकरः स्वयमुत्प्लुत्य ॥

Verse 13

मृगं हंति महाराजो विगाह्य विपिनस्थलीम् । सिंहान्वराहान्महिषान्कुञ्जराच्छरभांस्तथा

विपिनस्थलीं विगाह्य महाराजो मृगं हन्ति । सिंहान् वराहान् महिषान् कुञ्जरान् शरभानपि ॥

Verse 14

विनिघ्नन्स मृगानन्यान्वन्याञ्छंकरभूपतिः । कुत्रचिद्विपिनोद्देशे दरीमध्यनिवासिनम्

एवं स वन्यान् मृगानन्यान् विनिघ्नन् शंकरभूपतिः । कुत्रचिद्विपिनोद्देशे दरीमध्यनिवासिनं ददर्श ॥

Verse 15

व्याघ्रचर्मधरं शांतं मुनिं नियतमानसम् । व्याघ्रबुद्ध्या जघानाशु शरेणानतपर्वणा

व्याघ्रचर्मधरं शान्तं मुनिं नियतमानसम् । व्याघ्रबुद्ध्या शरेणाशु जघानानतपर्वणा ॥

Verse 16

अतिवेगेन विप्रेंद्रास्तत्पत्नीं च ससायकः । निजघान पतिप्राणां निविष्टां पत्युरंतिके

अतिवेगेन विप्रेन्द्राः ससायकः स धनुर्धरः । पतिप्राणपरां साध्वीं पत्युरन्तिके निषण्णां निजघान ॥

Verse 17

विलोक्य मातापितरौ तत्पुत्रो निहतौ वने । रुरोद भृशदुःखार्तो विललाप च कातरः

वने मातापितरौ दृष्ट्वा निहतौ तस्य सूनुः । भृशदुःखार्तो रुरोद कातरः परिदेवित ॥

Verse 18

भोस्तात मातर्मां हित्वा युवां यातौ क्व वाधुना । अहं कुत्र गमिष्यामि को वा मे शरणं भवेत्

भोस्तात मातरं चोक्त्वा मां हित्वा युवां क्व गतम् । अहं कुत्र गमिष्यामि को वा मे शरणं भवेत् ॥

Verse 19

को मामध्यापयेद्वेदाञ्छास्त्रं वा पाठयेत्पितः । अंब मे भोजनं का वा दास्यते सोपदेशकम्

को मामध्यापयेद्वेदान् शास्त्रं वा पाठयेत् पितः । अम्ब मे भोजनं कः स्यादुपदेशसमन्वितम् ॥

Verse 20

आचाराञ्च्छिक्षयेत्को वा तात त्वयि मृतेऽधुना । अंब बालं प्रकुपितं का वा मामुपलाप येत्

आचारान् शिक्षयेत् को वा तात त्वयि मृतेऽधुना । अम्ब बालं प्रकुपितं को वा मामुपलापयेत् ॥

Verse 21

युवां निरागसावद्य केन पापेन सायकैः । निहतौ वै तपोनिष्ठौ मत्प्राणौ मद्गुरू वने

युवां निरपराधौ निर्दोषौ च; केन पापेन सायकैर्निहतौ? तपोनिष्ठौ, मत्प्राणौ, मद्गुरवौ—वने तत्र निपातितौ।

Verse 22

एवं तयोः सुतो विप्रा मुक्तकण्ठं रुरोद वै । अथ प्रलपितं श्रुत्वा शंकरो विपिने चरन्

एवं तयोः सुतो विप्राः मुक्तकण्ठं रुरोद वै। अथ तस्य प्रलापं श्रुत्वा शंकरो विपिने चरन्।

Verse 23

तच्छब्दाभिमुखः सद्यः प्रययौ स दरीमुखम् । तत्रत्या मुनयोऽप्याशु समागच्छंस्तमाश्रमम्

तच्छब्दाभिमुखः सद्यः प्रययौ स दरीमुखम्। तत्रत्या मुनयोऽप्याशु समागच्छंस्तमाश्रमम्।

Verse 24

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे शरेण निहतं मुनिम् । तत्पत्नीं च हतां विप्रा राजानं च धनुर्धरम्

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे शरेण निहतं मुनिम्। तत्पत्नीं च हतां विप्राः राजानं च धनुर्धरम्।

Verse 25

विलपंतं सुतं चापि विलोक्य भृशविह्वलाः । पुत्रमाश्वासयामासुर्मा रोदीरिति कातरम्

विलपन्तं सुतं चापि विलोक्य भृशविह्वलाः। पुत्रमाश्वासयामासुर्मा रोदीरिति कातरम्।

Verse 26

मुनय ऊचुः । आढ्ये वापि दरिद्रे वा मूर्खे वा पंडितेऽपि वा । पीने वाथ कृशे वापि समवर्ती परेतराट्

मुनय ऊचुः—आढ्ये वा दरिद्रे वा मूर्खे वा पण्डितेऽपि वा, पीने वा कृशे वा; परेतानां राजा यमः सर्वेषु सममेव प्रवर्तते।

Verse 27

वने वा नगरे ग्रामे पर्वते वा स्थलांतरे । मृत्योर्वशे प्रयातव्यं सर्वैरपि हि जंतुभिः

वने वा नगरे ग्रामे पर्वते वा स्थलान्तरे—सर्वैरपि जन्तुभिर्मृत्योर्वशं नित्यमेव गन्तव्यम्।

Verse 28

वत्स नित्यं च गर्भस्थैर्जातैरपि च जंतुभिः । युवभिः स्थविरैः सर्वैर्यातव्यं यमपत्तनम्

वत्स, नित्यं गर्भस्थैर्जातैश्च जन्तुभिः, युवभिः स्थविरैश्च सर्वैर्यमपत्तनं गन्तव्यमेव।

Verse 29

वर्णिभिश्च गृहस्थैश्च वानप्रस्थैश्च भिक्षुभिः । काले प्राप्ते त्वयं देहस्त्यक्तव्यो द्विजपुत्रक

वर्णिभिर्गृहस्थैर्वानप्रस्थैर्भिक्षुभिश्च—काले प्राप्ते, द्विजपुत्रक, अयं देहस्त्यक्तव्य एव।

Verse 30

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैरपि च संकरैः । यातव्यं प्रेतनिलये द्विजपुत्र महामते

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैश्च संकरैरपि—द्विजपुत्र महामते, प्रेतनिलये गन्तव्यमेव।

Verse 31

देवाश्च मुनयो यक्षा गंधर्वोरगराक्षसाः । अन्ये च जंतवः सर्वे ब्रह्मविष्णुहरादयः

देवाः मुनयः यक्षाः गन्धर्वाः उरगाः राक्षसाश्च, अन्ये च सर्वे जन्तवः—ब्रह्मविष्णुहरादयश्चापि।

Verse 32

सर्वे यास्यंति विलयं न त्वं शोचितुमर्हसि । अद्वयं सच्चिदानंदं यद्ब्रह्मोपनिषद्गतम्

सर्वे विलयं यास्यन्ति; त्वं शोकं कर्तुमर्हसि न। उपनिषद्गतं ब्रह्म अद्वयं सच्चिदानन्दस्वरूपम्।

Verse 33

न तस्य विलयो जन्म वर्धनं चापि सत्तम । मलभांडे नवद्वारे पूयासृक्छोणितालये

तस्य (ब्रह्मणः) न विलयो न जन्म न च वर्धनम्, हे सत्तम। किन्त्वस्मिन् मलभाण्डे नवद्वारे पूयासृक्छोणितालये।

Verse 34

देहेऽस्मिन्बुद्बुदाकारे कृमियूथसमाकुले । कामक्रोधभयद्रोहमोहमात्सर्यकारिणि

अस्मिन् देहे बुद्बुदाकारि कृमियूथसमाकुले, कामक्रोधभयद्रोहमोहमात्सर्यकारिणि।

Verse 35

परदारपरक्षेत्रपरद्रव्यैकलोलुपे । हिंसासूयाशुचिव्याप्ते विष्ठामूत्रैकभाजने

परदारपरक्षेत्रपरद्रव्यैकलोलुपे, हिंसासूयाशुचिव्याप्ते, विष्ठामूत्रैकभाजने।

Verse 36

यः कुर्याच्छोभनधियं स मूढः स च दुर्मतिः । बहुच्छिद्रघटाकारे देहेऽस्मिन्नशुचौ सदा

यः कश्चिद् देहमिमं शोभनं मन्यते, स एव मूढो दुर्मतिश्च; बहुच्छिद्रघटाकारोऽयं देहोऽशुचिर्नित्यं भवति।

Verse 37

वायोरवस्थितिः किं स्यात्प्राणाख्यस्य चिरं द्विज । अतो मा कुरु शोकं त्वं जननीं पितरं प्रति

वायोः प्राणाख्यस्य स्थैर्यं कियच्चिरं स्यात्, हे द्विज? अतः त्वं जननीं पितरं च प्रति शोकं मा कुरु।

Verse 38

तौ स्वकर्मवशाद्यातौ गृहं त्यक्त्वा त्विदं क्वचित् । तव कर्मवशात्त्वं च तिष्ठस्यस्मिन्महीतले

तौ उभौ स्वकर्मवशाद् गृहं त्यक्त्वा क्वचिद् गतौ; त्वमपि तव कर्मवशादस्मिन् महीतले तिष्ठसि।

Verse 39

यदा कर्मक्षयस्ते स्यात्तदा त्वं च मरिष्यसि । मरिष्यमाणप्रेतो हि मृतप्रेतस्य शोचति

यदा ते कर्मक्षयः स्यात् तदा त्वमपि मरिष्यसि; मरिष्यमाणः प्रेतो हि मृतप्रेतस्य शोचति।

Verse 40

यस्मिन्काले समुत्पन्नौ तव माता पिता तथा । न तस्मिंस्त्वं समुत्पन्नस्ततो भिन्ना गतिर्हि वः

यस्मिन् काले तव माता पिता च समुत्पन्नौ, तस्मिन् काले त्वं न समुत्पन्नः; अतः वः गतिः भिन्नैव।

Verse 41

यदि तुल्या गतिस्ते स्यात्ताभ्यां सह महामते । तर्हि त्वयापि यातव्यं मृतौ यत्र हि तौ गतौ

यदि ते गतिः तयोः समाना स्यात्, हे महामते, तर्हि मृत्युकाले त्वयापि तत्रैव गन्तव्यं यत्र तौ गतौ।

Verse 42

मृतानां बांधवा ये तु मुंचंत्यश्रूणि भूतले । पिबंत्यश्रूणि तान्यद्धा मृताः प्रेताः परत्र वै

मृतानां ये तु बान्धवाः भूतले अश्रूणि मुञ्चन्ति, तान्येव अश्रूणि परत्र प्रेताः मृताः साक्षात् पिबन्ति।

Verse 43

अतः शोकं परित्यज्य धृतिं कृत्वा समाहितः । अनयोः प्रेतकार्याणि कुरु त्वं वैदिकानि तु

अतः शोकं परित्यज्य धृतिं कृत्वा समाहितः, अनयोः प्रेतकार्याणि वैदिकानि त्वं कुरु।

Verse 44

शरघातान्मृतावेतौ यस्मात्ते जननी पिता । अतस्तद्दोषशांत्यर्थमस्थीन्यादाय वै तयोः

शरघातात् मृतौ एतौ यतः ते जननी पिता; अतः तद्दोषशान्त्यर्थं तयोः अस्थीनि आदाय।

Verse 45

रामनाथशिवक्षेत्रे रामसेतौ विमुक्तिदे । स्थापयस्व तथा श्राद्धं सपिंडीकरणादिकम्

रामनाथस्य शिवक्षेत्रे रामसेतौ विमुक्तिदे, श्राद्धं सपिण्डीकरणादिकं च तथा स्थापयस्व।

Verse 46

तत्रैव कुरु शुद्ध्यर्थं तयोर्बाह्मणपुत्रक । तेन दुर्मृत्युदोषस्य शांतिर्भवति नान्यथा

तत्रैव तयोः शुद्ध्यर्थं, हे ब्राह्मणपुत्रक, विधिवत् शुद्धिकर्म कुरु। तेनैव दुर्मृत्युदोषस्य शान्तिर्भवति, नान्यथा।

Verse 47

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तः स मुनिभिः शाकल्यस्य सुतो द्विजाः । जांगलाख्यस्तयोः सर्वं पितृमेधं चकार वै

श्रीसूत उवाच—मुनिभिरित्येवमुक्तः शाकल्यस्य सुतो जाङ्गलः, हे द्विजाः, तयोः पितृमेधं सर्वं वै चकार।

Verse 48

अन्येद्युरस्थीन्यादाय हालास्यं प्रययौ च सः । तस्माद्रामेश्वरं सद्यो गत्वाऽयं जांगलो द्विजः

अन्येद्युः स अस्थीन्यादाय हालास्यं प्रययौ। ततः सद्य एवायं द्विजो जाङ्गलो रामेश्वरं जगाम।

Verse 49

मुनिप्रोक्तप्रकारेण तस्मिन्रामेश्वरस्थले । निधाय पित्रोरस्थीनि श्राद्धादीन्यकरोत्तथा

मुनिप्रोक्तप्रकारेण रामेश्वरस्थले तस्मिन्। पित्रोरस्थीनि निधाय श्राद्धादीन्यपि सोऽकरोत्॥

Verse 51

आब्दिकांते दिने विप्रो रात्रौ स्वप्ने विलोक्य तु । स्वमातरं च पितरं शंखचक्रगदाधरौ

आब्दिकान्ते दिने विप्रो रात्रौ स्वप्ने व्यलोकयत्। स्वमातरं पितरं च शङ्खचक्रगदाधरौ॥

Verse 52

गरुडोपरि संविष्टौ पद्ममालाविभूषितौ । शोभितौ तुलसीदाम्ना स्फुरन्मकरकुंडलौ

गरुडोपरि समासीनौ पद्ममालाविभूषितौ । तुलसीदामभिः शोभितौ स्फुरन्मकरकुण्डलौ च बभूवतुः

Verse 53

कौस्तुभालंकृतोरस्कौ पीतांबरविराजितौ । एवं दृष्ट्वा मुनिसुतो जांगलः सुप्रसन्नधीः

कौस्तुभमणिभूषितोरस्कौ पीताम्बरविराजितौ । एवं दृष्ट्वा मुनिसुतो जाङ्गलः सुप्रसन्नधीः अभवत्

Verse 54

स्वाश्रमं पुनरागत्य सुखेन न्यवसद्द्विजाः । स्वप्नदृष्टं च वृत्तांतं मातापित्रोः स जांगलः

स्वाश्रमं पुनरागत्य सुखेन न्यवसद्द्विजः । स्वप्नदृष्टं च वृत्तान्तं मातापित्रोः स जाङ्गलः चिन्तयामास

Verse 55

तेभ्यो न्यवेदयत्सर्वं ब्राह्मणेभ्योऽतिहर्षितः । श्रुत्वा ते मुनयो वृत्तमासन्संप्रीतमानसाः

स अतिहर्षितः सर्वं तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । श्रुत्वा ते मुनयो वृत्तं संप्रीतमानसः अभवन्

Verse 56

अथ राजानमालोक्य सर्वे तेऽपि महर्षयः । अवदन्कुपिता विप्राः शपंतः शंकरं नृपम्

अथ राजानमालोक्य सर्वे तेऽपि महर्षयः । कुपिता विप्राः शपन्तः शङ्करं नृपम् अवदन्

Verse 57

पांड्यभूप महामूर्ख क्रौर्याद्ब्राह्मणघातक । स्त्रीहत्या ब्रह्महत्या च कृता यस्मात्त्वयाधुना

पांड्यभूप महामूर्ख क्रौर्याद्ब्राह्मणघातक । स्त्रीहत्या ब्रह्महत्या च कृता यस्मात्त्वयाधुना ॥

Verse 58

अतः शरीरसंत्यागं कुरु त्वं हव्यवाहने । नोचेत्तव न शुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तशतैरपि

अतः शरीरसंत्यागं कुरु त्वं हव्यवाहने । नोचेत्तव न शुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तशतैरपि ॥

Verse 59

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भवेत् । अस्मत्सकाशाद्गच्छ त्वं पांड्यानां कुलपांसन

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भवेत् । अस्मत्सकाशाद्गच्छ त्वं पांड्यानां कुलपांसन ॥

Verse 60

इत्युक्तो मुनिभिः पांड्यः शंकरो द्विजपुंगवाः । तथास्तु देहसंत्यागं करिष्ये हव्यवाहने

इत्युक्तो मुनिभिः पांड्यः शंकरो द्विजपुंगवाः । तथास्तु देहसंत्यागं करिष्ये हव्यवाहने ॥

Verse 61

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं भवतां सन्निधावहम् । अनुग्रहं मे कुर्वंतु भवंतो मुनिसत्तमाः

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं भवतां सन्निधावहम् । अनुग्रहं मे कुर्वंतु भवंतो मुनिसत्तमाः ॥

Verse 62

तथा शरीर संत्यागात्पातकं मे लयं व्रजेत् । एवमुक्त्वा मुनीन्सर्वाञ्च्छंकरः पांड्यभूपतिः

तथा शरीरस्य संत्यागात् पातकं मे लयं व्रजेत् । एवमुक्त्वा मुनीन् सर्वान् शंकरः पाण्ड्यभूपतिः ॥

Verse 63

स्वान्मंत्रिणः समाहूय बभाषे वचनं त्विदम् । भो मंत्रिणो ब्रह्महत्या मयाऽकार्यविचारतः

स्वान् मन्त्रिणः समाहूय बभाषे वचनं त्विदम् । भो मन्त्रिणो ब्रह्महत्या मयाऽकार्यविचारतः ॥

Verse 64

स्त्रीहत्या च तथा क्रूरा महानरकदायिनी । एतत्पातकशुद्ध्यर्थं मुनीनां वचनादहम्

स्त्रीहत्या च तथा क्रूरा महानरकदायिनी । एतत्पातकशुद्ध्यर्थं मुनीनां वचनादहम् ॥

Verse 65

प्रदीप्ते ऽग्नौ महाज्वाले परित्यक्ष्ये कलेवरम् । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं तैरग्निश्च समिध्यताम्

प्रदीप्तेऽग्नौ महाज्वाले परित्यक्ष्ये कलेवरम् । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं तैरग्निश्च समिध्यताम् ॥

Verse 66

मम पुत्रं च सुरुचिं राज्ये स्थापयताचिरात् । मा शोकं कुरुतामात्या दैवतं दुरतिक्रमम्

मम पुत्रं च सुरुचिं राज्ये स्थापयताचिरात् । मा शोकं कुरुतामात्या दैवतं दुरतिक्रमम् ॥

Verse 67

इतीरिता नृपतिना मंत्रिणो रुरुदुस्तदा । पांड्यनाथ महाराज रिपूणामपि वत्सल

इति नृपतिना प्रोक्ते तदा मंत्रिणोऽश्रुपूरिताः । पाण्ड्यनाथो महाराजो रिपुष्वपि दयालुरभूत् ॥

Verse 68

वयं हि भवता नित्यं पुत्रवत्परिपालिताः । त्वां विना न प्रवेक्ष्याम पुरीं देवपुरोपमाम्

वयं हि भवता नित्यं पुत्रवत् परिपालिताः । त्वां विना न प्रवेक्ष्यामो पुरीं देवपुरोपमाम् ॥

Verse 69

हव्यवाहं प्रवेक्ष्यामो महा काष्ठसमेधितम् । तेषां प्रलपितं श्रुत्वा पांड्य शंकरभूपतिः । प्रोवाच मंत्रिणः सर्वान्वचनं सांत्वपूर्वकम्

हव्यवाहं प्रवेक्ष्यामो महाकाष्ठसमेधितम् । तेषां प्रलापं श्रुत्वा पाण्ड्यः शंकरभूपतिः । सर्वान् मंत्रिणः प्रोवाच वचनं सांत्वपूर्वकम् ॥

Verse 70

शंकर उवाच । किं करिष्यथ भोऽमात्या महापातकिना मया

शंकर उवाच । किं करिष्यथ भोऽमात्या महापातकिना मया ॥

Verse 71

सिंहासनं समारुह्य न कर्तुं युज्यते बत । चतुरर्णवपर्यंतधरापालनमंजसा

सिंहासनं समारुह्य न कर्तुं युज्यते बत । चतुरर्णवपर्यन्तधरापालनमञ्जसा ॥

Verse 72

मत्पुत्रं सुरुचिं शीघ्रमतः स्थापयतासने । काष्ठान्यानयत क्षिप्रं प्रवेष्टुं हव्यवाहनम्

तस्मात् मम पुत्रं सुरुचिं शीघ्रम् आसने स्थापयत। काष्ठानि च क्षिप्रम् आनयत—अहं हव्यवाहनं प्रवेष्टुम् उद्यतः।

Verse 73

मम मंत्रिवरा यूयं विलंबं त्यजताधुना । इत्युक्ता मंत्रिणः काष्ठं समानिन्युः क्षणेन ते

मम मन्त्रिवराः यूयं, अद्यैव विलम्बं त्यजत। इत्युक्ताः ते मन्त्रिणः क्षणेन काष्ठं समानिन्युः।

Verse 74

अग्निं प्रज्वलितं काष्ठैर्दृष्ट्वा शंकरभूपतिः । स्नात्वाचम्य विशुद्धात्मा मुनीनां संनिधौ तदा

काष्ठैः प्रज्वलितम् अग्निं दृष्ट्वा शंकरभूपतिः। स्नात्वा आचम्य च विशुद्धात्मा तदा मुनीनां संनिधौ स्थितः।

Verse 75

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य तान्मुनीनपि सत्वरम् । अग्निं मुनीन्नमस्कृत्य ध्यात्वा देवमुमापतिम्

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य मुनींश्चापि सत्वरम्। अग्निं मुनींश्च नमस्कृत्य देवम् उमापतिं ध्यातवान्।

Verse 76

अग्नौ पतितुमारेभे धैर्यमालंब्य भूपतिः । तस्मिन्नवसरे विप्रा मुनीनामपि शृण्वताम्

धैर्यम् आलम्ब्य भूपतिः अग्नौ पतितुम् आरभत। तस्मिन्नवसरे विप्राः, मुनीनामपि शृण्वताम्।

Verse 77

अशरीरा समुदभूद्वाणी भैरवनादिनी । भोः शंकर महीपाल मानलं प्रविशाधुना

ततः अशरीरा वाणी भैरवनादिनी समुदभूत्— “भोः शंकर महीपाल, मानलं प्रविशाधुना।”

Verse 78

ब्रह्महत्यानिमित्तं ते भयं मा भून्महामते । तवोपदेशं वक्ष्यामि रहस्यं वेदसंमितम्

“ब्रह्महत्यानिमित्तं ते भयं मा भून्महामते; तवोपदेशं वक्ष्यामि रहस्यं वेदसंमितम्।”

Verse 79

शृणुष्वावहितो राजन्मदुक्तं क्रियतां त्वया । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे गंधमादनपर्वते

“शृणुष्वावहितो राजन्, मदुक्तं क्रियतां त्वया; दक्षिणाम्बुनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते…”

Verse 80

रामसेतौ महापुण्ये महापातकनाशने । रामप्रतिष्ठितं लिगं रामनाथं महेश्वरम्

“रामसेतौ महापुण्ये महापातकनाशने; रामप्रतिष्ठितं लिङ्गं रामनाथं महेश्वरम्।”

Verse 81

सेवस्व वर्षमेकं त्वं त्रिकालं भक्तिपूर्वकम् । प्रदक्षिणप्रक्रमणं नमस्कारं च वै कुरु

“सेवस्व वर्षमेकं त्वं त्रिकालं भक्तिपूर्वकम्; प्रदक्षिणप्रक्रमणं नमस्कारं च वै कुरु।”

Verse 82

महाभिषेकः क्रियतां रामनाथस्य वै त्वया । नैवेद्यं विविधं राजन्क्रियतां च दिनेदिने

महाभिषेकः क्रियतां रामनाथस्य वै त्वया । नैवेद्यं विविधं राजन् क्रियतां च दिनेदिने ॥

Verse 83

चन्दनागरुकर्पूरै रामलिंगं प्रपूजय । भारद्वयेन गव्येन ह्याज्येन त्वभिषेचय

चन्दनागरुकर्पूरै रामलिङ्गं प्रपूजय । भारद्वयेन गव्येन ह्याज्येन त्वभिषेचय ॥

Verse 84

प्रत्यहं च गवां क्षीरैर्द्विभारपरिसंमितैः । मधुद्रोणेन तल्लिंगं प्रत्यहं स्नापय प्रभोः

प्रत्यहं च गवां क्षीरैर्द्विभारपरिसंमितैः । मधुद्रोणेन तल्लिङ्गं प्रत्यहं स्नापय प्रभोः ॥

Verse 85

प्रत्यहं पायसान्नेन नैवेद्यं कुरु भूपते । प्रत्यहं तिलतैलेन दीपाराधनमाचर

प्रत्यहं पायसान्नेन नैवेद्यं कुरु भूपते । प्रत्यहं तिलतैलेन दीपाराधनमाचर ॥

Verse 86

एतेन तव राजेंद्र रामनाथस्य शूलिनः । स्त्रीहत्य्रा ब्रह्महत्या च तत्क्षणादेव नश्यतः

एतेन तव राजेन्द्र रामनाथस्य शूलिनः । स्त्रीहत्य्रा ब्रह्महत्या च तत्क्षणादेव नश्यतः ॥

Verse 87

दर्शनाद्रामनाथस्य भ्रूणहत्याशतानि च । अयुतं ब्रह्महत्यानां सुरापानायुतं तथा

रामनाथस्य दर्शनमात्रेण भ्रूणहत्याशतानि नश्यन्ति; ब्रह्महत्यायुतं तथा सुरापानायुतं च विनश्यति।

Verse 88

स्वर्णस्तेयायुतं राजन्गुरुस्त्रीगमनायुतम् । एतत्संसर्गदोषाश्च विनश्यंति क्षणाद्विभो

राजन्, स्वर्णस्तेयायुतं गुरुस्त्रीगमनायुतं च; एतत्संसर्गदोषाश्च, विभो, क्षणादेव विनश्यन्ति।

Verse 89

महापातकतुल्यानि यानि पापानि संति वै । तानि सर्वाणि नश्यंति रामनाथस्य सेवया

महापातकतुल्यानि यानि पापानि सन्ति वै, तानि सर्वाणि रामनाथस्य सेवया नश्यन्ति।

Verse 90

महती रामनाथस्य सेवा लभ्येत चेन्नृणाम् । किं गंगया च गयया प्रयागेणाध्वरेण वा

यदि नृणां रामनाथस्य महती सेवा लभ्येत, तर्हि गङ्गया गयया प्रयागेणाध्वरेण वा किं प्रयोजनम्?

Verse 91

तद्गच्छ रामसेतुं त्वं रामनाथं भजानिशम् । विलंबं मा कुरु विभो गमने च त्वरां कुरु

तस्माद् रामसेतुं गच्छ, रामनाथं निशं भज; विभो, विलम्बं मा कुरु, गमने च त्वरां कुरु।

Verse 92

इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे त्वरयंति स्म भूपतिम्

इत्युक्त्वा विररामाथ सा वागशरीरिणी ततः । तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे भूपतिं त्वरयामासुः ॥

Verse 93

गच्छ शीघं महाराज रामसेतुं विमुक्तिदम् । रामनाथस्य माहात्म्यमज्ञात्वास्माभिरीरितम्

गच्छ शीघ्रं महाराज रामसेतुं विमुक्तिदम् । रामनाथस्य माहात्म्यं यथावद् न विदितं मया ॥

Verse 94

देहत्यागं कुरुष्वेति वह्नौ प्रज्वलितेऽधुना । अनुज्ञातो मुनिवरैरिति राजा स शंकरः

देहत्यागं कुरुष्वेति वह्नौ प्रज्वलितेऽधुना । मुनिवरैरनुज्ञातः स राजा शंकरोऽभवत् ॥

Verse 95

चतुरंगबलं पुर्यां प्रापयित्वा त्वरान्वितः । नमस्कृत्य मुनीन्सर्वान्प्रहृष्टेनांतरात्मना

चतुरङ्गबलं पुर्यां प्रापयित्वा त्वरान्वितः । नमस्कृत्य मुनीन्सर्वान् हृष्टान्तःकरणोऽभवत् ॥

Verse 96

वृतः कतिपयैः सैन्यैः समादाय धनं बहु । रामनाथस्य सेवार्थमयासीद्गंधमादनम्

वृतः कतिपयैः सैन्यैः समादाय धनं बहु । रामनाथस्य सेवार्थं गन्धमादनमयास सः ॥

Verse 97

उवास वर्षमेकं च रामसेतौ विशुद्धिदे । एकभुक्तो जितक्रोधो विजितेंद्रियसंचयः

उवास संवत्सरं पूर्णं रामसेतौ विशुद्धिदे। एकभुक्तो जितक्रोधो विजितेन्द्रियसंचयः॥

Verse 98

त्रिसंध्यं रामनाथं च सेवमानः सभक्तिकम् । प्रददौ रामनाथाय दशभारं धनं मुदा

त्रिसन्ध्यं रामनाथं च सेवमानः सभक्तिकम्। प्रददौ रामनाथाय दशभारं धनं मुदा॥

Verse 99

प्रत्यहं रामनाथस्य महापूजामकारयत् । अकरोच्च धनुष्कोटौ प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम्

प्रत्यहं रामनाथस्य महापूजामकारयत्। अकरोच्च धनुष्कोटौ प्रत्यहं भक्तिपूर्वकम्॥

Verse 100

स्नानं प्रतिदिनं चान्नं ब्राह्मणेभ्य ददौ मुदा । अशरीरावचःप्रोक्तमखिलं पूजनं तथा

स्नानं प्रतिदिनं चान्नं ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुदा। अशरीरावचःप्रोक्तमखिलं पूजनं तथा॥

Verse 110

भूयोभूयो नमस्यामि पातकं मे विनश्यतु । भक्त्यैवं स्तुवतस्तस्य रामनाथं महेश्वरम्

भूयोभूयो नमस्यामि पातकं मे विनश्यतु। भक्त्यैवं स्तुवतस्तस्य रामनाथं महेश्वरम्॥

Verse 120

नाशयाम्यहमेतेषां महापातकसंचयम् । प्रीतोऽहं तव भक्त्या च स्तोत्रेण मनुजेश्वर

नाशयाम्यहमेतेषां महापातकसञ्चयम् । प्रीतोऽहं तव भक्त्या च स्तोत्रेण मनुजेश्वर ॥

Verse 130

पुत्रदारयुतो राजा प्राप्य राज्यमकण्टकम् । मंत्रिभिः सहितो विप्रा ररक्ष पृथिवीं चिरम्

पुत्रदारयुतो राजा प्राप्य राज्यमकण्टकम् । मन्त्रिभिः सहितो विप्रा ररक्ष पृथिवीं चिरम् ॥

Verse 133

शृण्वन्पठन्वा मनुजस्त्विममध्यायमादरात् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रामनाथं समश्नुते

शृण्वन्पठन्वा मनुजस्त्विममध्यायमादरात् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रामनाथं समश्नुते ॥